Odpowiedź na pozew o separację zawierająca stanowisko niezgodne z żądaniami pozwu (żądanie rozwodu zamiast separacji) (bez małoletnich dzieci)

Wzory
Wzór aktualny
Wersja od: 7 grudnia 2020 r.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><html xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xsi:schemaLocation="http://www.w3.org/1999/xhtml ../XSD/andro-xhtml.xsd"><body><p class="text-justify"><b>Zobacz komentarz do wzorów</b> Odpowiedź na pozew o rozwód zawierająca stanowisko zgodne z żądaniami pozwu oraz Odpowiedź na pozew o rozwód zawierająca stanowisko niezgodne z żądaniami pozwu oraz wnioski o zabezpieczenie w zakresie miejsca zamieszkania dziecka, kontaktów z dzieckiem oraz alimentów na rzecz dziecka oraz pozwanego małżonka<b>.</b></p><p class="text-justify"><b>Podstawa prawna:</b> <a href="#/document/16785962?unitId=art(56)" class="act">art. 56–58</a> w zw. z <a href="#/document/16785962?unitId=art(61(3))par(1)" class="act">art. 61<sup>3</sup> § 1</a> k.r.o., <a href="#/document/16786199?unitId=art(205(1))" class="act">art. 205<sup>1</sup></a> k.p.c.</p><p class="text-justify"><b>Ogólna charakterystyka pisma:</b> Odpowiedź na pozew o separację to pismo procesowe zawierające stanowisko strony pozwanej wobec żądań i twierdzeń pozwu. Jeżeli stanowiska stron nie są zgodne, wówczas złożenie odpowiedzi na pozew jest <i>de facto</i> konieczne i wymaga starannego przygotowania: po pierwsze, co do zajmowanego stanowiska, po drugie zaś, co do prezentowanych twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie.</p><p class="text-justify">W odpowiedzi na pozew należy wskazać zakres żądania: a) czy zgadzamy się na orzeczenie separacji, a jeśli tak, czy bez orzekania o winie, czy z orzekaniem o winie, czy też b) wnosimy o rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód, a jeśli tak, czy bez orzekania o winie, czy też z ustalaniem, które z małżonków ponosi winę za rozpad związku. Jeżeli strony mają małoletnie dzieci, w odpowiedzi na pozew należy zawrzeć stanowisko odnośnie do: władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem, alimentacji. W odpowiedzi na pozew można również zawrzeć żądanie zasądzenia alimentów od małżonka-powoda na rzecz małżonka-pozwanego.</p><p class="text-justify"><b>Sąd właściwy:</b> Odpowiedź na pozew o rozwód należy złożyć do tego sądu okręgowego, przed którym toczy się postępowanie. Może jednak okazać się, że jest to sąd niewłaściwy. W takim przypadku w odpowiedzi na pozew można podnieść zarzut niewłaściwości sądu.</p><p class="text-justify"><b>Termin na wniesienie pisma:</b> Zgodnie z <a href="#/document/16786199?unitId=art(205(1))par(1)" class="act">art. 205<sup>1</sup> § 1</a> k.p.c. przewodniczący składu orzekającego w danej sprawie zarządza doręczenie pozwu pozwanemu i wzywa go do złożenia odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie nie krótszym niż dwa tygodnie. W praktyce najczęściej wyznaczany jest termin dwutygodniowy jako gwarantowane przez ustawodawcę minimum, rzadziej 21-dniowy. Do rzadkości zaś należy termin 30-dniowy.</p><p class="text-justify"><b>Załączniki obligatoryjne:</b> Procedura cywilna nie przewiduje żadnych załączników o charakterze obligatoryjnym, które należy załączyć do odpowiedzi na pozew o rozwód. Wyjątkiem jest dokument pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej, który powinien zostać złożony wówczas, gdy stronę pozwaną reprezentuje pełnomocnik, który do tej pory nie składał jeszcze potwierdzenia swojego umocowania do występowania w sprawie.</p><p class="text-justify"><b>Załączniki opcjonalne (fakultatywne):</b> Jeżeli w odpowiedzi na pozew strona pozwana nie przychyla do stanowiska zawartego w pozwie, zasadne jest załączenie dokumentów stanowiących dowody na poparcie prezentowanego przez stronę pozwaną stanowiska. Mogą to być dokumenty służące jako dowody zarówno w odniesieniu do winy za rozkład pożycia (np. raporty detektywistyczne, wydruki stron internetowych, korespondencja mailowa bądź SMS-owa stron, dokumentacja medyczna, np. obdukcje), jak i dotyczące kosztów utrzymania członków rodziny, w szczególności zaś małoletnich dzieci (np. faktury, rachunki, potwierdzenia wpłaty, potwierdzenia przelewów, zaświadczenia), osobistych starań rodzica o opiekę i wychowanie dziecka, postaw rodzicielskich każdego z rodziców, sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka.