Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 24 września 2019 r.
Autorzy:

Wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko

Wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko

Wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko

Przedmiotem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DUŚ) jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia. Istotą postępowania w sprawie wydania DUŚ jest rozpoznanie wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i dopiero na tej podstawie określenie wpływu planowanej inwestycji na środowisko, a następnie warunków likwidacji lub minimalizacji stwierdzonych zagrożeń (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 lutego 2012 r., II SA/Op 592/11, LEX nr 1138691). Szczególny charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji planowanego przedsięwzięcia wyraża się w fakcie, iż mimo że nie jest decyzją będącą bezpośrednią podstawą realizacji planowanego przedsięwzięcia, jest niezbędnym elementem ubiegania się o inne decyzje stanowiące bezpośrednią podstawę jego realizacji (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2013). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia stanowi jedynie etap wstępny realizacji inwestycji. Jej wydanie nie gwarantuje inwestorowi, iż zrealizuje inwestycję, gdyż nie zwalnia go np. z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 878/11, LEX nr 1153012). Decyzja w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia nie ma charakteru uznaniowego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2011 r., II SA/Wr 692/11, LEX nr 1153717).

W celu prawidłowego ustalenia zakresu przedmiotowego przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych niezbędne jest łączne uwzględnienie postanowień zarówno art. 71, jak i art. 72 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227) - dalej u.o.i.ś. Z postanowień tych przepisów wynika, iż organ właściwy do wydania takiej decyzji nie ma swobody kwalifikacji przedsięwzięć w zakresie obowiązku uzyskania DUŚ. W związku z tym wydanie decyzji w przypadkach, gdy nie jest ona wymagana, skutkować będzie tym, że obarczona będzie ona wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - dalej k.p.a. - jako wydana bez podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 października 2010 r., II SA/Ke 493/10, LEX nr 753251). Wedle art. 72a u.o.i.ś. uprawnienia wynikające z DUŚ mogą zostać przeniesione na inny podmiot.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2016 r., II SA/Po 323/15, LEX nr 2027119).

Krok: złożenie wniosku o wydanie DUŚ

Zasadą jest, iż postępowanie w sprawie wydania DUŚ wszczynane jest na wniosek. Wyjątkiem od zasady są przedsięwzięcia, dla których zgodnie z odrębnymi przepisami jest wymagana decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów - dla nich postępowanie w sprawie wydania DUŚ wszczyna się z urzędu.

Krok: odebranie wniosku

Odebranie wniosku w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych przedsięwzięcia jest momentem wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Krok: badanie właściwości organu

Organy właściwe do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych przedsięwzięcia określa art. 75 u.o.i.ś.

Badanie właściwości jakiegokolwiek organu administracyjnego w sprawie należy zacząć od ustalenia właściwości rzeczowej (merytorycznej). Sprawdzenie, kto (jaki organ) jest właściwy miejscowo trzeba traktować jako dalszą czynność, dokonywaną zawsze z uwzględnieniem kryteriów wynikających z art. 21 k.p.a. lub przepisów innych ustaw. Zasada praworządności nie dopuszcza jednocześnie właściwości dwóch organów administracji publicznej w tej samej sprawie. (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013 r., II FW 2/13, LEX nr 1318879).

Krok: przekazanie według właściwości

Organ administracyjny stwierdziwszy brak swojej właściwości w danej sprawie zobligowany jest przekazać wniosek organowi właściwemu.

Krok: badanie wymogów formalnych wniosku

Wniosek w sprawie wydania decyzji środowiskowej winien spełniać wymagania stawiane przez k.p.a. podaniom oraz wymogi formalne określone w art. 74 o.u.i.ś.

Organ administracyjny zobligowany jest zbadać, czy wniosek spełnia wymogi formalne. W razie stwierdzenia braków we wniosku, wezwać do ich usunięcia.

Krok: pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Pozostawienie wniosku bez rozpoznania następuje w formie zwykłego pisma.

Krok: badanie dopuszczalności wszczęcia postępowania

Organ właściwy do wydania DUŚ zobligowany jest zbadać dopuszczalność wniesienia wniosku w tej sprawie.

