Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2035503

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 2 marca 2016 r.
I FSK 1762/14
Przekroczenie terminów płatności.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki.

Sędziowie NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), Bartosz Wojciechowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 505/14 w sprawie ze skargi D. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług

1)

oddala skargę kasacyjną,

2)

zasądza od Ministra Finansów na rzecz D. G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 505/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną przez D.G. (zwanego dalej: "wnioskodawcą" lub "skarżącym") interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2014 r., nr ITPP1/443-1139/13/KM, w przedmiocie podatku od towarów i usług.

2. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżący podał, że jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT. Nabywa produkty rolne od rolników ryczałtowych związane ze sprzedażą opodatkowaną i zgodnie z przepisami wystawia faktury dokumentujące nabycie tych produktów. Terminy płatności za nabyte produkty najczęściej są ustawowe, t.j. liczą 14 dni. W drodze zapisów umownych, terminy zapłaty są w niektórych przypadkach wydłużane do 21 dni, ze wskazaniem na konkretną datę zapłaty. Zdarzają się przypadki, że uiszczenie należności na rzecz rolnika ryczałtowego następuje po ustawowym lub umownym terminie zapłaty. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym wnioskodawca w odniesieniu do podatku VAT zadał następujące pytanie:

Czy skarżący ma prawo podwyższyć podatek naliczony o zryczałtowany zwrot podatku w miesiącu dokonania zapłaty, pomimo zapłaty należności po terminie 14 dni lub po terminie umówionym z rolnikiem ryczałtowym?

Przedstawiając swoje stanowisko stwierdził m.in., że będzie posiadał prawo do obniżenia podatku należnego o zryczałtowany zwrot podatku w miesiącu dokonania zapłaty należności na rzecz rolnika ryczałtowanego, mimo dokonania zapłaty po terminie ustawowym lub umownym. W jego ocenie, prawidłowa interpretacja przepisu art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.; dalej zwanej "u.p.t.u."), powinna respektować zasadę neutralności i proporcjonalności podatku VAT wynikającą z Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz, UE L 347/1; dalej zwaną "Dyrektywy 2006/112/WE").

W interpretacji z 29 stycznia 2014 r. Minister Finansów, uznał stanowisko przedstawione we wniosku za nieprawidłowe. W ocenie organu, konstrukcja przepisu art. 116 ust. 6 u.p.t.u. nie pozostawia wątpliwości co do tego, jakie warunki muszą być spełnione by możliwe było skorzystanie z uprawnień przewidzianych w art. 86 ust. 2 u.p.t.u. Zdaniem organu ani z tego przepisu, ani z żadnego innego nie wynika ograniczenie prawa do odliczenia podatku od towarów i usług, albowiem ustanowienie warunków, jakie mają być spełnione, aby móc skorzystać z tego prawa nie mogą być potraktowane jako ograniczenie. Organ zgodził się ze stroną, iż wypłacanie kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku powinno być co do zasady neutralne dla podmiotów dokonujących tych wypłat w zakresie, w jakim nabyte towary służą działalności gospodarczej podatnika. Stwierdził zarazem, że tylko zapłata za produkty rolne w terminie ustawowym, określonym w art. 116 ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy, bądź też w wydłużonym terminie umownym, określonym w umowie zawartej pomiędzy rolnikiem a nabywcą produktów rolnych, daje prawo nabywcy do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku.

3. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji, zarzucając jej niezgodność z prawem w związku z naruszeniem przepisu art. 120 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.; dalej zwanej "O.p."), poprzez nieprawidłową wykładnię i zastosowanie przepisu art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. dokonaną z naruszeniem zasad neutralności i proporcjonalności określonych w Dyrektywie 2006/112/WE. W uzasadnieniu zarzutów powtórzył swoją argumentację zawartą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargę uwzględnił. Uznał bowiem, że wykładnia art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. nie może prowadzić do naruszenia: zasady neutralności podatku VAT oraz zasady proporcjonalności - w rozumieniu art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE 2012 C 326, s. 1) oraz ochrony prawa własności - w rozumieniu art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Sąd uznał, że ww. przepis u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że nie pozbawia on podatnika dokonującego spóźnionej zapłaty należności rolnikowi ryczałtowemu za nabyte produkty rolne lub usługi, obejmującej zryczałtowany zwrot podatku, prawa do odzyskania kwoty tego zwrotu. Sąd I instancji zaznaczył jednocześnie, że pogląd ten jest zbieżny ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 maja 2013 r., sygn. akt I FSK 709/12.