</p><p class="text-justify"><b>W jaki sposób odpowiedź na pozew może zostać złożona:</b> a) bezpośrednio w biurze podawczym właściwego sądu, b) pocztą (listem poleconym).</p><p class="text-justify"><b>Praktyczne zastosowanie – kiedy warto, a kiedy nie:</b> Odpowiedź na pozew o separację zawierająca stanowisko niezgodne z żądaniami pozwu w zakresie żądania rozwodu zamiast separacji warto złożyć wówczas, gdy strona pozwana chce uregulowania kwestii małżeńskich, jednak nie przez orzeczenie separacji, lecz przez rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. Mankamentem takiego stanowiska strony pozwanej może być konieczność przeprowadzenia dość gruntownego, a co za tym idzie długotrwałego postępowania dowodowego wykazującego zakres rozkładu pożycia stron, niekiedy z ustaleniem, które z małżonków ponosi winę za ten rozkład.</p><p class="text-justify"><b>Dla kogo:</b> Dla osoby zamierzającej uregulować swoją sytuację rodzinną, oponującej jednak wobec stanowiska pozwu – w całości bądź w części. Oponowanie wobec stanowiska pozwu może polegać na:</p><p class="text-justify list-indent-2">a)braku zgody na separację i wnoszeniu o oddalenie powództwa,</p><p class="text-justify list-indent-2">b)braku zgody na separację bez orzekania o winie i domaganiu się ustalania przez sąd, które z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia,</p><p class="text-justify list-indent-2">c)braku zgody na separację i wnoszeniu o orzeczenie rozwodu,</p><p class="text-justify list-indent-2">d)braku zgody na stanowisko powoda odnośnie do władzy rodzicielskiej nad dzieckiem i/lub odnośnie do miejsca zamieszkania dziecka,</p><p class="text-justify list-indent-2">e)braku zgody na stanowisko powoda odnośnie do kontaktów z dzieckiem,</p><p class="text-justify list-indent-2">f)braku zgody na stanowisko powoda odnośnie do alimentów na dziecko,</p><p class="text-justify list-indent-2">g)braku zgody na stanowisko w kwestii ustalenia sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania,</p><p class="text-justify list-indent-2">h)braku zgody na dokonanie podziału majątku,</p><p class="text-justify list-indent-2">i)braku zgody na wnioski dowodowe sformułowane w pozwie (np. dowody z dokumentów, z zeznań świadków, z opinii biegłych psychologa i pedagoga itp.).</p><p class="text-justify"><b>Zalety:</b> Zadbanie o ważne życiowe kwestie dla siebie oraz z reguły również małoletnich, a niekiedy także pełnoletnich dzieci. Możliwość uzyskania tymczasowych rozwiązań przez wnioskowanie o udzielenie przez sąd zabezpieczenia (np. w zakresie miejsca zamieszkania dziecka, władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem, alimentacji na dziecko, alimentacji na małżonka, ustalenia sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania).</p><p class="text-justify"><b>Wady:</b> Podstawowymi mankamentami nasyconego konfliktem procesu o separację są: a) jego długotrwałość (z uwagi na przeciążenie sądów liczbą toczących się postępowań), b) pogłębianie się konfliktu między małżonkami, co często rzutuje również na inne relacje rodzinne (np. rodzice-dzieci, małżonek-teściowie, dziadkowie-wnuki), c) znaczny wysiłek finansowy, emocjonalny, a często również organizacyjny, wiążący się z tego typu sprawą.</p><p class="text-justify"><b>Opłata sądowa:</b> Złożenie odpowiedzi na pozew o rozwód nie rodzi obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. Jeżeli jednak w piśmie takim zostanie sformułowany wniosek bądź wnioski o zabezpieczenia, wówczas może pojawić się konieczność uiszczenia opłaty sądowej – 100 zł od każdego wniosku za wyjątkiem roszczeń o charakterze alimentacyjnym (roszczenie o alimenty, roszczenie o zaspokojenie potrzeb rodziny), które korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.