Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1985553

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 21 października 2015 r.
I FZ 360/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Chustecka.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1386/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 sierpnia 2014 r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług od lipca 2011 r. do lipca 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1386/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił D. sp. z o.o. z siedzibą w G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie strona wniosła o zwolnienie od obowiązku ponoszenia wpisu od skargi kasacyjnej, który to wpis wynosi 1.285 zł. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącej Spółki nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniała ona zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wbrew twierdzeniom podnoszonym przez Spółkę, pomimo zajęcia rachunków bankowych, dysponowała środkami pieniężnymi, które mogły zostać przeznaczone na poczet należnego wpisu od skargi kasacyjnej. W okresie pomiędzy otrzymaniem odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi a dniem wniesienia skargi kasacyjnej, z rachunku bankowego Spółki dokonano wypłat w łącznej wysokości 14.000 zł; były to wypłaty zrealizowane za pomocą karty bankomatowej w dniach 23 i 24 stycznia 2015 r. Zatem w momencie, w którym Spółka znała już pisemne motywy rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi, miała możliwość podjęcia decyzji co do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości kilkukrotnie przekraczającej należny wpis. Zatem winna była liczyć się z możliwością wniesienia środka zaskarżenia i poczynić stosowne oszczędności.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej Spółki złożyła zażalenie. Zaskarżyła orzeczenie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj,:

- art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: p.p.s.a. polegające na błędnej interpretacji tego przepisu i w konsekwencji błędzie w subsumcji polegającym na zbadaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy na dzień złożenia wniosku o jego przyznanie, lecz w okresie poprzedzającym tę datę, co stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą tego przepisu,

- art. 260 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zbadania całej sprawy w oparciu o wszystkie zaoferowane dowody i poprzestaniu wyłącznie na dokonaniu weryfikacji zasadności zgłoszonych w sprzeciwie zarzutów.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie Spółki nie może zostać uwzględnione.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał analizy sytuacji majątkowej strony w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Zatem nie jest zasadny zarzut Spółki zawarty w zażaleniu polegający na zaniechaniu przez Sąd zbadania całej sprawy w oparciu o zaoferowane dowody i poprzestaniu wyłącznie na dokonaniu weryfikacji zasadności zgłoszonych w sprzeciwie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 1.285 zł. Z akt sprawy wynika, że w okresie pomiędzy otrzymaniem odpisu postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi a dniem wniesienia skargi kasacyjnej Spółka dokonała z rachunku bankowego wypłat w łącznej wysokości 14.000 zł. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie istnieje ugruntowany pogląd, że przedsiębiorca powinien zachować odpowiednią kwotę na mogące wystąpić w przyszłości postępowania sądowe (zob. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 97/15 oraz sygn. akt II FZ 99/15, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 422/15).

Biorąc pod uwagę powyższe trafnie Sąd I instancji odmówił przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.