Krok: odmowa wszczęcia postępowania

Podstawą odmowy wszczęci postępowania będzie m. in. wniesienie wniosku w tej sprawie przez podmiot nie będący stroną w tym postępowaniu. Odmowa wszczęcia postępowania następuje w formie postanowienia.

Krok: ustalenie stron postępowania

Fundamentalną kwestię w procedurze wydania DUŚ stanowi prawidłowe zidentyfikowanie zakresu podmiotowego postępowania. Podstawą prawną ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji środowiskowej jest treść przepisu art. 74 ust. 3a u.o.i.ś.

Zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem stroną postępowania jest nie tylko wnioskodawca, ale również podmioty którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę.

Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - innych, niż wnioskodawca – służy definicja legalna obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia – vide art. 74 ust. 3a u.o.i.ś. Podstawą ustalenia prawa rzeczowego do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie ewidencji gruntów lub innych dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę – art. 74 ust. 3b u.o.i.ś.

Krok: czy istnieje obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej?

W celu prawidłowego ustalenia zakresu przedmiotowego przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych niezbędne jest łączne uwzględnienie postanowień zarówno art. 71, jak i art. 72 u.o.i.ś. Z postanowień tych przepisów wynika, iż organ właściwy do wydania takiej decyzji nie ma swobody kwalifikacji przedsięwzięć w zakresie obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z tym wydanie decyzji w tych przypadkach, gdy nie jest ona wymagana, skutkować będzie tym, że obarczona będzie ona wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako decyzja wydana bez podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 października 2010 r., II SA/Ke 493/10, LEX nr 753251).

Krok: czy złożono wniosek o ustalenie zakresu raportu?

Raport oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia jest dokumentem, który pozwala wszechstronnie ocenić skutki środowiskowe realizacji planowanego przedsięwzięcia. Ustawodawca w art. 66 u.o.i.ś. kazuistycznie rozstrzyga o zawartości merytorycznej raportu. Jednakże mając na względzie ekonomikę postępowania, jego przyspieszenie i uniknięcie konieczności uzupełniania sporządzonego raportu, przewidziana została możliwość uzgodnienia zakresu i szczegółowości raportu (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 69 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2013). Uzgodnienie zakresu raportu oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziałującego na środowisko jest co do zasady fakultatywnym elementem postępowania w sprawie wydania DUŚ. Obligatoryjne jest przeprowadzenie tej procedury, gdy przedsięwzięcie może transgranicznie oddziaływać na środowisko (art. 66 ust. 2 u.o.i.ś.). Ustawa nie definiuje pojęcia oddziaływania transgranicznego, dlatego też jego wyjaśnienia należy szukać w art. 1 VIII konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, sporządzonej w Espoo dnia 25 lutego 1991 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 96, poz. 1110).

Krok: umorzenie postępowania

Jeżeli organ prowadzący postępowanie ustali, że zachodzą podstawy do merytorycznego orzekania, to wyda rozstrzygnięcie co do meritum sprawy. Wątpliwości natomiast pojawiają się w sytuacji, gdy organ uzna, że konkretne przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do określenia uwarunkowań środowiskowych jego realizacji. W takich sytuacjach z punktu widzenia procesowego bardziej uzasadnione jest umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego (por. K. Gruszecki, Glosa do wyroku WSA z dnia 17 grudnia 2008 r., II SA/Rz 156/08, LEX/el. 2009, teza nr 2).

Krok: uzgodnienie zakresu raportu

Uzgodnienie zakresu raportu oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia następuje w formie postanowienia. Postanowienie w tej sprawie nie podlega zaskarżeniu w formie zażalenia.

Krok: zawieszenie postępowania

Organ wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie DUŚ do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Należy mieć na względzie, iż art. 69 ust. 4 u.o.i.ś. stanowi samoistną podstawę zawieszenia postępowania (por. B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2010, s. 194–195).

Krok: doręczenie postanowienia o uzgodnieniu zakresu raportu oraz o zawieszeniu postępowania

Do doręczania pism zastosowanie mają przepisy zawarte w dziale I rozdziale 8 k.p.a.