</p><p class="text-justify"><b>Miejsce i data sporządzenia pisma</b></p><p class="text-justify">W odpowiedzi na pozew należy oznaczyć miejsce i datę jego sporządzenia.</p><p class="text-justify"><b>Sąd właściwy</b></p><p class="text-justify">Odpowiedź na pozew o rozwód należy, podobnie jak każde inne pismo składane w toku sprawy, złożyć do tego sądu okręgowego, przed którym toczy się postępowanie. Może jednak okazać się, że jest to sąd niewłaściwy. W takim przypadku w odpowiedzi na pozew można podnieść zarzut niewłaściwości sądu.</p><p class="text-justify"><b>Strony i ich pełnomocnicy, adresy stron i ich pełnomocników</b></p><p class="text-justify"><b>(a)</b> <b>Oznaczenie stron, adresy stron.</b> Oznaczając w odpowiedzi na pozew strony postępowania, należy podać ich imiona i nazwiska (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(1)pkt(2)" class="act">art. 126 § 1 pkt 2</a> k.p.c.) z uwagi na to, że odpowiedź na pozew to kolejne pismo w sprawie, nie ma potrzeby podawania adresów stron, jako że zostały podane w pozwie jako pierwszym piśmie w sprawie (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(2)pkt(2)" class="act">art. 126 § 2 pkt 2</a> k.p.c.). Przy oznaczeniu strony pozwanej można w odpowiedzi na pozew wskazać jej numer PESEL (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(2)pkt(2)" class="act">art. 126 § 2 pkt 2</a> k.p.c.).</p><p class="text-justify"><b>(b) Oznaczenie pełnomocników, adresy pełnomocników.</b> Jeżeli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, w każdym piśmie procesowym, w tym w odpowiedzi na pozew, należy to również wskazać w oznaczeniu stron, podając imię i nazwisko pełnomocnika (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(1)pkt(2)" class="act">art. 126 § 1 pkt 2</a> k.p.c.). W odpowiedzi na pozew, jako kolejnym piśmie w sprawie, nie trzeba wskazywać adresu pełnomocnika strony powodowej – został bowiem podany w pozwie (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(2)pkt(1(1))" class="act">art. 126 § 2 pkt 1<sup>1</sup></a> k.p.c.). Natomiast jeżeli dopiero na tym etapie w sprawie pojawia się pełnomocnik strony pozwanej, należy wskazać jego adres.</p><p class="text-justify"><b>Sygnatura akt</b></p><p class="text-justify">Kolejne pisma procesowe, a takim jest odpowiedź na pozew, powinny zawierać sygnaturę akt (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(2(1))" class="act">art. 126 § 2<sup>1</sup></a> k.p.c.).</p><p class="text-justify"><b>Rodzaj pisma</b></p><p class="text-justify">Odpowiedź na pozew, podobnie jak każde inne pismo procesowe, powinna zawierać oznaczenie rodzaju pisma (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(1)pkt(3)" class="act">art. 126 § 1 pkt 3</a> k.p.c.). Oznaczenie może przybrać brzmienie "Odpowiedź na pozew" albo "Pismo procesowe zawierające odpowiedź na pozew".</p><p class="text-justify"><b>Zakres żądania odnośnie do separacji bądź rozwiązania małżeństwa</b></p><p class="text-justify"><b>(a) Jakie żądania można podnosić w odpowiedzi na pozew o separację.</b> W odpowiedzi na pozew o separację należy wskazać zakres żądania odnośnie do małżeństwa. Mogą to być żądania o:</p><p class="text-justify list-indent-2">a)oddalenie powództwa (w sytuacji, gdy nie nastąpił rozkład pożycia albo z uwagi na zasady współżycia społecznego powództwo nie zasługuje na uwzględnienie),</p><p class="text-justify list-indent-2">b)orzeczenie separacji bez orzekania o winie,</p><p class="text-justify list-indent-2">c)orzeczenie separacji z orzekaniem o winie,</p><p class="text-justify list-indent-2">d)rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód bez orzekania o winie,</p><p class="text-justify list-indent-2">e)rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód z orzekaniem o winie,</p><p class="text-justify list-indent-2">f)unieważnienie małżeństwa.