III SA/Gl 84/21 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3172036

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2021 r. III SA/Gl 84/21

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda.

Sędziowie WSA: Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Asesor Piotr Pyszny.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją nr (...) z dnia (...) r. (...)(...) Państwowy Wojewódzki Inspektpr Sanitarny w K. (dalej: (...) PWIS), po rozpatrzeniu odwołania B.J. (dalej: Strona, Skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...) r. nr (...) (nr sprawy (...)) orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję.

W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), art. 2351 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.; dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej rozporządzenie RM)

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Podkreślił, że organ I instancji odmówił stwierdzenia u Strony choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej wym. w poz. 19)2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu RM, w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. nr (...) z dnia (...) r.

W odwołaniu Strona, nie zgadzając się z ustaleniami organu, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśla, że przez (...) lat pracowała w A S.A. w B. gdzie wykonywała prace polegającą na liczeniu i pakowaniu banknotów i bilonu, przenoszeniu pakietów, przybijaniu stempli oraz pracy przy komputerze.

Zaskarżoną decyzją (...) PWIS nie uznał zasadności odwołania, podzielając stanowisko I instancji. Biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kodeksu pracy, wskazał, że w tej sprawie ustalono, że Strona była zatrudniona w latach (...)-(...) w B Oddział K. (...) Punkt w B. (zakład zlikwidowany) na stanowisku sprzedawcy, kierownika sklepu; w latach (...)-(...) w sklepie C w B. (zakład zlikwidowany) na stanowisku sprzedawcy; w latach (...)-nadal w A S.A. W. Oddział w B. na stanowiskach: kasjera, starszego kasjera, skarbnika oraz inspektora wykonującego obowiązki kasjera. W związku z likwidacją B Oddział K. (...) Punkt w B. i sklepu C w B. organ I instancji nie dokonał oceny narażenia zawodowego. Według oświadczenia Strony praca w powyższych zakładach polegała na rozładunku towaru, przenoszeniu opakowań zbiorczych, jako kierownik dodatkowo wykonywała pracę biurową; czynności były różnorodne bez cech monotypii z obciążeniem wynikającym z podnoszenia i przenoszenia towarów. Natomiast z uwagi na brak możliwości precyzyjnego określenia przez przedstawicieli A S.A. czynności wykonywanych przez Stronę w latach (...)-(...) szczegółowy ich opis wykonano na podstawie jej oświadczenia, z którego wynika że największe obciążenie i powtarzalność czynności miały miejsce w latach (...)-(...). Na stanowisku kasjera wykonywała prace związane z obsługą klienta tj. przyjmowanie i wydawanie gotówki, wydawanie pokwitowań, przybijanie stempla na asygnatach. Na stanowisku skarbnika praca głównie polegała na liczeniu pieniędzy przy użyciu kciuka i palca środkowego połączonego z ruchem nadgarstka od siebie. Pozostałe czynności to ładowanie kaset bankomatowych, pakowanie z bankomatów do kaset i ręczne rozdzielanie do bankomatów. Od (...) r. praca związana z obsługą komputera, obsługą klientów, liczeniu pieniędzy oraz wykonywanie czynności jak drukowanie kart klienta, skanowanie dokumentów, układanie kartotek; czynności były różnorodne, bez cech monotypii.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że Strona była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia (...) r. nr (...)), gdzie w wywiadzie podała występujące od (...) r. bóle barku prawego promieniujące do łokcia i do głowy oraz osłabienie kończyny górnej prawej. W (...) r. była hospitalizowana z rozpoznaniem rwy barkowej prawostronnej. W (...) r. wykonano operację kręgosłupa szyjnego z powodu dyskopatii i stenozy szyjnej. W (...) r. doznała złamania nadgarstka prawego. W badaniu fizykalnym stwierdzono obecnie bolesność palpacyjną w rzucie pochewek prostowników ręki prawej, ograniczenie ruchomości prawego stawu ramienno-łopatkowego z odczynem bólowym prawej obręczy barkowej, dodatni objaw Hawkinsa, Neera, Yokum. W badaniu USG z dnia (...) r. nie stwierdzono cech zapalenia w obrębie prawego barku i w obrębie kaletki podbarkowo-ponadramiennej.

Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i dokumentacji medycznej, w tym aktualne wyniki badania USG barku prawego, dane dotyczące sposobu wykonywania pracy oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. Nadto Strona została prawidłowo poinformowana w orzeczeniu WOMP z dnia (...) r. o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniezej II stopnia, którą jest instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy. Z przysługującego prawa nie skorzystała. Poza tym Stronę poinformowano pismem z (...) roku w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, do dnia (...) r. nie wniosła uwag.

