Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2579519

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 11 września 2018 r.
I FSK 1059/18
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Bącal.

Sędziowie: NSA Danuta Oleś (spr.), del. WSA Alojzy Skrodzki.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1046/17 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 6 października 2017 r. nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za październik 2016 r.

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza od P.

sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. kwotę 360 (słownie: trzystu sześćdziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1046/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 6 października 2017 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego na należnym podatku od towarów i usług za październik 2016 r.

W skardze kasacyjnej od ww. wyroku P. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "spółka") - zrzekając się rozprawy - wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.:

- art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 z późn. zm., dalej: "ustawa o VAT") w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez błędną wykładnię i oddalenie skargi, pomimo że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu zostało wydane mimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie takiego przedłużenia, a tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ powinien korzystać z tego uprawnienia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 217 § 2, art. 210 § 4 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi, mimo że uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek istotnych wątpliwości mogących stanowić podstawę do jego wydania i zarazem do dalszej weryfikacji zasadności przedmiotowego zwrotu, co oznacza, że zostało ono wydane na zasadzie dowolności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię, ponieważ nie sposób uznać, by stanowisko interpretacyjne wyrażone w zaskarżonym wyroku było rozbieżne z tym, które przedstawiła strona skarżąca w rozpoznawanym środku odwoławczym. Argumentacja skargi kasacyjnej odnosząca się do kwestii "roztropnego" korzystania z instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku, tzn. tak by nie prowadziło to do "wypaczenia" systemu VAT, jest zgodna z tezą Sądu pierwszej instancji, że wstrzymanie się ze zwrotem jest dopuszczalne w przypadku "zaistnienia dostatecznych wątpliwości w tym zakresie". Znajduje też oparcie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok w sprawie C-25/07 pkt 22 oraz powołane tam orzecznictwo), jak i krajowym (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1532/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Centralna teza środka odwoławczego, że przesłanka przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku ma charakter ocenny i w związku z tym wątpliwości powzięte w ww. zakresie przez organ powinny zostać wykazane i uzasadnione, nie była kontestowana w spornym orzeczeniu i jest oczywista również dla Sądu odwoławczego.

Istota sporu nie sprowadza się zatem do wykładni art. 87 ust. 2 (zdanie drugie) ustawy o VAT, lecz do oceny jego zastosowania w ramach ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że organy uprawdopodobniły, iż zgłoszony zwrot podatku budzi wątpliwości i wobec tego wymaga dodatkowego zweryfikowania. Wskazano w tym zakresie na szereg okoliczności ocenianych we wzajemnym powiązaniu, które takie zapatrywanie uzasadniają. W celu wyjaśnienia wątpliwości organ zwrócił się o przeprowadzenie czynności sprawdzających w zakresie sprawdzenia transakcji u wskazanych kontrahentów spółki oraz zwrócił się bezpośrednio do kontrahentów spółki o sporządzenie w formie pisemnej i przesłanie do organu informacji dotyczących transakcji zawartych ze spółką w październiku 2016 r. Z treści postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że organ nie uzyskał jeszcze odpowiedzi od wszystkich kontrahentów.

Zdaniem spółki żadne z powyższych ustaleń nie uzasadnia wątpliwości co do zasadności zwrotu. Nie ma też znaczenia bowiem świadczenie usług transportowych odbywa się z wykorzystaniem podwykonawców. Wreszcie organy nie wskazały, że otrzymane dokumenty oraz odpowiedzi kontrahentów pozyskane w toku kontroli podatkowych rodzą wątpliwości co do dokonanego rozliczenia.

Twierdzenia te, poza tym że są zdawkowe, nie uwzględniają zasadniczej normy proceduralnej wyznaczającej sposób oceny okoliczności faktycznych sprawy, tj. zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), której nie można tracić z pola widzenia również w kontekście innych postępowań wyjaśniających wymienionych w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT (por. art. 280, art. 292 Ordynacji podatkowej oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej). Zgodnie z jej treścią organ bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych (dowodów), kierując się w szczególności zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego (zob. np. wyrok NSA z 13 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1116/12, CBOSA). Wyjaśnienia skarżącej, odnosząc się do poszczególnych ustaleń (z osobna), nie podważają natomiast skutecznie ich kompleksowej oceny. Trudno bowiem nie powziąć wątpliwości w przypadku tylu współwystępujących okoliczności wskazujących na możliwość nadużycia w systemie VAT. Kontrast kapitału zakładowego spółki z wielokrotnie przewyższającą tenże kapitał kwotą zwrotu, o wysokości obrotów spółki nie wspominając, zestawiony jednocześnie z brakiem zaplecza logistycznego, powiązaniami osobowymi między kontrahentami i niekompletnością przedstawianych organom dokumentów, trafnie oceniono w zaskarżonym wyroku jako dostateczną podstawę faktyczną wątpliwości odnośnie do rzetelności rozliczenia (zwrotu) wykazanego przez spółkę. Także więc w zakresie pozostałych zarzutów skarga kasacyjna nie mogła odnieść pożądanego rezultatu.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, stosownie do art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.