</p><p class="text-justify"><b>(b)</b> <b>Rozwód zamiast separacji</b>. Sporną kwestią między małżonkami może być to, czy sąd powinien orzec separację, czy też rozwiązać małżeństwo przez rozwód. Zgodnie z <a href="#/document/16785962?unitId=art(61(2))par(1)" class="act">art. 61<sup>2</sup> § 1</a> k.r.o., jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację (<a href="#/document/16785962?unitId=art(61(2))par(2)" class="act">art. 61<sup>2</sup> § 2</a> k.r.o.). W praktyce sprowadza się to do dokonania przez sąd oceny, czy rozkład pożycia stron jest zupełny i trwały (co uzasadnia rozwiązanie małżeństwa przez rozwód), czy też rozkład jest jedynie zupełny, natomiast nie jest jeszcze nieodwracalny (co uzasadnia orzeczenie separacji).</p><p class="text-justify"><b>Dowody</b></p><p class="text-justify">Należy pamiętać, że przewodniczący składu orzekającego może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym (w tym w odpowiedzi na pozew) podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W praktyce sąd wyznacza termin na złożenie takiego pisma i zgłoszenie ewentualnych twierdzeń i dowodów. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (<a href="#/document/16786199?unitId=art(205(3))par(2)" class="act">art. 205<sup>3</sup> § 2</a> k.p.c.). Oznacza to, że wszelkie znane stronie pozwanej wnioski dowodowe należy złożyć w odpowiedzi na pozew. Zgłaszane później sąd (o ile zobowiązał stronę pozwaną, a z reguły tak robi, do podania wszelkich twierdzeń oraz zgłoszenia wszelkich dowodów pod rygorem ich pominięcia) pominie jako spóźnione (chyba że strona wykaże, że ich powołanie w odpowiedzi na pozew nie było możliwe, np. dowód jeszcze wtedy nie istniał, albo że potrzeba powołania go pojawiła się później, np. na skutek twierdzeń jednego ze świadków).</p><p class="text-justify">Ponadto zgodnie z <a href="#/document/16786199?unitId=art(205(12))par(1)" class="act">art. 205<sup>12</sup> § 1</a> i <a href="#/document/16786199?unitId=art(205(12))par(2)" class="act">2</a> k.p.c. należy rozróżnić dwie sytuacje z punktu widzenia możliwości zgłaszania w sprawie wniosków dowodowych:</p><p class="text-justify list-indent-2">1)gdy wyznaczono posiedzenie przygotowawcze celem zatwierdzenia planu rozprawy – strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej do chwili zatwierdzenia planu rozprawy; twierdzenia i dowody zgłoszone po zatwierdzeniu planu rozprawy podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później;</p><p class="text-justify list-indent-2">2)jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, a co za tym idzie nie został sporządzony plan rozprawy, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy, z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków, które według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego mogą dla niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu. Należy przy tym pamiętać o wspomnianej powyżej regulacji <a href="#/document/16786199?unitId=art(205(3))par(2)" class="act">art. 205<sup>3</sup> § 2</a> k.p.c. Jeżeli bowiem strona została zobowiązana do przedstawienia twierdzeń i dowodów na ich poparcie w wyznaczonym przez sąd terminie, tylko wyjątkowo może zgłaszać nowe twierdzenia i dowody na dalszym etapie postępowania.</p><p class="text-justify"><b>Dowody z dokumentów</b></p><p class="text-justify"><b>(a)</b> <b>Uwagi ogólne</b>. W sytuacji gdy rozwód jest konfliktowy, do odpowiedzi na pozew warto dołączyć dokumenty na poparcie twierdzeń w niej zawartych, tj. dla wykazania tych kwestii, które są między stronami sporne (np. kwestii winy za rozkład pożycia, kwestii miejsca zamieszkania dziecka i wykonywania władzy rodzicielskiej, kwestii kontaktów dziecka z drugim rodzicem, kwestii alimentacji na małoletnie dziecko bądź na małżonka).