Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSA 2002/10/53

Postanowienie
Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z dnia 27 lutego 2002 r.
I ACz 170/02

UZASADNIENIE

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2002 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy z powództwa W.Ch. przeciwko K.Z. o zapłatę, na skutek zażaleń powoda, od postanowień Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 4 lutego 2002 r., sygn. akt I C 131/01, postanawia, uchylić postanowienie w przedmiocie ukarania powoda karą porządkową grzywny oraz uchylić postanowienie o zwolnieniu powoda częściowo od wpisu od apelacji i umorzyć postępowanie w tym przedmiocie.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy, zaskarżonymi postanowieniami, ukarał powoda za ubliżenie Sądowi zawarte w piśmie procesowym karą grzywny w wysokości 1.000 zł oraz zwolnił go częściowo od wpisu do apelacji i oddalił w pozostałej części jego wniosek w tym przedmiocie.

Wydając pierwsze ze wskazanych rozstrzygnięć Sąd Okręgowy stwierdził, iż w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2002 r., adresowanym do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, powód dopuścił się obrazy Sądu Okręgowego w Ł. poprzez użycie ubliżających mu zwrotów. Dlatego konieczne było ukaranie powoda grzywną w wysokości 1.000 zł, co przewiduje przepis art. 49 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070).

Gdy chodzi o drugie z zaskarżonych postanowień, to Sąd Okręgowy uznał, iż sytuacja majątkowa i rodzinna powoda umożliwia uiszczenie przez niego wpisu od apelacji w wysokości 700 zł.

Zażalenia na te postanowienia wniósł powód.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do postanowienia o ukaraniu powoda karą porządkową grzywny należy mieć na uwadze, iż orzeczenie to zapadło po wejściu w życie wyżej wymienionej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Brzmienie powołanego przez Sąd Okręgowy przepisu jest inne niż art. 43 nieobowiązującej już ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 7 z 1994 r., poz. 25 ze zm.). Przepis ten w § 2 dawał możliwość sądowi ukarania winnego ubliżenia w piśmie powadze sądu lub użycia w nim słów obraźliwych karą porządkową grzywny. Obecnie obowiązujący przepis art. 49 Prawa o ustroju sądów powszechnych, zdaniem Sądu Apelacyjnego, takiego uprawnienia sądowi nie daje. Jest on w istotnej części powtórzeniem art. 29 § 1 ustawy z dnia 5 lutego 1964 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Sąd Najwyższy, w uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 kwietnia 1968 r., III CZP 13/68 (OSNC 1968/204), stwierdził, iż przepis ten nie ma zastosowania w wypadku naruszenia w piśmie skierowanym do sądu powagi czynności sądowych albo ubliżeniu w nim sądowi. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że regulacja ta miała na celu umożliwienie sądowi natychmiastowego reagowania na zakłócenia mogące się zdarzyć w toku rozprawy sądowej, a nie poza tą rozprawą.

Sąd Apelacyjny uznał, iż uchwała ta, z uwagi na brak istotnych różnic w brzmieniu obecnie obowiązującego art. 49 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. oraz wyżej wymienionego art. 29 § 1 ustawy z dnia 5 lutego 1964 r., stała się aktualna. Ma ona uzasadnienie w tym, iż wykładnia językowa przepisu art. 49 § 1 uniemożliwia obecnie sądowi ukaranie w przypadku naruszenia jego powagi bądź ubliżenia mu w piśmie. Nie oznacza to jednak, iż nie można w takim przypadku zainicjować wszczęcia postępowania karnego przeciwko sprawcy czynu określonego np. w art. 226 k.k.

Z uwagi na powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł, jak w punkcie I.

Gdy chodzi natomiast o drugie z zaskarżonych postanowień, to zauważyć należy, iż powód bezpośrednio po otrzymaniu wyroku wraz z uzasadnieniem i wniesieniem apelacji nie domagał się zwolnienia od wpisu do apelacji. W piśmie procesowym określonym przez niego "zażaleniem", w sposób nie budzący wątpliwości, zakwestionował zarządzenie o wezwaniu go do uiszczenia wpisu do apelacji w kwocie 5.629 zł, co przewiduje art. 22 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.). Temu zażaleniu Sąd Okręgowy nie nadał biegu, tylko uznał, iż wbrew jego treści zawiera ono żądanie o zwolnienie od wpisu do apelacji. Zatem doszło do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie bez wniosku strony, czego nie przewiduje art. 113 § 1 k.p.c.

Dlatego Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c., orzekł, jak w punkcie II sentencji.