Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym - OpenLEX

Bełczącki Robert Marek, Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym

Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym

Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym

Zmiana powództwa może polegać na zmianie treści zgłoszonego żądania (od zmiany treści żądania odróżnić należy sprostowanie treści) lub zmianie podstawy faktycznej żądania (nie chodzi tutaj o uzupełnienie pierwotnie podanej podstawy faktycznej). O ile w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zmiana powództwa może następować bez ograniczeń, a wiązać się z nią może co najwyżej przekazanie sprawy innemu sądowi (por. art. 193 k.p.c.), o tyle w postępowaniu apelacyjnym w art. 383 k.p.c. przewidziano zakaz takiej zmiany powództwa, która polega na rozszerzeniu żądania pozwu albo na występowaniu z nowymi roszczeniami. Jednocześnie w przepisie tym przewidziano dwa wyjątki od tego zakazu - po pierwsze w przypadku zmiany okoliczności sprawy powód może zmienić żądanie i zamiast pierwotnego przedmiotu sporu żądać jego wartości lub innego przedmiotu, a po drugie w sprawie o świadczenie powtarzające się powód może rozszerzyć żądanie o świadczenia za dalsze okresy. Oznacza to, że w toku postępowania apelacyjnego skuteczna może być tylko zmiana treści żądania polegająca na jednym z tych wyjątków. Natomiast zmiana podstawy faktycznej żądania przed sądem drugiej instancji nie jest w ogóle dopuszczalna, bowiem w istocie polega na zgłoszeniu nowego roszczenia w miejsce dotychczas popieranego (por. T. Wiśniewski, Komentarz do art. 383 k.p.c. [w:] H. Dolecki (red.), T. Wiśniewski, Kodeks postępowania cywilnego, Lex). Celem takiego unormowania jest zachowanie funkcji postępowania apelacyjnego, które obok merytorycznego rozpoznania sprawy, służyć ma również kontroli zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Umożliwienie powodowi zmiany podstawy faktycznej żądania doprowadziłoby natomiast do zniweczenia potrzeby dokonywania takiej kontroli. Spod zastosowania art. 383 k.p.c. uchyla się z kolei zmiana powództwa polegająca na ograniczeniu żądania pozwu, będąca w istocie częściowym cofnięciem pozwu, którego dopuszczalność w postępowaniu apelacyjnym nie budzi wątpliwości - por. Cofnięcie pozwu w postępowaniu apelacyjnym.

Zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający złożenie przez powoda oświadczenia o zmianie powództwa badanie formalne pisma procesowego obejmującego oświadczenie usuwanie braków formalnych pisma procesowego zwrot pisma procesowego czy przedmiotem sprawy są świadczenia powtarzające się? orzekanie bez uwzględnienia zmiany powództwa dokonanej w toku postępowania apelacyjnego czy zmiana powództwa polega na żądaniu świadczenia za dalsze okresy, następujące po zamknięciu rozprawy przed sądem pierwszej instancji? czy zmiana powództwa polega na żądaniu zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu? czy zmiana taka wywołana jest okolicznościami zaistniałymi po zamknięciu rozprawy przed sądem pierwszej instancji? orzekanie z uwzględnieniem zmiany powództwa dokonanej w toku postępowania apelacyjnego ocena skuteczności zmiany powództwa w toku postępowania apelacyjnego tak nie tak nie tak nie tak nie spełnia wymagania nie spełnia wymagań nieusunięte usunięte

Krok: złożenie przez powoda oświadczenia o zmianie powództwa

W przypadku gdy zastosowanie znajdują wyjątki, o których mowa w art. 383 k.p.c., powód może zmienić powództwo w toku postępowania apelacyjnego nie tylko wtedy, gdy on wniósł apelację, ale także wtedy, gdy apelację wniosła strona pozwana.

Zmiana powództwa może nastąpić aż do chwili zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji. Oświadczenia w tym przedmiocie nie dotyczy ograniczenie możliwości składania pism przygotowawczych, aktualne także w postępowaniu apelacyjnym, przewidziane w art. 205(3) § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Krok: badanie formalne pisma procesowego obejmującego oświadczenie

Zgodnie z art. 193 § 21 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oświadczenie o zmianie powództwa w toku postępowania apelacyjnego, niezależnie od tego, czy składane jest na rozprawie, czy poza rozprawą, musi przybrać formę pisma procesowego. Wyjątkiem są sprawy o roszczenia alimentacyjne, w których oświadczenie może zostać zgłoszone ustnie do protokołu rozprawy apelacyjnej. Pismo procesowe musi spełniać warunki przewidziane w art. 126 i 128 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Ponadto stosownie do art. 132 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. jeśli obie strony reprezentowane są przez pełnomocników będących adwokatami, radcami prawnymi, rzecznikami patentowymi albo przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, w treści pisma wnoszonego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu przeciwnikowi odpisu wraz z załącznikami albo o jego nadaniu przesyłką poleconą, pod rygorem zwrotu pisma bez wezwania do usunięcia tego braku. Pełnomocnik powoda, zmieniając powództwo, obowiązany jest zatem doręczyć odpis pisma pełnomocnikowi pozwanego bez pośrednictwa sądu.