</p><p class="text-justify"><b>(b) Dowód ze sprawozdania z czynności detektywistycznych (raportu detektywistycznego). Detektyw jako świadek. </b>W sprawach, w których jednemu z małżonków jest przypisywany zarzut nielojalności małżeńskiej (zdrady), często druga strona zleca agencji detektywistycznej, uprawnionej do podejmowania czynności detektywistycznych (zgodnie z <a href="#/document/16936485" class="act">ustawą</a> z 6.07.2001 r. o usługach detektywistycznych, Dz.U. z 2020 r. poz. 129), podjęcie takich czynności i opisanie ich oraz wynikających zeń wniosków w końcowym sprawozdaniu (raporcie). Dla dowodowego "wzmocnienia" takiego sprawozdania strona, na której zlecenie raport został przygotowany, wnosi również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka w osobie detektywa, który wykonywał czynności detektywistyczne, a co za tym idzie miał okazję obserwowania drugiej strony w sytuacjach, które mogą zostać uznane w sprawie rozwodowej za zawinioną przyczynę rozkładu pożycia. Z usług detektywa można, rzecz jasna, skorzystać również w innych sytuacjach niż zdrada małżeńska (choć te ostatnie są najczęstsze). Raport detektywistyczny może być przydatny, np. wtedy, gdy drugiej stronie zarzucamy uzależnienie (alkoholizm, hazard, uzależnienie od zakupów) albo gdy chcemy wykazać jej faktyczną sytuację majątkową (z reguły gdy spornym wątkiem w procesie są alimenty bądź podział majątku).</p><p class="text-justify"><b>(c)</b> <b>Dowód z nagrań wraz z transkrypcjami.</b> Z dowodami z nagrań (audio lub audio-wideo) od lat łączy się wiele kontrowersji. Zgodnie z <a href="#/document/16786199?unitId=art(227)" class="act">art. 227</a> k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest następnie weryfikowany przez sąd, który kieruje się przy tym zasadą swobodnej oceny dowodów (<a href="#/document/16786199?unitId=art(233)par(1)" class="act">art. 233 § 1</a> k.p.c.). Procedura cywilna dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu z zapisu obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku (<a href="#/document/16786199?unitId=art(308)" class="act">art. 308</a> k.p.c.). Z normy tej wynika zatem, że nagranie to potencjalnie pełnoprawny środek dowodowy, a jego dopuszczenie bądź nie powinno być uzależnione jedynie od tego, czy dowód taki jest przydatny dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz czy jest zgodny z przepisami prawa. Analiza rozstrzygnięć sądowych pokazuje jednak, że możliwość wykorzystania w procesie cywilnym nagrań rozmów dokonanych bez wiedzy i zgody rozmówcy rodzi wiele wątpliwości, a praktyka sądów jest w tym zakresie bardzo zróżnicowana. Wypowiedział się na ten temat Sąd Najwyższy w wyroku z 22.04.2016 r., <a href="#/document/522169401" class="verd">II CSK 478/15</a>, LEX nr 2075705, odrzucając generalną zasadę niedopuszczalności dowodu z nagrań uzyskanych bez zgody i wiedzy rozmówcy. W uzasadnieniu przywołanego wyroku wskazano, że jedynie wyjątkowo można ograniczyć dopuszczalność takiego dowodu z przyczyn dających się zakwalifikować jako poważne naruszenie zasad współżycia społecznego. Dokonano rozróżnienia dowodu z nagrań na dwa przypadki:</p><p class="text-justify list-indent-2">1)nagrania uzyskane przez osobę, dla której nagrane informacje nie były przeznaczone (uzyskanie takiego nagrania to przestępstwo w rozumieniu <a href="#/document/16798683?unitId=art(267)" class="act">art. 267</a> k.k.),</p><p class="text-justify list-indent-2">2)nagrania uzyskane przez jednego z uczestników nagrywanej rozmowy.</p><p class="text-justify">Sąd Najwyższy wypowiedział się za możliwością dopuszczenia jako dowodu nagrań zaliczonych do drugiej grupy. Pominięcie takiego dowodu może nastąpić jedynie wyjątkowo, gdy doszło do poważnego naruszenia zasad współżycia społecznego polegającego np. na nagannym wykorzystaniu trudnego położenia, stanu psychicznego lub psychofizycznego osoby nagrywanej. Dopuszczając dowód z nagrania, sąd powinien wyważyć relacje pomiędzy naruszeniem prawa do prywatności osoby nagrywanej a prawem do sprawiedliwego procesu osoby zgłaszającej dany wniosek, zwłaszcza wtedy, gdy osoba ta nie jest w stanie wykazać swoich racji innymi środkami dowodowymi. Reasumując, należy stwierdzić, że z praktycznego punktu widzenia dopuszczalność dowodu z nagrań w procesie cywilnym jest każdorazowo uzależniona od oceny sądu.