Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1522096

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 14 października 2014 r.
I FZ 387/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Danuta Oleś (sprawozdawca).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś,, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 223/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 223/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił C. sp. z o.o. z siedzibą w T. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia, Sąd I instancji wskazał brak podstaw do uwzględnienia złożonego przez C. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako "spółka") wniosku zarówno w całości jak i w części. Sąd wyjaśnił, że podane w treści urzędowego formularza dane o stanie majątkowym wnioskodawcy (vide: rubryki od 6-9) nie znalazły potwierdzenia w przedłożonym do akt materiale dowodowym. Mianowicie z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 r. ustalono, że spółka prowadzi działalność polegającą na handlu artykułami pochodzenia chińskiego. Towary nabywane są i sprzedawane do krajów Unii Europejskiej w walutach obcych, tj. EUR lub USD. Jej kapitał zakładowy wynosi 300.000 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 11.391,07 zł, podczas gdy w rubrykach nr 6 i 7 formularza deklarowano ich brak. Poza tym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku spółka posiadała zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe, albowiem w marcu 2014 r. miała miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów na kwotę 140.836 zł, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w kwocie 134.059 zł, import usług na kwotę 11.628 zł oraz nabycie towarów i usług pozostałych, które wynosiło 11.949 zł (vide: deklaracje VAT-7 i VAT-UE), natomiast konto w mBanku zamknęła w kwietniu 2014 r., choć w miesiącu tym, jak wynika z deklaracji VAT-7 opodatkowała import usług na kwotę 11.354 zł, podczas gdy jej nabycie towarów i usług pozostałych wynosiło 11.719 zł. Dodatkowo spółka zadeklarowała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 8.325 zł.

Sąd wskazał ponadto, że za oddaleniem wniosku spółki przemawiał również fakt, że w ubiegłym roku podatkowym spółka wypracowała przychód rzędu 4.754.521,44 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 4.586.129,39 zł przyniósł, nie jak podano w rubryce nr 8 formularza stratę, ale zysk bilansowy wynoszący 168.392,05 zł (por.: zeznanie podatkowe CIT-8).

Wobec powyższego Sąd uznał, że spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi należny od skargi wpis. W ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca spółka, w którym podniesiono, że z dokumentacji złożonej w niniejszej sprawie wynika wprost, że spółka jest zadłużona na kwoty w znacznych rozmiarach i nie ma możliwości opłaty kosztów sądowych oraz korzystania z wyspecjalizowanej obsługi prawnej. W tym zakresie spółka powołała się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 526/13.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie spółce prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się niezasadne.

W myśl art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym w przypadku, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), oraz w zakresie częściowym, kiedy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy.

Zatem prawo pomocy jako wyjątek, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście powołanych wyżej uregulowań, strona skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy.

Należy zgodzić się z rozważaniami Sądu I instancji dotyczącymi sytuacji finansowej i majątkowej spółki. Jak bowiem ustalono, podane w treści urzędowego formularza dane o stanie majątkowym spółki nie znalazły potwierdzenia w przedłożonym do akt materiale dowodowym. Mianowicie z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 r. ustalono, że spółka prowadzi działalność polegającą na handlu artykułami pochodzenia chińskiego. Towary nabywane są i sprzedawane do krajów Unii Europejskiej w walutach obcych, tj. EUR lub USD. Jej kapitał zakładowy wynosi 300.000 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 11.391,07 zł, podczas gdy w rubrykach nr 6 i 7 formularza deklarowano ich brak. Poza tym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku spółka posiadała zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe, albowiem w marcu 2014 r. miała miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów na kwotę 140.836 zł, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w kwocie 134.059 zł, import usług na kwotę 11.628 zł oraz nabycie towarów i usług pozostałych, które wynosiło 11.949 zł (vide: deklaracje VAT-7 i VAT-UE), natomiast konto w mBanku zamknęła w kwietniu 2014 r., choć w miesiącu tym, jak wynika z deklaracji VAT-7 opodatkowała import usług na kwotę 11.354 zł, podczas gdy jej nabycie towarów i usług pozostałych wynosiło 11.719 zł. Dodatkowo zadeklarowała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 8.325 zł.

Ponadto w ubiegłym roku podatkowym spółka wypracowała przychód rzędu 4.754.521,44 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 4.586.129,39 zł przyniósł, nie jak podano w rubryce nr 8 formularza stratę, ale zysk bilansowy wynoszący 168.392,05 zł (por.: zeznanie podatkowe CIT-8).

W tym miejscu przytoczyć należy ugruntowany w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego.

Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. O możliwościach płatniczych strony skarżącej świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. spłata zadłużenia na kwoty w znacznych rozmiarach), które akcentuje skarżąca spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe (por. postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 300/14).

Zauważyć także należy, że strona skarżąca w zażaleniu nie wskazuje naruszenia jakich przepisów miałby dopuścić się Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, co w konsekwencji sprowadza się do konkluzji, że złożone przez stronę zażalenie stanowi jedynie polemikę z rozstrzygnięciem Sądu I instancji.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.