I ACa 604/17 - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2649723

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2017 r. I ACa 604/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Jan Futro (spr.).

Sędziowie SA: Małgorzata Kaźmierczak, Mikołaj Tomaszewski.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w składzie po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. przeciwko J. S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt IX GC 822/14

I. zmienia zaskarżony wyrok:

1. w punkcie I i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 150 000 (sto pięćdziesiąt tysięcy) zł z ustawowymi odsetkami od 3 stycznia 2014 r. do dnia zapłaty oraz 233,66 (dwieście trzydzieści trzy zł sześćdziesiąt sześć groszy) zł;

2. w punkcie II i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 13728,75 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

I. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 11562 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w pozwie skierowanym przeciwko J. S. (S.) wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 150 000 zł z odsetkami ustawowymi od 3 stycznia 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 233,66 zł (bez odsetek). Nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu.

W uzasadnieniu twierdził, że pozwany był prezesem zarządu spółki (...) sp. z o.o. w P. (dalej: spółka (...)), w okresie, w którym powstało zadłużenie, którego zapłaty powód dochodzi w niniejszym postępowaniu. Powód wniósł przeciwko spółce (...) pozew o zapłatę do Sądu Okręgowego w Poznaniu. W dniu 12 grudnia 2013 r. strony tego postępowania zawały ugodę, która miała zapewnić całkowite zaspokojenie roszczeń objętych pozwem. Dysponując tytułem wykonawczym powód złożył przeciwko spółce (...) wniosek o wszczęcie egzekucji z wierzytelności, rachunku bankowego oraz innego majątku dłużnej spółki. Komornik sądowy wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji umorzył postępowanie 17 kwietnia 2014 r.

Pozwany jako jedyny członek zarządu piastuje funkcję w organie dłużnej spółki nieprzerwanie od 2007 r.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. Przyznał, że był prezesem zarządu spółki L.. Jednakże we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Złożony przez powoda pozew jest co najmniej przedwczesny z uwagi na fakt ogłoszenia przez sąd upadłościowy w dniu 8.08.2014 r. upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego.

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo a orzekając o kosztach postępowania zasądził od powoda na rzecz pozwanego 5 392,48 zł.

Jako podstawy rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał następujące ustalenia.

Pozwany był prezesem zarządu spółki L., co najmniej od 2007 r. Oprócz pozwanego nie było w tej spółce innych członków zarządu. Spółka prowadziła działalność gospodarczą o szerokim spektrum w branży budowlanej.

Spółka (...) prowadziła działalność prawidłowo do około połowy 2012 roku. W drugiej połowie 2012 r. zaczęły się problemy w przepływie środków pieniężnych. Spółka (...) posiada majątek w postaci wierzytelności. Spółka ma jeszcze ruchomości w biurach: komputery, kilka maszyn, ale nie posiada nieruchomości.

Powód wniósł do Sądu Okręgowego w Poznaniu w dniu 27 maja 2013 o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że spółka (...) ma mu zapłacić kwotę 158 349,63 zł z odsetkami. Roszczenie powoda obejmowało zakup towarów od powódki przez spółkę (...) w drugiej połowie 2012 roku.

W dniu 12 grudnia 2013 r. strony tego postępowania zawały ugodę, która miała zapewnić całkowite zaspokojenie roszczeń objętych pozwem - spółka (...) zapłacić miała powódce kwotę 150 000 zł brutto w terminie do 2 stycznia 2014. Zgodnie z ugodą, wymagalne wierzytelności przysługujące (...) sp. z o.o. od (...) s.a. z tytułu zawartej umowy o roboty budowlane mogłyby służyć ewentualnie jako zabezpieczenie.

Wierzytelności powoda nie zostały zaspokojone w oznaczonym terminie. Dysponując tytułem wykonawczym - ugodą sądową zatwierdzoną przez sąd - powód złożył przeciwko spółce (...) wniosek o wszczęcie egzekucji z wierzytelności (w tym od 1 (...) s.a. Oddział w (...) dalej: (...)), rachunku bankowego oraz innego majątku dłużnej spółki.

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu T. B. w sprawie o sygn.