</p><p class="text-justify">Wniosek dowodowy z nagrania powinien zawierać co najmniej plik z nagraniem utrwalony na nośniku materialnym (płyta, pendrive itp.). W praktyce przyjęło się, że do nagrania dołącza się również jego transkrypcję, tj. utrwalone w formie pisma wypowiedzi nagranych osób.</p><p class="text-justify"><b>Dowód z przesłuchania świadków</b></p><p class="text-justify"><b>(a)</b> <b>Uwagi ogólne</b>. W sytuacji gdy sprawa o rozwód jest konfliktowa, zapewne pojawi się konieczność dopuszczenia dowodu z zeznań świadków mających wiedzę na temat relacji małżeńskich pomiędzy stronami, sytuacji opiekuńczo-wychowawczej małoletnich dzieci stron, ich kosztów utrzymania czy sytuacji osobistej i zarobkowej stron, ewentualnie na temat innych aspektów funkcjonowania małżeństwa, stanowiących źródło sporu.</p><p class="text-justify"><b>(b) Detektyw jako świadek.</b> W sprawach, w których jednemu z małżonków jest przypisywany zarzut nielojalności małżeńskiej (zdrady), często druga strona zleca agencji detektywistycznej, uprawnionej do podejmowania czynności detektywistycznych (zgodnie z <a href="#/document/16936485" class="act">ustawą</a> z 6.07.2001 r. o usługach detektywistycznych, Dz.U. z 2020 r. poz. 129), podjęcie takich czynności i opisanie ich oraz wynikających zeń wniosków w końcowym sprawozdaniu (raporcie). Dla dowodowego "wzmocnienia" takiego sprawozdania strona, na której zlecenie raport został przygotowany, wnosi również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka w osobie detektywa, który wykonywał czynności detektywistyczne, a co za tym idzie miał okazję obserwowania drugiej strony w sytuacjach, które mogą zostać uznane w sprawie rozwodowej za zawinioną przyczynę rozkładu pożycia. Z usług detektywa można, rzecz jasna, skorzystać również w innych sytuacjach niż zdrada małżeńska (choć te ostatnie są najczęstsze). Raport detektywistyczny może być przydatny, np. wtedy, gdy drugiej stronie zarzucamy uzależnienie (alkoholizm, hazard, uzależnienie od zakupów) albo gdy chcemy wykazać jej faktyczną sytuację majątkową (z reguły gdy spornym wątkiem w procesie są alimenty bądź podział majątku).</p><p class="text-justify"><b>(c) Dowód z przesłuchania psychologa w charakterze świadka. </b>Zdarza się, że na świadka jest powołana osoba, którą z racji wykonywanego zawodu obowiązuje tajemnica zawodowa, np. – co jest częste w sprawach rozwodowych – psycholog czy psychoterapeuta. Zgodnie z <a href="#/document/16904265?unitId=art(14)" class="act">art. 14</a> ustawy z 8.06.2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1026) psycholog ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu, z wyjątkiem sytuacji: 1) poważnego zagrożenia zdrowia lub życia klienta bądź innych osób, 2) obowiązku wynikającego z innej normy ustawowej. Przepisy ustawy o zawodzie psychologa ani przepisy procedury cywilnej nie przewidują zwolnienia psychologa z tajemnicy zawodowej. Natomiast zgodnie z <a href="#/document/16786199?unitId=art(261)par(2)" class="act">art. 261 § 2</a> k.p.c. taki świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, "jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej". Praktyka z przesłuchiwaniem psychologów czy psychoterapeutów jako świadków wygląda następująco: z reguły pada pytanie, czy osoba, na rzecz której świadek świadczył pomoc psychologiczną, wyraża zgodę na ujawnienie faktów objętych tajemnicą zawodową. Jeżeli psycholog świadczył pomoc psychologiczną tylko stronie powołującej go na świadka, nie ma większego problemu: strona wyraża zgodę, a psycholog może ujawniać informacje uzyskane podczas terapii czy konsultacji. Gorzej, jeśli obydwie strony korzystały z pomocy tego samego specjalisty, wówczas może pojawić się paradoksalna sytuacja, gdy jedna ze stron wyrazi zgodę na ujawnienie faktów, a druga nie. Świadek odpowiada wówczas jedynie na pytania dotyczące klienta, który wyraził na to zgodę, zaś jeśli odpowiedź na pytanie wymagałaby ujawnienia informacji na temat drugiej strony, wówczas musi odmówić udzielenia odpowiedzi.