Natomiast w odpowiedzi na zarzuty odwołania organ podkreślił, że nie został spełniony warunek dotyczący występowania narażenia zawodowego stwarzającego ryzyko powstania choroby zawodowej jak również orzecznicy WOMP PChZ w S. nie rozpoznali u Strony przewlekłego zapalenia kaletki maziowej, co uzasadniało więc wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o powtórzenie rozpatrzenia jej wniosku o uznanie choroby zawodowej uważając, że występuje u niej przewlekłe zapalenie kaletki maziowej związane z wykonywaniem pracy w A S.A. Podkreśla, że jej praca polegała na liczeniu i pakowaniu banknotów i bilonu oraz przenoszeniu ciężkich worków i pakietów z pieniędzmi, co narażało ją na ruchy monotypowe i obciążenie układu kostnego kończyn górnych. Decyzję uważa za krzywdzącą i niezgodną ze stanem swojego zdrowia. Podniosła również, że nikt nie poinformował jej o możliwości przebadania się w jednostce orzeczniczej 11 stopnia, którą jest instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odpowiadając na zarzuty skargi przypomniał, że organy inspekcji sanitarnej wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 129/16). Bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracyjny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby, i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (wyrok WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2019 r., III SA/Gl 857/19). Wskazał, że w tej sprawie jednostka orzecznicza I stopnia w wyniku przeprowadzonych badań nie rozpoznała u ww. choroby zawodowej. Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i dokumentacji medycznej, w tym aktualne wyniki badania USG barku prawego, dane dotyczące sposobu wykonywania pracy oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania u Pani B.J. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. Wbrew zarzutom skargi Strona została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia, którą jest instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy. Świadczy o tym treść pouczenia zamieszczonego na karcie orzeczenia lekarskiego WOMP nr (...) z dnia (...) r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Strona była zatem prawidłowo poinformowana o możliwości przebadania się w jednostce orzeczniczej II stopnia, jednakże z przysługującego jej prawa nie skorzystała.

W konsekwencji (...) PWIS uznał, że orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I stopnia zawiera prawidłowe uzasadnienie; lekarze orzecznicy wydając orzeczenie lekarskie znali przebieg oraz sposób wykonywania pracy zawodowej przez Stronę. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ podkreślił specyfikę postępowania w sprawie stwierdzania chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania inspektora sanitarnego orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organ ten nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Dotyczy to zarówno symptomów choroby, jak i przyczyn jej powstania, dlatego po szczegółowej analizie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji uważając, że brak rozpoznania u Strony choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia kaletki maziowej w upoważnionej jednostce orzeczniczej uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie.

W piśmie procesowym Strona zaakcentowała zaistnienie wypadku; specyfikę obowiązków wykonywanych w ramach świadczonej w banku pracy i jej skutki; zarzuty co do badań przeprowadzonych w S.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia kaletki maziowej - wym. w poz. 19)2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Przede wszystkim należy zauważyć, że stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Natomiast w rozp. RM z 30 czerwca 2009 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z Kodeksu pracy, uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych. Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednak z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Mocą § 8 ust. 1 decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zaakcentować również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 1 października 2015 r.).

Takie stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 2002 r. Natomiast wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych.

Konkludując przedstawione uwarunkowania prawne stwierdzić więc należy, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w świetle cyt. § 8 rozp. RM właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownych orzeczeniach lekarskich.

Natomiast w niniejszej sprawie lekarze jednostki orzeczniczej I stopnia w wyniku przeprowadzonych badań nie rozpoznali u Strony choroby zawodowej. Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i dokumentacji medycznej, w tym aktualne wyniki badania USG barku prawego, dane dotyczące sposobu wykonywania pracy oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. W orzeczeniu zawarto uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej. Nadto Strona została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia, którą jest instytut badawczy w dziedzinie medycyny pracy; z uprawnienia tego jednak nie skorzystała.

Zauważyć także należy, że nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej przedmiotowego uszczerbku na zdrowiu. Każde badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Natomiast orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej.

|Zaakcentować też należy, że uprawnień do zmiany takiego orzeczenia specjalistycznej jednostki medycznej nie posiada również sąd | |

|administracyjny, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych przynależnych lekarzom orzekającym w uprawnionych, z mocy § 5 rozporządzenia,| |

|jednostkach orzeczniczych, a ponadto sąd ten nie zastępuje właściwych organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu | |

|spraw administracyjnych. Zresztą podobne stanowisko wyraził tut. Sąd w wyroku z 16 stycznia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 611/17, a | |

|Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 lipca 2019 r. o sygn. akt II OSK 1889/18 podzielił jego słuszność oddalając skargę | |

|kasacyjną. | |

|Natomiast odnosząc sie do zarzutów Skarżącej zawartych w skardze i piśmie procesowym należy zauważyć, że co do zasady nie jest możliwe| |

|prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym| |

|w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję i ogranicza się wyłącznie do oceny czy organy administracji | |

|ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu| |

|faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Tym samym skoro wcześniej Strona nie przedstawiała żadnych innych | |

|dokumentów medycznych potwierdzających jej stan zdrowia, ani nie podnosiła uprzednio zarzutów odwoławczych od pierwszoinstancyjnego | |

|orzeczenia więc brak jest aktualnie podstaw do stawiania organom zarzutu nielegalności decyzji skoro dopiero na etapie skargi Strona | |

|przedstawiła obszerne zastrzeżenia pisemne, bez jednak jakichkolwiek dodatkowych wyników badań, ani nie wnosząc wcześniej zastrzeżeń | |

|od orzeczenia jednostki I instancji. | |

| | |

| | |

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

--1

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.