KM 66/14 ograniczył się do zajęcia wierzytelności - tj. poinformowania pisemnego dłużnikowi (...) sp. z o.o. o nieuiszczeniu wierzytelności na rzecz tego podmiotu, ale złożył na konto komornika. W odpowiedzi na zajęcia wierzytelności dokonane przez komornika, trzeciodłużnicy odpowiedzieli, że spółka (...) nie jest ich wierzycielem.

Komornik sądowy wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji umorzył postępowanie 17 kwietnia 2014 r.

W sprawozdaniach (...) spółki (...) dla lat 2011-2012 brak uwidocznienia poszczególnych pozycji majątku, zobowiązań, kapitałów własnych oraz obrazujących rentowości prowadzonej działalności zarówno dla działalności spółki (...) - wszystkie dane bilansowe przedstawione są w wartościach skonsolidowanych. Dla lat 2013-2014 roczne sprawozdania finansowe nie zostały złożone do rejestru.

Ze sprawozdań finansowych, jakie biegły otrzymał od (...) sp. z o.o. sporządzonych bezpośrednio w oparciu o zapisy ksiąg handlowych spółki (...) wynika, że najprawdopodobniej jeszcze przed rozpoczęciem współpracy między powodem a spółką (...) i powstaniem roszczenia będącego podstawą obecnego procesu, spółka (...) miała ujemne kapitały w ramach swojej działalności w (...). Oznacza to, że już wtedy wartość (przynajmniej księgowa) majątku przekraczała wartość ciążących na spółce zobowiązań w ramach działalności spółki w Polsce.

Brak dostępu do dokumentacji księgowej oddziału zagranicznego działającego pod nazwą (...) sp. z (...). E. uniemożliwia potwierdzenie, czy rentowność tego oddziału umożliwiała zachowanie dodatnich kapitałów przez spółkę jako całość w bilansie skonsolidowanym (czyli obejmującym zarówno majątek w (...)jak i w (...). O ile dla lat 2006)7-2014 działalność gospodarcza realizowana w(...) była deficytowa, o tyle ze sprawozdań finansowych złożonych do Krajowego Rejestru S. wynika, że:

a) w latach 2006-2010 działalność spółki prowadzona w (...)była rentowna,

b) w 2011 r. podniesiono kapitały spółki o 935 000 zł poprzez konwersję długów wobec hiszpańskiej spółki (...) na udziały w (...) sp. z o.o.

Sumarycznie powodowało to (według sprawozdań finansowych złożonych KRS za rok 2012), że aż do dnia 31.12.2012 r. kapitały łączne spółki (skonsolidowane obejmujące zatem zarówno działalność w (...) jak też w (...)) były niskie, ale wciąż dodatnie i wynosiły 8 700,80 zł. Oznaczało to zgodnie z zasadami bilansowymi, że majątek spółki wyceniony według zasad księgowych wciąż przewyższał do 31.12.2012 wartość ciążących na spółce zobowiązań. W styczniu 2013 r. kapitały spółki osiągnęły najprawdopodobniej wartość ujemną i taki stan pozostał do dnia dzisiejszego.

30 grudnia 2013 r. do Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w P. wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (...) z możliwością zawarcia układu, który został zwrócony wskutek braków formalnych. Ponowny wniosek wpłynął w dniu 24 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. XI GU 43/14.

Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w P. ogłosił w dniu 8.08.2014 r. upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego.

Powód zgłosił sędziemu-komisarzowi w postępowaniu upadłościowym spółki (...) wierzytelności w łącznej kwocie 211 308,87 zł.

Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem pismem z 25 kwietnia 2014 r., wyznaczając termin na zapłatę do 6 maja 2014 r. Pozwany do dnia zamknięcia rozprawy nie uczynił zadość żądaniu powoda.

W toku postępowania upadłościowego prowadzonego dla spółki (...) syndyk sporządził listę wierzytelności, jednak złożona lista była nieprzejrzysta. Z uwagi na powyższe, zarządzeniem z 3.10.2016 r. Sąd wezwał syndyka do złożenia poprawionej listy wierzytelności. Do dnia zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie syndyk nie złożył poprawionej listy wierzytelności.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że mimo, iż pozwany jest obywatelem(...) to jednak w sprawie niniejszej ma zastosowanie prawo polskie.

Wskazał także, że zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Przepis art. 299 k.s.h. chroni wierzycieli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność odszkodowawczą członków zarządu obok odpowiedzialności samej spółki.