</p><p class="text-justify"><b>Dowód z przesłuchania stron</b></p><p class="text-justify">W sprawach o rozwód przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron jest obligatoryjne (<a href="#/document/16786199?unitId=art(432)" class="act">art. 432</a> k.p.c.). Wyjątkowo sąd może pominąć ten dowód bądź ograniczyć go do przesłuchania jednej ze stron, np. gdy strona nie stawi się na rozprawę mimo prawidłowego zawiadomienia (<a href="#/document/16786199?unitId=art(302)par(1)" class="act">art. 302 § 1</a> k.p.c.). W odpowiedzi na pozew wyrażającej stanowisko niezgodne z żądaniami pozwu warto sformułować wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, rozbudowując tezę dowodową dotyczącą tego dowodu, tj. wskazując zwięźle, acz precyzyjnie fakty, jakie mają być przedmiotem tego dowodu (np. fakt dopuszczenia się zdrady małżeńskiej, fakt nieuzasadnionego opuszczenia rodziny).</p><p class="text-justify"><b>Zobowiązanie drugiej strony do złożenia określonych dokumentów oraz do podania adresu świadka</b></p><p class="text-justify"><b>(a)</b> <b>Zobowiązanie do złożenia określonych dokumentów.</b> W piśmie procesowym można wnioskować, by sąd zobowiązał drugą stronę albo osobę trzecią do przedstawienia dokumentu znajdującego się w jej posiadaniu, o ile dokument ten stanowi dowód mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne (<a href="#/document/16786199?unitId=art(248)par(1)" class="act">art. 248 § 1</a> k.p.c.). Tylko w wyjątkowych sytuacjach osoba zobowiązana do przedstawienia dokumentu może uchylić się od tego obowiązku (<a href="#/document/16786199?unitId=art(248)par(2)" class="act">art. 248 § 2</a> k.p.c.). Strona nie może ponadto odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą byłaby przez to narażona, polega na przegraniu procesu (<a href="#/document/16786199?unitId=art(248)par(2)" class="act">art. 248 § 2</a> <i>in fine</i> k.p.c.). Jeżeli strona nie wykona zobowiązania sądu do przedstawienia dokumentu, będzie to miało konsekwencje przy ocenie dowodów. Kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, sąd oceni, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (<a href="#/document/16786199?unitId=art(233)par(2)" class="act">art. 233 § 2</a> k.p.c.).</p><p class="text-justify"><b>(b)</b> <b>Zobowiązanie do udzielenia określonych informacji (w tym podania adresu świadka).</b> W procedurze cywilnej nie znajdziemy normy, z której wprost wynika, iż sąd może zobowiązać stronę postępowania lub osobę trzecią do udzielenia określonych informacji, w tym do podania adresu świadka. Taką możliwość możemy wyprowadzać z brzmienia <a href="#/document/16786199?unitId=art(248)par(1)" class="act">art. 248 § 1</a> k.p.c., który co prawda mówi wprost o możliwości zobowiązania przez sąd drugiej strony lub osoby trzeciej do przedstawienia dokumentu znajdującego się w jej posiadaniu, jednak wydaje się, że tym bardziej takie zobowiązanie może dotyczyć udzielenia informacji, co <i>de facto</i> sprowadzi się do sporządzenia przez osobę zobowiązaną (stronę postępowania bądź osobę trzecią) dokumentu zawierającego wymagane informacje. Ponadto w odniesieniu do strony postępowania należy pamiętać o normie <a href="#/document/16786199?unitId=art(233)par(2)" class="act">art. 233 § 2</a> k.p.c., zgodnie z którą sąd, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, oceni, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. W przepisie tym mowa o przeprowadzeniu dowodu, nie zaś jedynie o złożeniu dokumentu. Można wyprowadzać z tego wniosek, że sąd może zobowiązać stronę do przedstawienia wszelkich dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowodem tym może być dokument o charakterze prywatnym zawierający żądane informacje.