Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2615307

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 lutego 2019 r.
I FZ 7/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 359/18 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 12 lutego 2018 r. oraz decyzji Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 12 lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do kwietnia 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. 12 lutego 2018 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do kwietnia 2015 r., D. W. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość zaległości wynikających z decyzji przekracza możliwości płatnicze strony, a dodatkowo został on tymczasowo aresztowany i nie ma możliwości zarobkowania.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 359/18 WSA w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania decyzji organów.

Zdaniem WSA skarżący nie wykazał, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji organów podatkowych obu instancji. Uzasadniając swój wniosek strona ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że wykonanie decyzji może prowadzić do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia podatnikowi znacznej szkody bądź zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek wykonanie decyzji wiąże się z obowiązkiem zapłaty kwoty pieniędzy, to jednak ocena tego, czy zapłata należności fiskalnych w sposób rzeczywisty może zagrozić egzystencji skarżącego nie jest możliwa, albowiem wnioskodawca, poza złożeniem stosownego wniosku, nie przedstawił odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji.

Sąd dodał również, że wykonanie zaskarżonej decyzji - związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym - ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszym postępowaniu przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, jednakże trudna sytuacja finansowa strony uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.).

W treści postanowienia o przyznaniu prawa pomocy wskazane zostało, iż zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów jest konsekwencją obecnej sytuacji skarżącego, na którą to sytuację ma wpływ fakt tymczasowego aresztowania skarżącego i związany z tym brak możliwości zarobkowania. Stan ten, jak zostało to zaznaczone w treści postanowienia, nie oznacza jednak, że sytuacja ta nie może ulec zmianie w przyszłości, w związku z uchyleniem tego środka zapobiegawczego.

W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił sądowi I instancji naruszenie:

- art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

- art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzaniu przez sąd I instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanawiania, w którym sąd I instancji błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, aby przekonać sąd do zastosowania ochrony tymczasowej. Inaczej mówiąc, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów (czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku) nie jest uprawniony do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.

W rozpoznawanej sprawie sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a treść wniosku i akta sprawy nie pozwalały na ocenę aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Uzasadniając swój wniosek strona ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że wykonanie decyzji może prowadzić do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia podatnikowi znacznej szkody bądź zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek wykonanie decyzji wiąże się z obowiązkiem zapłaty kwoty pieniędzy, to jednak ocena tego, czy zapłata należności fiskalnych w sposób rzeczywisty może zagrozić egzystencji skarżącego nie jest jednak możliwa, albowiem wnioskodawca, poza złożeniem stosownego wniosku, nie przedstawił odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszym postępowaniu przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Sąd podkreślił jednak, że trudna sytuacja finansowa strony uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W opinii NSA również zażalenie nie pozwala na stwierdzenie, czy sytuacja skarżącego w istocie wypełnia przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Autor zażalenia zasadniczo ograniczył się do stwierdzenia, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i osobistej, nadal przebywa w areszcie śledczym i nie ma możliwości zarobkowania, a wysokość zaległości i odsetek przekracza jego możliwości finansowe.

Oceniając zasadność zażalenia należy przede wszystkim zauważyć, że twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób udokumentowane, uniemożliwiając ich weryfikację. Ponadto konfrontacja treści zażalenia i argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że - mimo uzyskania informacji co do tego, że sąd za okoliczność przesądzającą o negatywnym rozpatrzeniem wniosku uznał brak weryfikowalnych danych na temat szczegółów sytuacji majątkowej skarżącego, skarżący nie podjął próby całościowego zobrazowania swojej sytuacji majątkowej. Tymczasem oczywiste jest, że inne konsekwencje będzie miało wydanie decyzji wymiarowych i wszczęcie postępowań egzekucyjnych w przypadku osoby posiadającej wystarczający majątek do zaspokojenia żądanych należności, inne w przypadku, gdy żądane kwoty przekraczają ten majątek, stwarzając niebezpieczeństwo np. niezaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny. Z uwagi na wybiórcze przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji - tj. zwracanie uwagi sądu wyłącznie na obciążenia majątku, przy całkowitym pominięciu kwestii posiadanych aktywów - niemożliwe jest zweryfikowanie stanowiska skarżącego co do spełnienia wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący, mimo wskazania, że wysokość zaległości podatkowej i odsetek wynikających z decyzji ostatecznej przekracza jego możliwości płatnicze, nie wykazał, by tak było w rzeczywistości. Stanowisko sądu I instancji należy zatem uznać za prawidłowe i zasługujące na podzielenie, to do skarżącego należało bowiem przekonanie sądu, że spełnione zostały przesłanki do udzielenia mu ochrony tymczasowej. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. należy uznać za bezpodstawny.

Zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest oczywiście bezzasadny, skarżący niesłusznie zakłada bowiem, że w drodze takiego zarzutu możliwe jest kwestionowanie merytorycznej oceny wniosku dokonanej przez sąd.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.