Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1633921

Orzeczenie
Sądu Najwyższego
z dnia 23 kwietnia 1957 r.
IV CR 1036/55

UZASADNIENIE

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego w Lesznie przeciwko Wojewódzkiemu Zarządowi Ligi Przyjaciół Żołnierza w Poznaniu o 22.968,31 zł, po rozpoznaniu rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 9 września 1955 r. zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o 1.038 zł 95 gr z odsetkami uchylił i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, w pozostałej części rewizję oddalił.

Uzasadnienie faktyczne

Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane w Lesznie domagało się zasądzenia od Ligi Przyjaciół Żołnierza w Poznaniu kwoty 22.968 zł 31 gr tytułem reszty zapłaty za wykonane dla LPŻ roboty budowlane.

W toku procesu strona pozwana zapłaciła powodowi 12.280 zł 83 gr, a co do pozostałych kwot strona powodowa w piśmie procesowym z dnia 27 lipca 1955 r. cofnęła powództwo, podtrzymując je jedynie co do zapłaty odsetek od uiszczonej w toku procesu należności i wnosząc o zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Wojewódzki co do kwoty 18.203 zł 88 gr umorzył postępowanie i w pozostałej części powództwo oddalił.

Oddalenie powództwa o odsetki od kwoty 12.280 zł uzasadnił Sąd Wojewódzki tym, że zgłoszona przez LPŻ usterka w wykonanych pracach została usunięta dopiero 27 lipca 1955 r., do tego czasu więc, skoro dopiero wówczas wykonanie zlecenia zostało ostatecznie ukończone, LPŻ nie miała obowiązku zapłaty za wykonanie robót, a wobec tego płacąc sporną należność w dniu 17 lutego 1955 r. nie była w zwłoce i nie ma podstaw do obciążenia jej odsetkami.

W rewizji strona powodowa oświadczając, iż cofa złożone pod wpływem błędu oświadczenie o cofnięciu pozwu co do kwoty 5.529 zł 05 gr, żąda zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia wskazanej wyżej kwoty, kwoty 1.038 zł 95 gr, odsetek od kwoty 12.280 zł oraz kosztów procesu.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Strona może cofnąć swoje procesowe oświadczenie woli tylko dopóty, dopóki nie osiągnie ono skutku w postaci orzeczenia kończącego postępowanie. Gdy to nastąpi, ewentualne uchylenie się od skutków oświadczenia nie może już odnieść żadnego skutku procesowego, choć może wywołać konsekwencje materialnoprawne.

Procesowe oświadczenie woli staje się nieodwołalnym już wówczas, gdy na jego podstawie zapadnie orzeczenie sądu pierwszej instancji, a nie wówczas dopiero, gdy orzeczenie to stanie się prawomocne. Wynika to z kontrolnego charakteru postępowania rewizyjnego. Sąd rewizyjny w zasadzie nie bada słuszności powództwa, a tylko zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem.

Jeżeli - jak w niniejszej sprawie, która nie należy do objętych dyspozycją art. 209 § 3 k.p.c. - powód ogranicza powództwo, a więc skutecznie cofa częściowo pozew (art. 209 § 1 k.p.c.), to konsekwencją tego musi być umorzenie odpowiedniej części postępowania na podstawie art. 361 § 1 k.p.c. Skoro Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w tej części, w której powód cofnął pozew, to orzeczenie o umorzeniu postępowania jest zgodne z prawem, a zatem Sąd Najwyższy nie ma żadnych podstaw do jego uchylenia, a tym bardziej zmiany.

Nie daje tej podstawy oświadczenie powoda w rewizji, że wycofuje swoje oświadczenie o cofnięciu pozwu, gdyż nie odbiera ono orzeczeniu Sądu Wojewódzkiego cechy zgodności z prawem.

Oświadczenie, że powód wycofuje cofnięcie pozwu nie jest ani zmianą stanu prawnego, którą sąd rewizyjny musiałby uwzględnić nawet z urzędu (art. 380 § 1 pkt 4 k.p.c.), ani zmianą stanu faktycznego sprawy, która mogłaby zostać uwzględniona na mocy art. 18 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. Z faktu, że ustawodawca, jako wyjątek wprowadził w art. 18 cytowanej ustawy odstępstwo od zasady kontrolnego charakteru postępowania rewizyjnego, należy wyciągnąć wniosek, iż poza przypadkami objętymi dyspozycją tego przepisu i przypadkami zmiany materialno-prawnego stanu sprawy po zapadnięciu orzeczenia sądu I instancji, o czym była wyżej mowa, orzeczenie może być przez sąd rewizyjny uchylone lub zmienione tylko o tyle, o ile kontrola rewizyjna wykaże, że zapadło ono z naruszeniem przepisów prawa.

Z przytoczonych względów rewizja, o ile dotyczy umorzenia postępowania co do kwoty 5.529 zł 5 gr, podlega oddaleniu. Strona powodowa może o tę sumę wnieść nowe powództwo i twierdzić, że skutecznie uchyliła się od skutków swego oświadczenia o zrzeczeniu się roszczenia co do tej kwoty, które złożyła cofając pozew.

Słuszny natomiast jest zarzut rewizji, skierowany przeciwko oddaleniu powództwa o odsetki od zapłaconej po wytoczeniu powództwa kwoty 12.280 zł.

Sąd Wojewódzki nie miał dostatecznych podstaw do przyjęcia, że strona pozwana nie była obowiązana do zapłaty za wykonane roboty przed dniem 27 lipca 1955 r., skoro nie ustalił, jaka była treść umowy stron co do terminu zapłaty, czy i kiedy nastąpiło odebranie robót, czy usterkę zgłoszono przy odbiorze robót, czy charakter usterki usprawiedliwiał wstrzymanie zapłaty całej kwoty itd.

Z niespornego faktu, że strona pozwana kwotę 12.280 zł wpłaciła 20 lipca 1954 r., choć przez prostą omyłkę na konto innego przedsiębiorstwa, wydaje się wynikać, że sama uważała tę kwotę za wymagalną w dacie tej wpłaty. Niedostateczne wyjaśnienie sprawy w omawianym zakresie spowodowało uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo o 1.038 zł 95 gr z odsetkami (art. 249 § 1 k.z.).

Zarzut co do odmowy zasądzenia kosztów procesu nie może być uwzględniony, gdyż zaskarżony wyrok nie zawiera orzeczenia w tym przedmiocie. Skoro strona powodowa żądała zasądzenia kosztów procesu, a Sąd Wojewódzki nie orzekł o tym żądaniu ani pozytywnie, ani negatywnie, należało wnieść o stosowne uzupełnienie wyroku (art. 356 k.p.c.). Nie uczyniwszy tego, nie może strona powodowa skarżyć nieistniejącego orzeczenia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.