6. Pełnomocnik organu zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o obie podstawy przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), naruszenie:

1)

art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. w powiązaniu z art. 303 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego sprawy, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że wykładnia art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. nie może prowadzić do naruszenia zasad: neutralności VAT, proporcjonalności - w rozumieniu art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej oraz ochrony prawa własności - w rozumieniu art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji;

2)

art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 4a p.p.s.a., poprzez niedokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz wadliwe uzasadnienie wyroku, a w szczególności poprzez niedokonanie oceny ustaleń poczynionych przez organ, w tym oceny pod względem zgodności z prawem. Pełnomocnik organu podkreślił, że uzasadnienie wyroku nie zawiera oceny stanu faktycznego ustalonego przez organ. Zarzucił przy tym, że Sąd uchylił się od wskazania, które ustalenia organu zostały przyjęte przez, a które nie;

3)

art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że interpretacja indywidualna została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów prawa materialnego (tekst jedn.: art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. w powiązaniu z art. 303 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE), pomimo braku takich naruszeń. W rezultacie nieuzasadnione było jej uchylenie.

W oparciu o powyższy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a ponadto zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

7. Pełnomocnik D. G. nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a na rozprawie kasacyjnej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

8.1. Skarga kasacyjna w tej sprawie zawiera zarówno zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty w zakresie przepisów postępowania stwierdzić należy, że organ wskazując na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 4a p.p.s.a. poprzez nie dokonanie oceny ustaleń poczynionych przez organ jakby nie zauważa, że sprawa ta dotyczy interpretacji indywidualnej. W tego typu sprawach organ nie dokonuje ustaleń, bo to składający wniosek o interpretację w myśl art. 14b § 3 O.p. obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ wydając interpretację opiera na przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym, czy opisie zdarzenia przyszłego, nie dokonując żadnych własnych ustaleń. Interpretacja zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy w odniesieniu do przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego, czy zdarzenia przyszłego. Wynika to wyraźnie z treści art. 14c w związku z art. 14b § 3 O.p. Skoro organ interpretacyjny nie dokonuje i nie dokonywał w tej sprawie ustaleń, to niezrozumiały jest zarzut organu nie dokonania przez Sąd pierwszej instancji oceny ustaleń poczynionych przez organy. Tak sformułowany zarzut jest oczywiście chybiony.

8.2. Wobec tego, że naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej wiąże jedynie z naruszeniem prawa materialnego zarzut ten rozpoznany zostanie w ramach oceny naruszeń w tym ostatnim zakresie. Wskazując na naruszenie art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. w związku z art. 303 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE organ twierdzi, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni wskazanych wyżej przepisów w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego.

8.3. Zgodnie z art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym dokonano zapłaty, m.in. pod warunkiem, że zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności. Dokonując wykładni tego przepisu nie można pomijać treści art. 115 ust. 1 u.p.t.u. w myśl którego, rolnikowi ryczałtowemu dokonującemu dostawy produktów rolnych dla podatnika podatku, który rozlicza ten podatek, przysługuje zryczałtowany zwrot podatku z tytułu nabywania przez niego niektórych środków produkcji dla rolnictwa opodatkowanych tym podatkiem. Kwota zryczałtowanego zwrotu podatku jest wypłacana rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę produktów rolnych. Zasadę tę stosuje się również w przypadku wykonywania przez rolnika ryczałtowego usług rolniczych na rzecz podatników podatku, którzy rozliczają ten podatek (art. 118 ustawy). Z przepisów tych wynika, że obowiązkiem "zryczałtowanego zwrotu podatku" dla rolników ryczałtowych obarczono przede wszystkim podmioty nabywające produkty rolne lub usługi rolnicze od tych rolników. Na nabywającego od rolnika ryczałtowego produkty rolne (usługi rolnicze), a nie na tego rolnika nałożono też obowiązek udokumentowania tej transakcji dostawy (usługi) fakturą VAT RR.

