I AGa 195/18 - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2770862

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2019 r. I AGa 195/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Elżbieta Fijałkowska.

Sędziowie Ryszard Marchwicki., Maciej Agaciński (del.).

na rozprawie, Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy z powództwa P. (...) w G. przeciwko R. B. (1), K. Z., R. B. (2) o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2016 r. sygn. akt IX Gc 640/15

1. zmienia zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 64.753,55 (sześćdziesiąt cztery tysiące siedemset pięćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt pięć groszy) z ustawowymi odsetkami od kwot: 354,39 zł od 7 listopada 2013 r., 105,27 zł od 8 listopada 2013 r. 4.362,59 zł od 9 listopada 2013 r., 3.546,91 od 13 listopada 2013 r., 8.392,42 zł od 14 listopada 2013 r., 8.203,48 zł od 15 listopada 2013 r., 4.495,46 zł od 20 listopada 2013 r., 11.670,60 od 21.11.213 r., 7.939,91 zł od 29 listopada 2013 r., 3.203,62 zł od 5 grudnia 2013 r., 4.345,25 zł od 6 grudnia 2015 r., 5239,14 zł od 21 maja 2015 r., 2894,50 zł od 2 sierpnia 2016 r.;

2. w zakresie przenoszącym wyżej wymienioną kwotę zaskarżony wyrok w punkcie I uchyla i postępowanie umarza;

3. w pozostałej części apelację oddala;

4. kosztami postępowania apelacyjnego i kasacyjnego obciąża pozwanych i zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 13.800 zł.

Ryszard Marchwicki Elżbieta Fijałkowska Maciej Agaciński

Uzasadnienie faktyczne

Powód - (...) z ograniczoną, odpowiedzialnością Hurtownia spółka komandytowa z siedzibą w G. - wniósł pozew o zapłatę kwoty 82.416,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami wskazanymi szczegółowo w treści pozwu solidarnie od pozwanych R. B. (1), K. Z. i R. B. (2). Powód wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.

Każdy z pozwanych wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu:

I. zasądził od pozwanych ad. 1, 2 i 3 solidarnie na rzecz powoda kwotę 82.416,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 3,569,68 zł od dnia 24 października 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 508,02 zł od dnia 25 października 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.462,76 zł od dnia 26 października 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.247,35 zł od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.874,07 zł od dnia 2 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.249,57 zł od dnia 7 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 105,27 zł od dnia 8 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.362,59 zł od dnia 9 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.546,91 zł od dnia 13 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 8.392,42 zł od dnia 14 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 8.203,48 zł od dnia 15 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.495,46 zł od dnia 20 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 11.670,60 zł od dnia 21 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 7.939,91 zł od dnia 29 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.203,62 zł od dnia 5 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.345,25 zł od dnia 6 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 5.239,14 zł od dnia 21 maja 2015 r. do dnia zapłaty;

II. kosztami postępowania obciążył pozwanych i z tego tytułu zasądził od pozwanych ad. 1, 2 i 3 solidarnie na rzecz powoda kwotę 7.738 zł.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i wyprowadzone z tych ustaleń wnioski prawne.

Powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) w G. prowadził współpracę gospodarczą ze spółką (...) R. B. - spółka jawna z siedzibą we W., sprzedając na jej rzecz produkty spożywcze. W toku tej współpracy gospodarczej powód zawarł z (...) R. B. - spółką jawną szereg umów sprzedaży.

