I C 1243/18 - Wyrok Sądu Rejonowego w Kętrzynie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3103582

Wyrok Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 27 czerwca 2019 r. I C 1243/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Tomasz Cichocki.

Sentencja

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. w K. sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w B. przeciwko R. K. (1) o zapłatę

I. powództwo oddala;

II. zasądza od powoda (...) S.A. z siedzibą w B. na rzecz pozwanego R. K. (1) kwotę 1.800,00 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez r. pr. R. B., ustanowionego z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Powód (...) S.A. z siedzibą w B. wniósł o zasądzenie od pozwanego R. K. (2) kwoty 7 193,23 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za okres od dnia 21 września 2018 r. do dnia zapłaty oraz obciążenie pozwanego kosztami procesu. Podniósł, że pozwany zobowiązał się przez podpisanie weksla w dniu 9 listopada 2016 r. do zapłaty w dniu 20 września 2018 r. kwoty wskazanej w wekslu, tj. 7 193,23 zł. Powód wezwał pozwanego do wykupu weksla. Pomimo wezwania pozwany nie dokonał żadnej wpłaty. Podniósł, iż pozwany podpisując kalendarz spłaty rat znał wysokość zobowiązania i terminy spłat. Jako podstawę żądania odsetek wskazał art. 481 § 21 k.c.

Pozwany R. K. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wskazał, że stron powodowa niesłusznie domaga się od niego pieniędzy. Podniósł, że jest osobą upośledzoną umysłowo, z porażeniem mózgowym, posiada I grupę inwalidzką od urodzenia. Nie zdawał sobie sprawy ze skutków zawartej transakcji, kierował się jedynie chęcią pomocy ciężko choremu bratu. Spłacał zaciągniętą pożyczkę i do dnia 21 sierpnia 2018 r. spłacił kwotę 5 744,00 zł. Pozostała kwota stanowi ponad 100% udzielonej pożyczki. Kwota ta nie powinna podlegać ochronie i winna być uznana na bezwzględnie nieważną.

Uzasadnienie prawne

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Pozwanemu R. K. (1) została przez (...) S.A. z siedzibą w B. udzielona pożyczka w kwocie 6000,00 zł na podstawie umowy z dnia 9 listopada 2016 r. nr (...). Całkowita kwota do zapłaty wskazana w umowie pożyczki wynosiła 12 924,00 zł. Pożyczka miała zostać spłacona w 36 ratach miesięcznych po 359,00 zł

Roczna stopa oprocentowania pożyczki wynosiła 9,74%, a całkowity koszt pożyczki 11856,00 zł.

(d.: umowa pożyczki - k. 42, harmonogram spłat - k. 43)

Jako zabezpieczenie umowy pożyczki K. B. popisał weksel własny in blanco, zobowiązując się do zapłaty na rzecz (...) S.A. z siedzibą w B.

(d.: weksel - k. 4)

Pozwany R. K. (1) aktualnie ma 29 lat. Nie potrafi czytać ani pisać. Potrafi jedynie złożyć podpis. Urodził się z porażeniem mózgowym dziecięcym. Ma stwierdzone inwalidztwo I stopnia od urodzenia. Kontakt jest z nim utrudniony, nie rozumie pojęcia "weksel". Przed zawarciem umowy pożyczki oraz podpisaniem weksla tekst umowy nie został mu odczytany.

(bezsporne, wyjaśnienia informacyjne pozwanego)

W dniu 21 sierpnia 2018 r. zostało sporządzone przez powoda wypowiedzenie umowy pożyczki zawartej z pozwanym z powodu naruszenia postanowień umowy, polegającego na niepłaceniu zobowiązań. W piśmie zawarta została informacja, że zgodnie z postanowieniami umowy pożyczki oraz deklaracji wekslowej został wypełniony wystawiony przez pozwaną weksel in blanco i w razie nie otrzymania zapłaty w ciągu wyznaczonego 30 dniowego terminu sprawa zostanie skierowana do rozpoznania przez Sąd. Dalej w oświadczeniu wskazano, że zadłużenie na dzień 21 sierpnia 2018 r. wynosiło 7 193,23 zł, z tego 7 180,00 zł niespłaconej pożyczki i 13,23 zł z tytułu umownych odsetek z tytułu braku spłaty rat w terminie.

(d.: wypowiedzenie umowy pożyczki - k. 39)

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy powództwo nie może być uwzględnione.

Poza sporem był fakt przekazania pozwanemu do dyspozycji środków pieniężnych w kwocie 6 000,00 zł na podstawie umowy z dnia 9 listopada 2016 r. nr (...). Poza sporem był również fakt, że pozwany na poczet zawartej umowy do dnia wypowiedzenia spłacił kwotę 5 744,00 zł.

Roszczenie sformułowane w pozwie powód wywodzi z wystawionego przez pozwanego weksla in blanco. Weksel ten został wystawiony na zabezpieczenie zobowiązania wynikającego z zawartej z pozwanym umowy pożyczki. Poza sporem jest przy tym w sprawie, że powód jest posiadaczem weksla i jednocześnie pierwszym wierzycielem, natomiast pozwany jest wystawcą weksla.