Oceniając obowiązki stron wynikające z treści art. 6 k.c. Sąd Okręgowy stwierdził, że wierzyciel (powód) w procesie toczącym się przeciwko członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi wykazać zaistnienie dwóch przesłanek: po pierwsze faktu niezaspokojenia jego wierzytelności przysługującej mu w stosunku do spółki, a po drugie - bezskuteczność egzekucji powyższej wierzytelności, prowadzonej przeciwko spółce.

Pozwani członkowie zarządu dłużnej spółki mogą bronić się wykazując, iż zaszły przesłanki wyłączające ich odpowiedzialność wskazane w art. 299 § 2 k.s.h. Ciężar dowodu zostaje w tym przypadku przerzucony na stronę pozwaną i to ona musi wykazać zaistnienie okoliczności ekskulpacyjnych.

Powództwo okazało się jednak przedwczesne - powód nie wykazał, że egzekucja należności wynikającej z powyższego tytułu egzekucyjnego przeciwko wyżej wymienionej spółce okazałaby się bezskuteczna w obecnym stanie rzeczy.

W ocenie Sądu powód w niniejszej sprawie dotąd nie uzyskał informacji o bezskuteczności egzekucji wobec całego majątku dłużnej spółki.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu - wskazując, co się na nie składa - Sąd Okręgowy powołał przepisy art. 98 § 1 i 3 100 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 490)

Od wyroku tego zaskarżając go w całości apelację wniósł powód zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu T. B. w sprawie o sygn. KM 66)14, wniosków z nich niewynikających, jakoby w toku postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy "ograniczył się" jedynie do zajęcia wierzytelności, co miałoby prowadzić do wniosku, iż Komornik prowadził postępowanie egzekucyjne w sposób nienależyty podczas gdy już chociażby z analizy uzasadnienia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 roku wynika, że Komornik przeprowadził czynności terenowe stwierdzając, że Spółka (...) Sp. z o.o. (dalej: Spółka) nie prowadzi działalności gospodarczej od lata 2013 roku, zajęcia rachunków bankowych i wierzytelności okazały się bezskuteczne, Spółka nie figuruje jako właściciel samochodu w (...), a ponadto nie posiada nieruchomości, a co 3 wskazuje, że Komornik - zobligowany we wniosku o wszczęcie egzekucji do poszukiwania majątku - przeprowadził postępowanie egzekucyjne w sposób prawidłowy oraz prawidłowo stwierdził bezskuteczność egzekucji, a które to naruszenie w konsekwencji doprowadziło do uznania, że powód nie wykazał bezskuteczności egzekucji;

2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu zeznań pozwanego za wiarygodne oraz wywiedzenie z nich, że spółka (...) sp. z o.o. posiada majątek (wierzytelności), które umożliwią skuteczną egzekucję a ponadto, że taki majątek jest realny i wymagalny, podczas gdy,

a) zeznania pozwanego w istotnej części - co do zakresu posiadanych wierzytelności - są niezgodne z pozostałymi dowodami z dokumentów, m.in. w zakresie w którym wskazuje, że wierzytelności które posiada Spółka wynoszą ok. czterech milionów złotych,

b) zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym pozwany posiada interes we wskazaniu jak największej ilości wierzytelności oraz do sztucznego windowania hipotetycznych wierzytelności, chociażby niemożliwych do wyegzekwowania, bowiem to doprowadzi do zwolnienia go z odpowiedzialności w niniejszym postępowaniu,

c) pozwany ma skłonności do konfabulacji, o czym świadczy wskazanie w zawartej za pośrednictwem pełnomocnika procesowego z Powodem ugodzie z dnia 12 grudnia 2013 roku rzekomych wymagalnych wierzytelności od (...) S.A. oddział w (...) {dalej: (...)), podczas gdy ww. podmiot stwierdził, iż taka wierzytelność nie istnieje,

d) zgodnie z zeznaniami pozwanego, złożonymi na rozprawie dnia 3 czerwca 2015 roku odzyskanie należności od (...) jest mało wiarygodne,

e) zgodnie z zeznaniami pozwanego, złożonymi na rozprawie dnia 3 czerwca 2015 roku, zadłużenie spółki wynosi również ok. 4 min. złotych, podczas gdy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w P. z dnia 8 sierpnia 2014 roku, Na chwilę obecną dłużnik posiada zobowiązania na łączną kwotę co najmniej 10.000.000 zł, a co zgodnie z logiką formalną powinno prowadzić do odmowy wiarygodności zeznań pozwanego oraz do uznania, że egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna;