W dniu 24 września 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 4.505,20 zł, z terminem płatności do dnia 16 października 2013 r., obciążając nabywcę fakturą VAT nr (...) SP. W dniu 12 listopada 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna wpłaciła na rzecz powoda kwotę 1.000 zł, którą ten zaliczył w części 41,71 zł na odsetki ustawowe oraz w pozostałej części 958,29 zł na należność główną. Do zapłaty pozostała kwota 3.546,91 zł. W dniu 26 września 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 5.200,48 zł, z terminem płatności do dnia 18 października 2013 r., obciążając nabywcę fakturą VAT nr (...) SP. W dniu 14 listopada 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna wpłaciła na rzecz powoda kwotę 2.499,37 zł. Powód zaliczył część wskazanej sumy w wysokości 48,15 zł na odsetki ustawowe za opóźnienie, a pozostałą część w wysokości 2.451,22 zł na należność główną. Do zapłaty pozostaje kwota 2.749,26 zł. W dniu 2 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 3.514,24 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP i kwotę 55,44 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP zł, z terminem płatności w obu przypadkach do dnia 23 października 2013 r. Nabywca nie uregulował należności nawet w części. W dniu 3 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 508,02 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 24 października 2013 r. oraz towary o wartości 4.462,76 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności ustalonym na dzień 25 października 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna nie zapłaciła należności za wskazane towary. W dniu 8 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 2.925,18 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 31 października 2013 r. Nabywca nie zapłacił umówionej ceny. W dniu 9 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 1.208,81 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 31 października 2013 r. (...) R. B. ~ spółka jawna nie uregulowała należności z tytułu ceny. W dniu 10 października 2013 r., spółki zawarły trzy umowy sprzedaży: towarów o wartości 113,36 zł objętych fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 31 października 2013 r., o wartości 4.145,75 zł objętych fakturą nr (...) SP z terminem płatności do dnia 1 listopada 2013 r. oraz towarów o wartości 728,32 zł objętych fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności ustalonym na dzień 1 listopada 2013 r. Cena za towary nie została uiszczona. Następnie w dniu 15 października 2013 r., powód sprzedał towary za kwotę 3.249,57 zł, objęte fakturą VAT nr (...) SP, z terminem płatności ustalonym na dzień 6 listopada 2013 r., Spółka jawna nie zapłaciła za zakupione towary.

W dniu 16 października 2013 r. powód sprzedał spółce (...) R. B. - spółka jawna towary za kwotę 4.934,19 zł objęte fakturą nr (...) SP, z terminem płatności ustalonym na dzień 7 listopada 2013 r. Nabywca zapłacił w dniu 7 listopada 2013 r. kwotę 1.434,19 zł, a następnie w dniu 13 listopada 2013 r. dalsze 500 zł. Z uiszczonej po terminie płatności wpłaty w wysokości 500 zł powód zaliczył na poczet odsetek ustawowych za opóźnienie kwotę 6,23 zł, a pozostałą sumę 493,77 zł zaliczył na należność główną, która została zmniejszona do kwoty 3.006,23 zł. W dniu 17 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 105,27 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 7 listopada 2013 r. oraz towary o wartości 4.362,59 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności ustalonym na dzień 8 listopada 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna nie zapłaciła należności za wskazane towary. W dniu 22 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 4.563,28 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 13 listopada 2013 r. Nabywca nie zapłacił umówionej ceny. W dniu 23 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 822,91 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 13 listopada 2013 r. oraz towary o wartości 5.454,22 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności ustalonym na dzień 14 listopada 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna nie zapłaciła należności za wskazane towary. W dniu 28 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 438,48 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP i kwotę 4.056,98 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP zł, z terminem płatności w obu przypadkach do dnia 19 listopada 2013 r. Nabywca nie uregulował należności nawet w części.

W dniu 29 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 2.640 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP i kwotę 4.336,39 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP zł, z terminem płatności w obu przypadkach do dnia 20 listopada 2013 r. Nabywca nie uregulował należności.

Następnie w dniu 30 października 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 4.694,21 zł, objęte fakturą VAT nr (...) SP, z terminem płatności ustalonym na dzień 20 listopada 2013 r. Spółka jawna nie zapłaciła za zakupione towary. W dniu 6 listopada 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 3.878,20 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP i kwotę 4.061,71 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP zł, z terminem płatności w obu przypadkach do dnia 28 listopada 2013 r. (...) R. B. - spółka jawna nie uregulowała należności.

W dniu 12 listopada 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 1.520,77 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP oraz towary o wartości 1.682,85 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności ustalonym w obu przypadkach na dzień 4 grudnia 2013 r. Nabywca nie spłacił należności za wskazane towary. W dniu 13 listopada 2013 r. powód sprzedał towary za kwotę 4.345,25 zł objęte fakturą VAT nr (...) SP z terminem płatności do dnia 5 grudnia 2013 r. Nabywca nie zapłacił umówionej ceny. W dniu 13 marca 2015 r. powód obciążył (...) R. B. - spółkę jawną notą odsetkową nr 15/4 na kwotę 5.239,14 zł obejmującą należności powoda z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie od wyżej wymienionych, niespłaconych przez spółkę kwot.