Nie ulega wątpliwości, iż weksel in blanco może być środkiem zabezpieczenia wierzytelności wynikających z różnych stosunków prawnych. Wystawiony jako własny i wręczony w związku z zawarciem umowy prowadzi do powstania zobowiązania wekslowego wystawcy. Zobowiązanie wekslowe z takiego weksla ma samodzielny, abstrakcyjny charakter i jest niezależne od podstawy prawnej jego zaciągnięcia. Posiadaczowi weksla, który jest pierwszym wierzycielem (remitentem), przysługuje w stosunku do wystawcy zarówno roszczenie ze stosunku podstawowego, jak i z weksla, jednak może on tylko raz uzyskać zaspokojenie swojej wierzytelności i do niego należy wybór roszczenia. Wygaśnięcie stosunku podstawowego uniemożliwia dochodzenie wierzytelności wekslowej, a wygaśnięcie zobowiązania wekslowego, w sposób prowadzący do zaspokojenia wierzyciela, powoduje wygaśnięcie zabezpieczonej wekslem wierzytelności. Nie ma natomiast wpływu na stosunek podstawowy wygaśnięcie zobowiązania wekslowego bez zaspokojenia wierzyciela lub nieistnienie tego zobowiązania. W judykaturze Sądu Najwyższego wskazuje się, iż w tym ujęciu można mówić o swego rodzaju priorytecie stosunku podstawowego wobec stosunku wynikającego z weksla (tak Sąd Najwyższy w uchwale połączonych izb Izby Cywilnej i Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 1972 r., sygn. akt III PP 17/70, OSNCP 1973, Nr 5, poz. 72, oraz wyrokach z dnia: 14 marca 1997 r. sygn. akt I CKN 48/97, OSNC 1997, Nr 9, poz. 124, 31 maja 2001 r., sygn. akt V CKN 264/00, niepubl., 6 października 2004 r., sygn. akt I CK 156/04, niepubl., 9 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 170/04, niepubl., 14 listopada 2006 r., sygn. akt II CSK 205/06, OSNC 2007, Nr 9, poz. 139). Wierzyciel, który dochodzi wierzytelności wekslowej, nie musi wykazywać podstawy prawnej zobowiązania, może powołać się tylko na treść weksla.

W okolicznościach sprawy należy wskazać, że zobowiązanie wekslowe pozwanego wynikające z przedłożonego przez powoda weksla nie powstało. Zważywszy, iż pozwanego należy uznać za osobę niepiśmienną (gdyż nie umie on pisać ani czytać), skuteczne zaciągniecie przez niego zobowiązania wekslowego wymagało zachowania trybu określonego w art. 75 prawa wekslowego. Stosownie do tego przepisu za niepiśmiennych może podpisać się na wekslu inna osoba, której podpis winien być uwierzytelniony przez notariusza lub władzę gminną z zaznaczeniem, że osoba ta podpisała się na życzenie niepiśmiennego. Jest poza sporem w sprawie, iż taki tryb nie został zachowany. W doktrynie nie budzi przy tym wątpliwości, iż niepiśmienny nie zobowiąże się skutecznie, jeżeli tylko odrysuje wg wzoru własny podpis, a nawet gdy umie się podpisać (jak w przypadku pozwanego), ale mimo to nie umie pisać (tak - tak M. Kaliński - Komentarz do art. 75 ustawy - Prawo wekslowe, oraz powołani tamże: S. Wróblewski, Prawo wekslowe, s. 264, A. Szpunar, M. Kaliński, Komentarz do prawa wekslowego, s. 223).

Dalej należy wskazać, że strona powodowa nie wykazała skutecznego zawarcia z pozwanym umowy pożyczki, której zabezpieczeniem miał być weksel przedłożony przez powoda. W szczególności nie został przedłożony przez powoda dokument - umowa pożyczki, z której wynikałoby, że pozwany złożył oświadczenie o zawarciu umowy. Egzemplarz przedłożony przez pozwanego jest natomiast kserokopią i nie zawiera podpisu pozwanego. Strona powodowa nie przedłożyła także deklaracji wekslowej. Wskazać przy tym należy, iż stosownie do stanowiska pozwanego (które ni zostało zaprzeczone) umowa pożyczki nie została pozwanemu odczytana przed jej podpisaniem. Zważywszy zatem, iż jest on osoba nieumiejącą czytać i pisać, brak w okolicznościach sprawy podstaw do stwierdzenia, iż doszło do zawarcia umowy pożyczki pomiędzy stronami. W szczególności, stosownie do art. 61 § 1 k.c., brak podstaw do dokonania ustalenia, iż oświadczenie woli powoda co do zawarcia z pozwanym umowy pożyczki, a w szczególności istotnych jej postanowień, dotarło do pozwanego w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, zachowania pozwanego polegającego na przyjęciu kwoty pożyczki i podjęciu jej spłaty nie można uznać za zachowanie równoznaczne z oświadczeniem woli, co do przyjęcia warunków umowy pożyczki. Jednocześnie fakt braku znajomości treści umowy i niemożliwości zapoznania się z warunkami oferty powoda przez pozwanego, ponadto ich zrozumienia, wskazuje, iż do otrzymania pożyczki przez pozwanego doszło w okolicznościach wyłączjących świadome i swobodne podjęcie przez niego decyzji i wyrażenie woli. Prowadzi to z kolei do stwierdzenia nieważności ewentualnego oświadczenia woli pozwanego co do jej zawarcia, stosownie do art. 82 k.c.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności Sąd oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego Sąd ustalił stosownie do § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.