1. art. 233 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, prowadzącej do wywiedzenie z okoliczności wszczęcia postępowania upadłościowego oraz wątpliwych co do wiarygodności zeznań pozwanego, iż w dniu wytoczenia powództwa - a tym bardziej w chwili wyrokowania - Spółka posiadała majątek pozwalający na zaspokojenie roszczenia powoda, a które to naruszenie polegało na pominięciu przy ocenie bezskuteczności egzekucji wobec Spółki faktu, iż w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2014 roku o ogłoszeniu upadłości określono wierzytelności Spółki na kwotę 3 738 542 zł, a kwotę zobowiązań co najmniej na 10 000 000,00 zł, przy czym co do znacznej części wierzytelności nawet sam pozwany na rozprawie z dnia 3 czerwca 2015 roku określił jako "mało wiarygodną" oraz wobec faktu całkowitego pominięcia dowodu ze zgłoszeń wierzytelności, w tym w szczególności z faktu, że (...) oraz (...) zgłosił swoje wierzytelności na kwotę przeszło jednego miliona złotych, a także wobec okoliczności, iż samo wszczęcie postępowania upadłościowego nie przesądza, iż spółka posiada środki 4 w kwocie większej, niż te potrzebne na przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, a co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Spółka posiada środki wystarczające do zaspokojenia Powoda;

2. art. 232 k.p.c. i art. 887 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 888 § 1-3 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c. poprzez przyjęcie, że powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, tj. prawidłowego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, w którym stwierdzono bezskuteczność egzekucji, podczas gdy powód zaoferował logiczne, wzajemnie się uzupełniające dowody z tytułu wykonawczego, wniosku o wszczęcie egzekucji z dnia 27 stycznia 2014 roku, postanowienia komornika o umorzeniu postępowania z dnia 17 kwietnia 2014 roku, które potwierdzają, iż egzekucja była prowadzona w sposób prawidłowy, a brak jest podstaw do obciążenia powoda obowiązkiem podjęcia działań wskazanych w art. art. 887 § 1 i 2 k.p.c. w zw. art. 888 § 1-3 k.p.c. w zw. art. 902 k.p.c.;

3. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tj. wobec jednoczesnego wskazania, w uzasadnieniu {strona 10) skarżonego orzeczenia sprzecznych i wzajemnie się wykluczających twierdzeń, iż; (...) z wiarygodnych twierdzeń pozwanego wynika, że majątek (wierzytelności) są realne i wymagalne oraz przeczącemu twierdzeniu, że: Nie można na tym etapie postępowania upadłościowego rozstrzygnąć, czy wierzytelności te będą realne do ściągnięcia, co uniemożliwia stanowcze określenie, które z posiadanych przez spółkę wierzytelności Sąd pierwszej instancji uznał za możliwe do wyegzekwowania, a które nie ergo, jakim majątkiem dysponuje spółka na dzień zamknięcia rozprawy, a w związku z czym określenie faktu czy egzekucja prowadzona z majątku spółki byłaby bezskuteczna, a ponadto przyjęcie wzajemnie sprzecznych stanowisk co do znaczenia postępowania upadłościowego Spółki, w niniejszym postępowaniu;

4. art. 207 § 6 k.p.c. polegającym na oddaleniu wniosków dowodowych pozwanej w postaci:

a) Zgłoszonego w piśmie powoda z dnia 1 grudnia 2016 roku wniosku dowodowego o wystąpienie przez tut. Sąd do syndyka p. P. F. ze zobowiązaniem do złożenia do akt niniejszej sprawy odpisu listy wierzytelności Spółki w sprawie o sygn. akt XI GUp 42/14 wraz z potwierdzeniem jej przekazania Sędziemu Komisarzowi w Sądzie rejonowym Poznań - Stare Miasto w P. XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych;

b) Zgłoszonego w piśmie powoda z dnia 1 grudnia 2016 roku wniosku dowodowego z zeznań świadka syndyka p. P. F., na okoliczność:

* aktualnego stanu postępowania upadłościowego Spółki, prowadzonego pod sygnaturą akt XI GUp 42/14;

* szacowanej wysokości funduszy masy upadłości Spółki, a w szczególności możliwości wyegzekwowania, ewentualnie spieniężenia wierzytelności Spółki, w tym z tytułu kaucji zabezpieczających (szacowana kwota która realnie może zostać uzyskana z egzekucji składników masy upadłości);

* prognozy szans i ewentualnej wysokości zaspokojenia wierzytelności powoda;

a) Zgłoszonego w piśmie powoda z dnia 1 grudnia 2016 roku wniosku dołączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania upadłościowego prowadzonego pod sygnaturami X! GU 43/14 oraz XI GUp 42/14 przez Sąd Rejonowy Poznań - 5 S. w P. na okoliczności wskazane w ust. 6 lit. b powyżej oraz ustalenia aktualnego stanu postępowania upadłościowego;

b) Zgłoszonego w piśmie powoda z dnia 1 grudnia 2016 roku wniosku dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego R. S. na okoliczność ustalenia czy wierzytelność powoda zgłoszona w postępowaniu upadłościowym Spółki (sygn. akt. XI GUp 42/14) zostanie zaspokojona, a w wypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, wskazania w jakim stopniu,

c) Zgłoszonego w ślad za wnioskiem dowodowym z dnia 24 czerwca 2015 roku, ponowionym w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 roku, wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego (k. 1-50) prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań - Stare Miasto w P. T. B. sygn. akt KM 66/ 14 załączonych do akt niniejszego postępowania (k. 1-50) na okoliczność przebiegu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółce, bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce oraz na okoliczność nieistnienia wierzytelności zajętych w przedmiotowym postępowaniu, uznając wszystkie z nich za spóźnione i zbędne dla niniejszego postępowania, mimo że wnioski wskazane w ust. 6 lit. a), b) (wówczas w formie pisemnej) oraz e) powyżej został zgłoszony po raz pierwszy już dnia 24 czerwca 2015 roku, a ponadto co do wniosku wskazanego w ust. 6 lit. a) - d), pełnomocnik powoda uzyskał telefoniczne informacje o istotnej zmianie okoliczności faktycznych, tj. złożenia listy wierzytelności, a wszystkie z ww. wniosków dowodowych zmierzały do wykazania czy istnieje szansa zaspokojenie wierzytelności powoda względem spółki, a co do których to okoliczności - wobec oddalenia wniosku powoda o zawieszenie postępowania - Sąd uznał za niewykazane z winy powoda.

I. Naruszenie prawa materialnego, tj.,

1. Art. 6 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że to na powodzie spoczywa obowiązek wykazania, że Spółce nie przysługują wierzytelności stanowiące majątek Spółki, podczas gdy obowiązek wykazania, iż Spółka posiada majątek, z którego zaspokoić się może powód, obciąża pozwanego;

2. Art. 299 § 1 k.s.h. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż za bezskuteczność egzekucji uznaje się niebudzącą wątpliwości nieściągalność wierzytelności od samej spółki, tj. stan, w którym z okoliczności sprawy wynika niezbicie, że spółka nie ma majątku, czyli w przypadku niniejszego postępowania w sytuacji prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego, podczas gdy okoliczność uzyskania prawomocnego postanowienia Komornika Sądowego, stwierdzająca bezskuteczność egzekucji, w sytuacji w której egzekucja jest prowadzona zgodnie z prawem, jest wystarczającym dowodem na wykazanie przesłanki bezskuteczności egzekucji.

W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje ewentualnie rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu I instancji z dnia 2 listopada 2016 roku, oddalającego wniosek powoda z 19 kwietnia 2016 roku oraz o uchylenie skarżonego wyroku i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania upadłościowego Spółki.