W czasie, gdy (...) R. B. - spółka jawna zaciągała zobowiązania z tytułu wyżej wymienionych umów sprzedaży, jej wspólnikami byli pozwani: R. B. (1), K. Z. i R. B. (2). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony, W dniu 13 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w P. w sprawie o sygnaturze akt (...) ogłosił upadłość (...) R. B. - spółki jawnej z możliwością zawarcia układu z wierzycielami.

Wierzytelność powoda z tytułu niezapłaconych cen za sprzedane towary w wysokości 77. 277,78 zł należności głównej i 3.197,15 zł z tytułu odsetek została wpisana na listę wierzytelności sporządzoną w postępowaniu upadłościowym toczącym się pod sygnaturą (...)

W dniu 22 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał w sprawie o sygnaturze akt IX GC 131/14 wyrok zasądzający od spółki (...) R. B. - spółki jawnej kwotę 77.277,78 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwot i dat wskazanych w treści wyroku. Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Sąd nadał wyrokowi klauzulę wykonalności.

Pismami z dnia 11 maja 2015 r., powód wezwał każdego z pozwanych z osobna do zapłaty kwoty 76.975,55 zł z tytułu ceny nieuiszczonej do tej pory przez (...) R. B. - spółkę jawną oraz kwoty 5.239,14 zł z tytułu odsetek za opóźnienie.

Sąd Okręgowy stwierdził, że istnienie wierzytelności powoda względem spółki jawnej co do zasady, jak i co do wysokości nie było sporne między stronami, stwierdzone zostało wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie sygn. akt (...)

Sąd I instancji przywołał treść art. 22 § 2 k.s.h., zgodnie z którym każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką z uwzględnieniem art. 31 k.s.h. Powołany artykuł stanowi w paragrafie 1, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólników spółki jawnej w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Nie stanowi to przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (art. 31 § 2 k.s.h.).

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy podkreślił, że odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za jej zobowiązania ma charakter osobisty, nieograniczony i solidarny (pomiędzy wspólnikami oraz ze spółką), ale jednocześnie subsydiarny w zakresie egzekucji. Subsydiarność odpowiedzialności wspólników spółki rzutuje nie na powinność świadczenia przez wspólników, ale na kolejność zaspokojenia wierzyciela z majątków poszczególnych dłużników. Solidarna odpowiedzialność spółki jawnej i jej wspólników za zobowiązania tej spółki jest solidarnością dłużników w rozumieniu art. 366 § 1 k.c. Oznacza to, że kilku dłużników (spółka jawna i jej wspólnicy) może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich łub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. (...) spółki jawnej może zatem dowolnie kierować swoje żądanie do spółki i jej wspólników lub tylko do niektórych z tych podmiotów. Współodpowiedzialność za długi spółki jawnej jest zarazem solidarna (art. 22 § 2 k.s.h.) i subsydiarna (art. 31 § 1k.s.h,). Subsydiarność wyznacza kolejność zaspokojenia roszczeń, natomiast solidarność występuje wówczas, gdy nie ma różnej kolejności zaspokojenia. Ze względu na samodzielną podmiotowość spółki jawnej, w pierwszej kolejności to ta spółka odpowiada za długi. W konsekwencji wspólnicy odpowiadają za jej długi dopiero wtedy, gdy powstaje bezskuteczność egzekucji z majątku spółki (art. 31 § 1 k.s.h.). Subsydiarność ma zatem pierwszeństwo przed solidarnością. Inaczej mówiąc, zastosowanie zasady subsydiarność i wyznacza chwilę, od której odpowiedzialność jest solidarna. Oznacza to, że wierzyciel najpierw może dochodzić zaspokojenia wyłącznie od spółki. W pierwszym etapie, mimo istnienia solidarnej odpowiedzialności wspólników, nie ma możliwości skutecznego dochodzenia od nich świadczenia, chociaż, zgodnie z art. 31 § 2 k.s.h., przepis § 1 tego artykułu dotyczący odpowiedzialności subsydiarnej nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Pozwala to w szczególności na zabezpieczenie powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2010 r., ICSK 453/09, (...)