8.4. W art. 116 ust. 6 u.p.t.u. przewidziano możliwość odzyskania przez nabywcę z urzędu skarbowego kwoty podatku zryczałtowanego zapłaconego rolnikom. Określono w tym przepisie jednocześnie warunki odzyskania tych kwot: po pierwsze, nabycie produktów rolnych musi być związane z dostawą opodatkowaną; po drugie, zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, musi nastąpić na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14. dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności; po trzecie, w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty należności za produkty rolne zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów albo na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego dokonanie zapłaty.

8.5. Art. 116 ust. 6 u.p.t.u. stanowi implementację art. 303 Dyrektywy 2006/112/WE. W myśl ust. 1 tego ostatniego przepisu w przypadku gdy nabywca lub usługobiorca będący podatnikiem wypłaca zryczałtowaną rekompensatę zgodnie z art. 301 ust. 1, ma on prawo, na warunkach przewidzianych w art. 167, 168 i 169 oraz art. 173-177 oraz zgodnie z procedurami ustalonymi przez państwa członkowskie, do odliczenia kwoty wypłaconej rekompensaty od kwoty VAT, którą jest on zobowiązany zapłacić w państwie członkowskim, w którym dokonuje on swoich opodatkowanych transakcji. Stosownie zaś do art. 303 ust. 2 Państwa członkowskie zwracają nabywcy lub usługobiorcy kwotę zryczałtowanej rekompensaty, którą wypłacili oni tytułem jednej z następujących transakcji:

a)

dostaw produktów rolnych dokonanych na warunkach przewidzianych w art. 138, w przypadku gdy nabywca jest podatnikiem lub osobą prawną niebędącą podatnikiem, działającym w takim charakterze w innym państwie członkowskim, na terytorium którego jego wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów podlegają VAT zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b);

b)

dostaw produktów rolnych dokonanych na warunkach przewidzianych w art. 146, 147, 148 i 156, art. 157 ust. 1 lit. b) oraz art. 158, 160 i 161 na rzecz nabywcy będącego podatnikiem mającego siedzibę poza Wspólnotą, pod warunkiem, że te produkty rolne są wykorzystywane przez nabywcę do celów dokonywanych przez niego transakcji, o których mowa w art. 169 lit. a) i b), lub do celów świadczenia przez niego usług, dla których uznaje się, że miejscem świadczenia jest terytorium państwa członkowskiego, w którym usługobiorca ma siedzibę, i od których VAT jest płacony wyłącznie przez usługobiorcę zgodnie z art. 196;

c)

świadczenia usług rolniczych na rzecz będącego podatnikiem usługobiorcy mającego siedzibę we Wspólnocie, ale w innym państwie członkowskim, lub na rzecz będącego podatnikiem usługobiorcy mającego siedzibę poza Wspólnotą, pod warunkiem, że usługi te wykorzystywane są przez usługobiorcę do celów dokonywanych przez niego transakcji, o których mowa w art. 169 lit. a) i b), lub świadczenia przez niego usług, dla których uznaje się, że miejscem świadczenia jest terytorium państwa członkowskiego, w którym usługobiorca ma siedzibę, i od których VAT jest płacony wyłącznie przez usługobiorcę zgodnie z art. 196.

Zgodnie natomiast z art. 303 ust. 3 Państwa członkowskie określają warunki dokonywania zwrotów przewidzianych w ust. 2. Państwa członkowskie mogą w szczególności zastosować przepisy dyrektyw 79/1072/EWG i 86/560/EWG.