Nadto wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu i instancji oddalającego wnioski dowodowe pozwanego wskazane ust. 1-5 pisma z dnia 1 grudnia 2016 roku, stanowiące w większości powielenie wniosków dowodowych z dnia 24 czerwca 2015 roku oraz o przeprowadzenie tych dowodów, przez Sąd II instancji na podstawie art. 382 k.p.c. Ww. dowody powinny zostać przeprowadzone na okoliczności wskazane szczegółowo w piśmie procesowym pozwanego z dnia 1 grudnia 2016 roku;

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Nadto wniósł o oddalenie wniosków dowodowych powoda wskazanych w ust. 1-5 pisma powoda z dnia 01.12.2016 r, jako bezpodstawnych i zmierzających jedynie do przedłużenia postępowania oraz oddalenie wniosku powoda o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania upadłościowego Spółki (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej jako bezpodstawnego i zmierzającego jedynie do przedłużenia postępowania.

W piśmie z dnia 20 listopada 2017 r. powód wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia 18 października 2017 r. celem wykazanie, że egzekucja przeciwko (...) sp. z o.o. nadal pozostaje bezskuteczna a powód nie uzyska zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym.

Sąd Apelacyjny mając na względzie ekonomię procesową z urzędu dopuścił dowód z dokumentów w aktach sprawy XI GUp 42/14 Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto znajdujących się na k. 120 - 141, k. 449-479, k. 531, k. 560, k. 566 na okoliczność możliwości wyegzekwowania przez powoda dochodzonych wierzytelności.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się zasadna.

Zgodzić się należy z powodem, że z akt Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu T. B. o sygn. KM 66/14 wynika, iż przed umorzeniem egzekucji wobec jej bezskuteczności Komornik ten przeprowadził czynności pozwalające na ustaleniem, że spółka (...) nie prowadzi działalności gospodarczej od lata 2013 roku, zajęcia rachunków bankowych i wierzytelności okazały się bezskuteczne a Spółka nie posiada majątku nieruchomego czy ruchomego, z którego można prowadzić egzekucję.

Potwierdza to sporządzony przez syndyka spis inwentarza wraz z oszacowaniem znajdujący się na k. 124 - 141 akt XI GUp 42/14 Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych.

Z akt tych w szczególności wynika także, że wskazywana przez pozwanego wierzytelność wobec spółki (...) jest co najmniej wątpliwa w konsekwencji czego syndyk nie podejmuje prób jej pozyskania. Z treści pisma (...) do syndyka (k. 286) wynika, że nie istnieją podstawy do zapłaty spółce (...) wierzytelność wskazywanej w kwocie 2 231 160, 30 zł. Całość wierzytelności została zapłacona spółce (...) SA na rzecz której spółka (...) scedowała swoją wierzytelność.

(k 288) Potwierdza to umowa z 9 kwietnia 2013 r. na podstawie której spółka (...) nieodwołanie scedowała całość płatności dotyczącej pierwszego etapu budowy S. Piłkarskiego na rzecz spółki (...) SA. Umowę podpisał pozwany (na k. 292-293 znajduje się tłumaczenie tej umowy. Pozwany zakwestionował w mailu (k. 305, 306) umorzenie tej wierzytelności nie przedstawiając jednak żadnego uzasadnienia swojego stanowiska.

Syndyk wskazuje, że według wyjaśnień pozwanego (...) prawdopodobnie zapłacił wierzytelność (...) SA. W ocenie syndyka spory związane z powyższym mogą być rozstrzygane jedynie przez Arbitraż w M.. Syndyk nie posiada stosownych dokumentów dotyczących sporu między spółką (...) a (...) SA (k.282-285 326-327),

Jak też wynika ze sprawozdania syndyka za okres od 8 listopada 2016 r do 7 styczna 2017 r. prowadzi on jedynie postępowanie ugodowe w sprawie dwóch wierzytelności opiewających łącznie na ok. 22 500 zł a pozostające do jego dyspozycji środki pieniężne wynoszą 12 550,78 zł (k. 531) Sprawozdanie to zostało zatwierdzone postanowieniem z dnia 6 października 2017 r. (k. 560)

Z dołączonego do pisma powoda z dnia 20 listopada 2017 r. pisma Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia 18 października 2017 r. wynika, że uzyskane przez powoda kwoty prawdopodobnie nie wystarczą na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Znajdująca się w aktach postępowania upadłościowego lista wierzytelności wskazuje, że niezależnie od kosztów postępowania upadłościowego, wierzytelności uznane w kategoriach II i III, a więc wyprzedzających wierzytelność powoda wynoszą odpowiednio 560 170,02 zł i 61 449 zł a w kategoriach IV i V, do których należą wierzytelności powoda odpowiednio 1 200 073 zł i 69 783 zł. Nawet niewielkie nieścisłości, na które zwrócił uwagę Sąd upadłościowy nie zmieniają wniosku wskazanego wyżej.