W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że wierzyciel spółki jawnej może dochodzić od wspólników tej spółki zapłaty zobowiązań spółki w drodze odrębnego powództwa. Ustawodawca przewidział taką możliwość wyraźnie wskazując na nią w treści art. 31 § 2 k.s.h. Nie można zatem czynić zarzutu powodowi, że korzysta z przyznanych mu uprawnień. Zasada subsydiarnej odpowiedzialności wspólników spółki jawnej nie ogranicza wierzyciela w możliwości kierowania powództwa tylko przeciwko wspólnikom, co wprost wynika z analizy art. 31 § 1 i 2 k.s.h. w powiązaniu z art. 22 § 2 k.s.h., a stanowi istotne ograniczenie dopiero na etapie nadawania klauzuli wykonalności i prowadzenia egzekucji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r., sygn. I ACa 964/11, G.Prawna (...) -8).

Sąd Okręgowy odnosząc się do zarzutu braku interesu prawnego powoda w wytoczeniu powództwa w sytuacji, gdy posiada tytuł wykonawczy wobec spółki, uznał go za niezasadny. Na podstawie art. 7781 k.p.c. tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Powołany przepis służy nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko aktualnym wspólnikom spółki jawnej, którzy odpowiadają, za wszystkie zobowiązania spółki niezależnie od momentu, w którym weszli do spółki (art. 32 k.s.h.). Wnosząc powództwo przeciwko wspólnikom spółki jawnej wierzyciel zwiększa zakres ewentualnej egzekucji, co powiększa jego szanse na zaspokojenie roszczenia. Tytułowi egzekucyjnemu - wydanemu przeciwko spółce jawnej, opatrzonemu na podstawie art. 7781 k.p.c. klauzulą wykonalności przeciwko wspólnikowi tej spółki, sąd nie może nadać klauzuli wykonalności w trybie art. 787 k.p.c. przeciwko jego małżonkowi. W sytuacji przeciwnej zarówno wspólnik spółki, jak i jego małżonek oboje byliby dłużnikami egzekwowanymi nieobjętymi tytułem egzekucyjnym, a w przypadku małżonka wspólnika możliwa egzekucja wynikałaby jedynie pośrednio z tytułu egzekucyjnego.

Sąd I instancji zaznaczył, że dochodzenie roszczeń przeciwko wspólnikom, którzy odpowiadają subsydiarnie, możliwe jest na dwa sposoby. Pierwszy sposób polega na wytoczeniu przez wierzyciela powództwa przeciwko wspólnikom w celu uzyskania przeciwko nim tytułu egzekucyjnego, ponieważ odpowiedzialność subsydiarna nie wyłącza możliwości pozwania wspólników, zanim egzekucja okaże się bezskuteczna. W procesie przeciwko wspólnikom sąd nie bada, czy egzekucja jest bezskuteczna, a badanie takie ma miejsce wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie klauzulowe charakteryzuje kognicja ograniczona do formalnoprawnego badania tytułu egzekucyjnego i jakiekolwiek rozszerzanie tej kognicji na kwestie materialnoprawne wydaje się możliwe tylko na podstawie wyraźnych przepisów ustawy.

Sąd orzekający stwierdził również, że analiza art. 7781 k.p.c., 319 k.p.c., 786 § 1 k.p.c. oraz 31 § 2 k.s.h. i 22 § 2 k.s.h. prowadzi do wniosku, że wierzyciel spółki jawnej może uzyskać tytuł egzekucyjny przeciwko jej wspólnikowi zanim uzyska tytuł wykonawczy przeciwko spółce i zanim egzekucja przeciwko spółce stanie się bezskuteczna. Przesłanka bezskuteczności egzekucji nie podlega badaniu na etapie postępowania rozpoznawczego. Nie może jednak uzyskać tytułu wykonawczego i prowadzić egzekucji przed wykazaniem bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, wierzyciel musi bowiem podjąć próbę zaspokojenia się z majątku spółki, a dopiero, gdy okaże się to nieskuteczne może skierować egzekucję do majątku osobistego wspólników. Badanie tej przesłanki powinno następować już na etapie postępowania klauzulowego, skoro nadanie klauzuli wykonalności warunkuje przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że drugi sposób dochodzenia roszczeń przeciwko wspólnikom odpowiadającym subsydiarnie za zobowiązania spółki wynika z art. 7781 k.p.c. Wierzyciel posiadający tytuł egzekucyjny przeciwko spółce może wnosić o nadanie klauzuli wykonalności i uzyskać tytuł wykonawczy przeciwko wspólnikom, którzy odpowiadają za zobowiązania spółki, bez prowadzenia przeciwko nim procesu, a wyłącznie po wykazaniu przesłanek wymienionych w art. 7781.