Krok: sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko

Raport stanowi kluczowy dokument będący podstawą prawidłowej oceny skutków środowiskowych realizacji planowanego przedsięwzięcia. Artykuł 66 u.o.i.ś. zawiera wyliczenie elementów, które winne być opisane w raporcie. Zakres raportu powinien być dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., IV SA/Wa 1745/05, LEX nr 189799). Wnioskodawca zobowiązany jest do złożenia raportu zgodnego z przepisami prawa oraz postanowieniem organu administracji publicznej ustalającego jego zakres. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłaszania zastrzeżeń dotyczących tego dowodu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 marca 2011 r., II SA/Lu 845/10, LEX nr 993489). Organ administracyjny właściwy w sprawie może żądać uzupełnienia raportu na podstawie art. 50 k.p.a. Nie ma podstawy prawnej do żądania od inwestora przedłożenia w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań ujednoliconej wersji raportu. Raport jest jednym z ważniejszych środków dowodowych w tym postępowaniu, pozostając środkiem dowodowym podlegającym ocenie w świetle pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodnie z zasadami postępowania dowodowego wspólnymi dla pozostałych dowodów. Dlatego też o zmianach, uzupełnieniach i wyjaśnieniach składanych do raportu należy zawiadamiać każdorazowo uczestników postępowania i szeroką opinię publiczną oraz organy uzgadniające i wyrażające opinię w przedmiocie planowanego przedsięwzięcia zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 u.o.i.ś. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2011 r., II SA/Gd 312/11, LEX nr 898190).

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Gd 864/10, ONSAiWSA 2012, nr 3, poz. 48; szeroko na temat raportu oddziaływania na środowisko por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2013).

Ustawodawca stawia przed autorami raportu oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia wymagania co do wykształcenia oraz doświadczenia (art. 74a u.o.i.ś.). Zgodnie z treścią przepisu art. 66 ust. 1 pkt 19a, autor lub odpowiednio kierownik zespołu przygotowującego raport zobowiązani są złożyć oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, w sprawie spełnienia wymogów, o których wyżej wspomniano.

Krok: przedłożenie raportu

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedkłada się w formie pisemnej oraz na informatycznych nośnikach danych z ich zapisem w formie elektronicznej w trzech egzemplarzach. W przypadku, gdy organem opiniującym lub uzgadniającym jest dyrektor urzędu morskiego, należy przedłożyć dodatkowo jeden egzemplarz raportu.

Krok: odebranie raportu

Złożenie raportu przez wnioskodawcę obliguje organ do wydania postanowienia o wznowieniu zawieszonego postępowania na podstawie art. 97 § 2 k.p.a.

Krok: przeprowadzenie OOŚ

Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) planowanego przedsięwzięcia stanowi kilkuetapową, sformalizowaną procedurę, skutkiem której jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji tego przedsięwzięcia. Stanowi instrument realizacji zasady prewencji i kompleksowości ochrony środowiska (por. J. Jendrośka, Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ): Fachowa ekspertyza czy procedura z udziałem społeczeństwa. Sytuacja w Polsce na tle tendencji światowych, Wrocław 1997, s. 56). Zgodnie z definicją legalną (art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.i.ś.) ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest procedurą w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, na którą składa się w szczególności weryfikacja raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w tym postępowaniu.

Planowane przedsięwzięcie wedle art. 3 ust. 1 pkt 13 u.o.i.ś. rozumie się jako zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin. Przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty (szerzej na temat rozumienia pojęcia przedsięwzięcia zob. np. M. Pchałek, M. Behnke, Postępowanie w spawie w oceny oddziaływania na środowisko w prawie polskim i UE, Warszawa 2009, s. 67 i n.). Ocena oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia przeprowadzana jest na etapie projektowania przedsięwzięcia i nie można jej utożsamiać z analizą porealizacyjną.

Procedura OOŚ planowanego przedsięwzięcia nie ma charakteru samoistnego, przeprowadzana jest w ramach innych postępowań, czy to procedury wydania decyzji środowiskowej, czy innych decyzji inwestycyjnych (por. B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2010, s. 167).

Obowiązek przeprowadzenia OOŚ przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wynika z mocy prawa.