8.6. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 maja 2013 r. sygn. akt I FSK 709/12, powołanym przez Sąd pierwszej instancji, określony we wskazanym wyżej przepisie dyrektywy mechanizm prawa do odliczenia przez podatników wypłaconych kwot zryczałtowanej rekompensaty rolnikom ryczałtowym jest wyrazem zasady neutralności wypłacanych kwot dla kontrahentów rolników ryczałtowych. W zakresie, w jakim nabywane produkty lub usługi służą działalności uprawniającej podatnika do odliczenia podatku naliczonego, kwoty wypłaconej zryczałtowanej rekompensaty nie mogą być ciężarem, w sensie ekonomicznym, dla podatników. Mechanizm ten w u.p.t.u. odzwierciedla art. 86 ust. 2 pkt 3 u.p.t.u. Zgodnie z tym przepisem zryczałtowany zwrot podatku, o którym mowa w jej art. 116 ust. 6, stanowi kwotę podatku naliczonego, która obniża podatek należny podatnika stosownie do art. 86 ust. 1. W pełni zatem znajduje tu zastosowanie zasada neutralności dla podatnika tego podatku, która wyraża się tym, że przez realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego podatnik nie ponosi faktycznie ekonomicznego ciężaru tego podatku. Realizacja zasady neutralności wyraża się w stworzeniu takich rozwiązań legislacyjnych, w ramach których podatek naliczony (zapłacony) przez podatnika w cenie nabytych towarów i usług do celów jego działalności opodatkowanej tym podatkiem może zostać odliczony, nie stanowiąc tym samym dla podatnika obciążenia kosztowego. W wyroku wskazanym wyżej NSA zwrócił uwagę na wynikającą z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), konieczność przestrzegania tej zasady przez systemy legislacyjne państw członkowskich. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w powołanym wyżej wyroku NSA. W sytuacji gdy krajowy ustawodawca mechanizm rekompensaty zwrotu VAT rolnikom ryczałtowym przerzucił na nabywców towarów od tych rolników, to nie może stanowić restrykcyjnych wymogów odzyskania przez nich wypłaconych środków pieniężnych. Oznaczałoby to bowiem przerzucanie ekonomicznego ciężaru takich rekompensat na te podmioty, co pozostawałoby w całkowitej sprzeczności z zasadą neutralności VAT. Tworzone w ramach procedury zwrotu ustalonej przez państwo członkowskie warunki powinny być tak ukonstytuowane i rozumiane, aby nie godziły w zasadę neutralności oraz spełniały wymogi zasady proporcjonalności. Ta ostatnia zasada nie tylko jest jedną z podstawowych zasad prawa wspólnotowego, wynika też z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Skoro celem unormowania art. 116 ust. 6 u.p.t.u. jest skłonienie podatnika-nabywcy towarów od rolnika ryczałtowego do jak najszybszego zapłacenia mu należności wynikającej z faktury VAT RR, w tym zryczałtowanego zwrotu podatku, to cel ten można osiągnąć jak słusznie podkreślono we wskazanym wyżej wyroku NSA innymi środkami dyscyplinującymi takiego podatnika.

8.7. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni podziela stanowisko NSA zaprezentowane w sprawie sygn. akt I FSK 709/12, że rozumienie ustanowionego w art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u warunku w ten sposób, że przekroczenie terminów płatności określonych w jego normie prowadziłoby do pozbawienia podatnika prawa do odzyskania zapłaconego rolnikowi ryczałtowemu zryczałtowanego zwrotu podatku, oznaczałoby wykroczenie poza wynikające z art. 303 Dyrektywy 2006/112/WE w zw. z pkt 65 jej preambuły uprawienie do określania warunków procedury ustalanej przez państwa członkowskie, do odliczenia kwoty wypłaconej rekompensaty rolnikowi ryczałtowemu, i naruszałby zasadę neutralności VAT i proporcjonalności, a także w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Pozbawienie podatnika ww. uprawnienia, stanowi bowiem ograniczenie przysługującego mu prawa własności, poprzez obarczenie go ekonomicznym ciężarem poniesionej na rzecz rolnika ryczałtowego rekompensaty, jedynie z uwagi na nieterminową zapłatę tej rekompensaty.

8.8. Zauważyć też należy, że takie rozumienie art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. jak prezentuje organ stawiałoby podatnika-nabywcę produktów czy usług od rolnika ryczałtowego - mimo nałożenia na niego dodatkowych obowiązków - w gorszej sytuacji od podatników - nabywców towarów, czy usług od innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku tych ostatnich nabywców pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego związane jest bowiem przede wszystkim ze stwierdzonymi przez organy podatkowe nadużyciami w podatku VAT. Nie ma więc żadnego uzasadnienia wykładnia art. 116 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. dokonana przez organ, oparta jedynie na wykładni gramatycznej, a nieuwzględniająca prowspólnotowej wykładni tej normy w zgodzie z art. 303 Dyrektywy 2006/112/WE.

8.9. Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, by Sąd pierwszej dokonał błędnej wykładni wskazanych w niej przepisów prawa materialnego i by nieprawidłowo ocenił pod względem prawnym przedstawiony we wniosku stan faktyczny.

9. Skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalić. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i 4 i art. 209 tej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.