Zwrot "egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna" należy interpretować podobnie jak na tle art. 299 k.s.h. Nie jest konieczne uprzednie wszczęcie egzekucji przeciwko spółce, lecz wystarcza wykazanie, że spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swojej należności (jak np. wówczas, gdy jedynym majątkiem spółki jest nieruchomość obciążona ponad swą wartość wierzytelnościami innych osób, korzystającymi z pierwszeństwa zaspokojenia) (por. P. Telenga, komentarz aktualizowany do art. 7781 k.p.c. teza 2-4\ System LEX).

Przesłanka bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce nie była kwestionowana. Oceny tej nie zmienia także okoliczność wpisania dochodzonej wierzytelności przeciwko spółce jawnej na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Jeśli bowiem zostanie zatwierdzony układ z wierzycielami, ten drugi tytuł skonsumuje pierwszy. Nie wpłynie to jednak na odpowiedzialności pozwanych wspólników spółki jawnej, albowiem nadal będzie to tytuł przeciwko spółce jawnej, umożliwiający egzekucję z jej, a nie wspólników, majątku. W tym sensie także powód posiada interes prawny w uzyskaniu tytułu egzekucyjnego, a następnie wykonawczego, przeciwko wspólnikom spółki jawnej.

W konsekwencji Sąd Okręgowy w punkcie I wyroku zasądził na podstawie art. 22 § 2 k.s.h. w związku z art. 535 k.c. od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 82.416,11 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwot szczegółowo wskazanych w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i 105 § 2 k.p.c., na które składały się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 4.121 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 zł, ustalone na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa.

Wyrok apelacją w całości zaskarżyli pozwani zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego przebieg, tj. art. 233 k.p.c. w zw. z art. 787 k.p.c. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego przejawiającą się uznaniem, że powód dysponując już tytułem egzekucyjnym wobec spółki jawnej, której wspólnikami są pozwani, dysponuje interesem prawnym w wytoczeniu powództwa przeciwko wspólnikom spółki, ze względu na fakt, że uwzględnienie takiego powództwa daje powodowi możliwość zaspokojenia się również z majątku małżonka wspólnika spółki jawnej;

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na jego przebieg, tj. art. 787 k.p.c. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten może znaleźć zastosowanie w stosunku do orzeczenia wydanego wobec wspólnika spółki jawnej, w którym to orzeczeniu uwzględnione zostało roszczenie wobec drugiego z małżonków, z tytułu jego solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie spółki jawnej, której ten małżonek jest wspólnikiem.

Powołując powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego przez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Powód wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne według norm przepisanych.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 9 listopada 2016 r. pełnomocnik pozwanego K. Z., podtrzymując apelację, powołał się na nowe fakty i dowody, a mianowicie na fakt wydania w sprawie (...) przez Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto w P. w dniu 1 marca 2016 r. postanowienia o zatwierdzeniu układu (...) R. (...) spółka jawna w upadłości układowej z siedzibą we W. przyjętego na Zgromadzeniu Wierzycieli. W konsekwencji postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Sąd Rejonowy w tej samej sprawie zakończył postępowanie układowe na podstawie art. 293 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (kopia postanowienia k. 279) - dalej także: p.u.n.

Wykonując układ (...), (...) spółka jawna dokonała na rzecz powoda następujących wpłat: w dniu 30 kwietnia 2016 r. -1.564,79 zł, w dniu 29 maja 2016 r. - 782,40 zł, w dniu 6 czerwca 2016 r- 782,40 zł, w dniu 27 czerwca 2016 r. - 782,40 zł, w dniu 12 lipca 2016 r. - 782,40 zł, w dniu 30 lipca 2016 r. - 782,40 zł, w dniu 5 sierpnia 2016 r.- 782.40 zł, w dniu 30 sierpnia 2016 r. - 782,40 zł, w dniu 30 września 2016 r. - 782,40 zł oraz w dniu 1 listopada 2016 r. 782,40 zł (kopie przelewów k. 282-291).

Powód przyznał, fakt zawarcia i zatwierdzenia układu oraz dat i wysokości kwot dokonanych przez układ (...): J. (...) spółka jawna wpłat.

W piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2016 r. pełnomocnik powoda, w związku z dokonanymi powyżej wpłatami ograniczył żądanie pozwu i ostatecznie żądał zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 76.770,15 zł z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 4.247,35 zł od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.874,07 zł od dnia 2 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.249,57 zł od dnia 7 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 105,27 zł od dnia 8 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.362,59 zł od dnia 9 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.546,91 zł od dnia 13 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 8.392,42 zł od dnia 14 listopada 2013 r., do dnia zapłaty,

- od kwoty 8.203,48 zł od dnia 15 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.495,46 zł od dnia 20 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 11.670,60 zł od dnia 21 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 7.939,91 zł od dnia 29 listopada 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.203,62 zł od dnia 5 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.345,25 zł od dnia 6 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 5.239,14 zł od dnia 21 maja 20ł5 r. do dnia zapłaty;

- od kwoty 2.894,50 zł od dnia 2 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty.

Powód podtrzymał żądanie zasądzenia od pozwanych solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i cofnął pozew w pozostałym zakresie. Podtrzymał także żądania zasądzenia zwrotu kosztów procesu za postępowanie apelacyjne.

Powód wskazał, w powołanym piśmie, że termin zapłaty wynika z daty wpływu danej kwoty na rachunek bankowy powódki. Spółka (...) dokonując przelewów nie wskazała za jaką fakturę płaci i dlatego zgodnie z art. 451 § 3 k.c. powód zaliczył wpłaty na poczet długu najdawniej wymagalnego, a w pierwszej kolejności na poczet odsetek ustawowych. Najdawniej wymagalną fakturą jest faktura z dnia 2 października 2013 r. nr (...) SP na kwotę 3,514,24 zł z terminem zapłaty do dnia 24; 10.2013 r. Na poczet ww. faktury powód zaliczył następujące wpłaty:

- w dniu 02.05,2016 r. kwotę 1.564,79 zł,

- w dniu 30.05,2016 r. kwotę 782,40 zł,

- w dniu 6 czerwca 2016 r. kwotę 782,40 zł,

- w dniu 28 czerwca 2016 r. kwotę 782,40 zł,

- w dniu 12 lipca 2016 r. kwotę 782,40 zł, Aby uprościć obliczenia powód przyjął, że wszystkie ww. wpłaty były dokonane tego samego dnia tj. 2 maja 2016 r. w łącznej kwocie 4.694,39 zł, co jest korzystne dla dłużnika. Odsetki ustawowe od kwoty 3.514,24 zł za okres od 23,10.2013 r. do 1 maja 2016 r. tj. za 921 dni wynoszą kwotę 1.152,76 zł. W związku z powyższym wpłaty dokonane przez spółkę (...) w okresie od 2 maja 2016 r. do 12.07,2016 r. w łącznej kwocie 4.694,39 zł powód zaliczył w całości na odsetki ustawowe w kwocie 1.152,76 zł oraz na spłatę ww. faktury w kwocie 3.514,24 zł. Z uwagi na powyższe, faktura nr (...) SP została spłacona w całości. Pozostałą kwotę 27,39 zł { 4694,39 zł - (1152,76 zł + (...),24) powód zaliczył na poczet kolejnej najdawniej wymagalnej faktury.

Kolejną najdawniej wymagalną fakturą jest faktura z dnia 2 października 2013 r., nr (...) SP na kwotę 55,44 zł z terminem zapłaty do dnia 24 października 2013 r. Na poczet ww. faktury powód zaliczył następujące wpłaty:

- w dniu 12 lipca 2016 r. kwotę 782,40 zł (w części dotyczącej kwoty 27,39 zł),

- w dniu 01.08,2016 r. kwotę 782,40 zł.

Aby uprościć obliczenia powód przyjął, że wszystkie ww. wpłaty były dokonane tego samego dnia tj. 12 lipca 2016 r. w łącznej kwocie 809,79 zł, co jest korzystne dla dłużnika. Odsetki ustawowe od kwoty 55,44 zł za okres od 23,10,2013 r. do 11 lipca 2016 r. tj., za 99 i dni wynoszą kwotę 19,56 zł. W związku z powyższym wpłaty dokonane przez spółkę (...) w okresie od 12 lipca 2016 r., (w części dotyczącej kwoty 27,39 zł) do 1 sierpnia 2016 r. w łącznej kwocie 809,79 zł powód zaliczył w całości na odsetki ustawowe w kwocie 19,56, zł oraz na spłatę ww. faktury w kwocie 55,44 zł. Z uwagi na powyższe faktura nr (...) SP została spłacona w całości. Pozostałą kwotę 734,79 zł {809,79 zł - (19,56 zł + 55,44)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.