</p><p class="text-justify"><b>Rozstrzygnięcie o kosztach procesu</b></p><p class="text-justify">W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w sprawach spornych znajdzie zastosowanie ogólna zasada procesu cywilnego, jaką jest odpowiedzialność za wynik postępowania, oznaczająca, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu, tj. koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (<a href="#/document/16786199?unitId=art(98)par(1)" class="act">art. 98 § 1</a> k.p.c.). Zasada ta znajduje również zastosowanie w spornych sprawach rozwodowych, w których jedną ze stron można określić jako przegrywającą, drugą zaś jako wygrywającą sprawę. Do kosztów procesu zaliczamy:</p><p class="text-justify list-indent-2">a)jeżeli strona prowadzi sprawę osobiście bądź przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym: koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika, równowartość utraconego zarobku wskutek stawiennictwa w sądzie (<a href="#/document/16786199?unitId=art(98)par(2)" class="act">art. 98 § 2</a> k.p.c.),</p><p class="text-justify list-indent-2">b)jeżeli strona jest reprezentowana przez adwokata bądź radcę prawnego: koszty zastępstwa procesowego wynikające z odrębnych przepisów, koszty sądowe (opłaty sądowe, wydatki na opinie biegłych) (<a href="#/document/16786199?unitId=art(98)par(3)" class="act">art. 98 § 3</a> k.p.c.).</p><p class="text-justify"><b>Uzasadnienie</b></p><p class="text-justify">W piśmie procesowym mającym na celu przygotowanie sprawy do rozstrzygnięcia, a takim jest bez wątpienia odpowiedź na pozew, strona powinna zwięźle podać stan sprawy, wyszczególnić, które fakty przyznaje, a którym zaprzecza, oraz wypowiedzieć się co do twierdzeń i dowodów zgłoszonych przez stronę przeciwną (<a href="#/document/16786199?unitId=art(127)par(1)" class="act">art. 127 § 1</a> k.p.c.). Opis taki najlepiej zawrzeć w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew jako jego wydzielonej części – dla czytelności stanowiska zajmowanego przez stronę.</p><p class="text-justify"><b>Sytuacja w małżeństwie</b></p><p class="text-justify">W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew o separację należy zwięźle opisać, jaka jest sytuacja w małżeństwie, dostosowując ten opis do zajmowanego stanowiska. Jeżeli zatem strona pozwana zamiast separacji domaga się rozwodu, powinna wskazać, w czym przejawia się trwały i zupełny rozkład pożycia stron. Jeśli natomiast domaga się oddalenia powództwa, również powinna przytoczyć okoliczności za tym przemawiające (brak rozkładu pożycia, sprzeczność orzeczenia separacji z zasadami współżycia społecznego, w tym z dobrem małoletnich dzieci stron). Odrębnie natomiast należy potraktować kwestię winy, o ile strona domaga się orzekania o winie. W takim przypadku powinna wskazać, na czym wina polega i po czyjej leży stronie (jednego z małżonków czy obojga). Twierdzenia strony pozwanej powinny zostać poparte dowodami – z reguły z dokumentów bądź zeznań świadków, rzadziej z opinii biegłych.</p><p class="text-justify"><b>Podpis osoby składającej pismo</b></p><p class="text-justify">Każde pismo składane w postępowaniu sądowym, w tym odpowiedź na pozew, powinno zostać podpisane. Niezłożenie podpisu pod pismem to brak formalny, który spowoduje, że sąd wezwie stronę składającą pismo do uzupełnienia tego braku przez ponowne złożenie go wraz z podpisem (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(1)pkt(6)" class="act">art. 126 § 1 pkt 6</a> k.p.c.). Jeżeli pismo składa pełnomocnik strony, wówczas on je podpisuje.</p><p class="text-justify"><b>Wymienienie załączników</b></p><p class="text-justify">Każde pismo procesowe, w tym odpowiedź na pozew, powinno zawierać wymienienie załączników (<a href="#/document/16786199?unitId=art(126)par(1)pkt(7)" class="act">art. 126 § 1 pkt 7</a> k.p.c.).</p><p class="text-justify"><b>Odpis pisma i załączników</b></p><p class="text-justify">Do pisma procesowego, w tym odpowiedzi na pozew, należy załączyć odpis pisma oraz załączników (<a href="#/document/16786199?unitId=art(128)par(2)" class="act">art. 128 § 2</a> k.p.c.), chyba że obydwie strony są reprezentowane przez zawodowych pełnomocników – w tym ostatnim przypadku pełnomocnik strony pozwanej ma obowiązek bezpośrednio doręczyć odpowiedź na pozew pełnomocnikowi przeciwnika procesowego (<a href="#/document/16786199?unitId=art(132)par(1)" class="act">art. 132 § 1</a> k.p.c.).</p></body></html>