W konsekwencji zasadnie też powód zarzucił wadliwą ocenę zeznań pozwanego w sposób oczywisty pozostających w sprzeczności tak z dokumentami w aktach niniejszej sprawy jak i z wskazanymi wyżej dokumentami z akt sprawy upadłościowej.

Zgodzić się także należało z powodem, że samo wszczęcie postępowania upadłościowego nie przesądza, iż spółka posiada środki tym bardziej, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest w oparciu o zaliczkę wpłaconą przez upadłego.

Zarzuty dotyczące oddalenia wniosku o przesłuchanie syndyka są bez znaczenia skoro wskazane dokumenty z akt postępowania upadłościowego pozwalają na ustalenie okoliczności, jakie jego zeznaniami powód zamierzał wykazać.

Nadto jak wynika z akt niniejszej sprawy tj. postanowienia z dnia 17 kwietnia 2014 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu T. B. (sygn. akt KM 66/14) powód poniósł koszty egzekucji w wysokości 233,66 zł (k. 21)

Mając na względzie wskazane wyżej ustalenia za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 299 k.s.h.

Wskazać bowiem należy, że szeroka odpowiedzialność członków zarządu związana jest z sytuacją, gdy wierzyciele nie mogą zaspokoić się z majątku spółki. W takiej sytuacji wierzyciele byliby na straconej pozycji, gdyż skoro nie ma majątku, z którego mogliby wyegzekwować swoje roszczenia, to nie ma mechanizmu ich zaspokojenia lub zabezpieczenia. Przeciwdziała temu art. 299 k.s.h., który przewiduje szczególną odpowiedzialność członków zarządu, będącą odpowiedzialnością za zobowiązania wobec wierzycieli. Odpowiedzialność członków zarządu jest odpowiedzialnością ustawową i wynika bezpośrednio z art. 299 k.s.h. Jest to odpowiedzialność subsydiarna, gdyż uzupełnia ona odpowiedzialność spółki w ten sposób, że gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, dopiero wówczas można sięgnąć do majątku członków zarządu. Posiłkowy charakter odpowiedzialności oznacza też, że nie można zaspokoić się z majątku członków zarządu, jeżeli nie wykorzystano drogi sięgnięcia do majątku spółki i egzekucja w rzeczywistości była bezskuteczna.

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności w trzech sytuacjach: wykaże, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wszczęto postępowania układowe, gdy nie doszło do zgłoszenia wniosku o upadłość oraz nie wszczęto postępowania układowego, ale nastąpiło to nie z jego winy i gdy nawet nie zgłoszono wniosku o upadłość lub nie wszczęto postępowania układowego, a wierzyciel nie poniósł szkody. Ciężar dowodu w tych przypadkach spoczywa na osobie pozwanej.

W tym przypadku bezskuteczność egzekucji została wykazana a pozwany w szczególności nie udowodnił, że spółka będąca dłużnikiem powoda posiada jakikolwiek majątek, z którego możliwe jest zaspokojenie wierzyciela a zatem wierzyciel nie poniósł szkody.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 grudnia 2006 r. III CZP 118/06 odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 k.s.h. obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym, wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej. (OSNC 2007 nr 9, poz. 136).

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie na podstawie powołanego wyżej przepisu i art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie I wyroku orzekając o kosztach postępowania przed Sądem I instancji zgodnie z treścią przepisu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz w zw. z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 poz. 461)

Na koszty poniesione przez powoda składają się kwota 3 600 zł tytułem zastępstwa procesowego, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł i 7 512 zł opłata stosunkowa od pozwu. wynagrodzenie biegłego tłumacza 307, 40 zł oraz biegłego 1662,35 zł. (niewykorzystane zaliczki winny być powodowi zwrócone). Nadto powodowi należą się koszty postępowania zażaleniowego w wysokości 630 zł, na które składają się opłata od zażalenia - 30 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 600 zł. Łącznie koszty podlegające zwrotowi wyniosły 13 728,75 zł.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). Na koszty te składają się kwoty: 7 512 zł - opłata stosunkowa od apelacji i 4 050 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.