Krok: merytoryczne rozpatrzenie wniosku

W celu wydania rozstrzygnięcia w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia organ właściwy w sprawie winien zważyć wszelkie okoliczności oraz przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, ewentualnie zmodyfikowanymi przez przepisy szczególne wynikające z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Właściwy organ analizuje wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.i.ś., ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Krok: czy lokalizacja przedsięwzięcia jest zgodna z mpzp?

Dla lokalizacji przedsięwzięcia, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP), organ właściwy do wydania DUŚ winien stwierdzić zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami MPZP. Nie dotyczy to wyjątków wskazanych w art. 80 ust. 2 u.o.i.ś. Organ, dokonując oceny zgodności planowanej inwestycji z MPZP, obowiązany jest do szczegółowej analizy wszystkich postanowień planu mających zastosowanie do konkretnej inwestycji, co oznacza, że nie jest wystarczające lakoniczne, jednozdaniowe i arbitralne stwierdzenie, iż taka zgodność ma miejsce w sprawie. Obiekty pomocnicze i infrastruktura techniczna przewidziane w ramach określonego celu podstawowego winny pozostawać z nim w związku i nie mogą powodować faktycznej zmiany przeznaczenia danej jednostki urbanistycznej (por. M. Nowicki, Glosa do wyroku NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II OSK 238/10, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2011, z. 5, s. 177, teza nr 3).

Z treści art. 80 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika, że obowiązek stwierdzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powstaje po stronie organu administracji wydającego decyzję środowiskową, jeżeli plan ten został uchwalony.(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., II OSK 2749/14, LEX nr 2118258).

Nie można skutecznie zarzucać organowi - nawet jeśli została wszczęta procedura planistyczna - że nie zawiesił postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej do dnia uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016 r., II OSK 2618/14, LEX nr 2106701). 

Artykuł 80 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko obliguje organ wydający decyzję do stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z planem miejscowym, nie zaś z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, co wynika z charakteru studium, które nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 u.p.z.p.), nie może stanowić podstawy wydawania decyzji o administracyjnej i ma znaczenie tylko przy sporządzaniu planu miejscowego. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2016 r., II OSK 2176/15, LEX nr 2083437). 

Krok: czy wyrażono zgodę na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie?

Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia (zob. B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2010, s. 231). Ustawodawca w ustawie o ocenach oddziaływania na środowisko nie definiuje pojęcia racjonalnego wariantu alternatywnego, nie wskazuje także kryteriów, jakie mają przesądzać o wyborze wariantu ostatecznego, tym niemniej aby organ prowadzący sprawę mógł ocenić, czy w sprawie występuje „zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę” (art. 81 ust. 1 u.o.i.ś.), nie mogą się one sprowadzać do lakonicznej informacji, że inwestor nie jest zainteresowany wariantami alternatywnymi (por. B. Draniewicz, Glosa do wyroku WSA z dnia 24 lutego 2011 r., II SA/Bk 745/10, Prawo i Środowisko 2011, nr 4, s. 133, teza nr 1).

Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może zatem nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko odmowa zgody na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2016 r., II SA/Po 323/15, LEX nr 2027119). 

Krok: czy przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000?

Negatywną przesłanką pozytywnego uzgodnienia realizacji planowanego przedsięwzięcia jest stwierdzenie na podstawie sporządzonego raportu oddziaływania na środowisko, iż może ono znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko. W sprawie rozumienia pojęcia znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko przywołać należy tezę wyroku NSA: „Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z 2004 r. o ochronie przyrody, mówiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu, lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Dodatkowo podnieść wypada, że zawarte w ww. normie sformułowanie «znaczące negatywne oddziaływanie» jako nieostre, sprawia, że w każdej sytuacji dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie, powinien precyzyjnie wskazać te przesłanki. Norma art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm.) - dalej u.o.p. pozwala w sytuacji bezspornego przesądzenia w oparciu o art. 33 ust. 1 u.o.p., że dane przedsięwzięcie znacząco oddziałuje na cele ochrony Natura 2000, dopiero przejść do ustalenia przesłanek pozwalających na wydanie zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, które może negatywnie wpłynąć na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt” (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., II OSK 2561/10, LEX nr 992529, teza 2).

Definicję legalną pojęcia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 zawiera art. 3 ust. pkt 17 u.o.i.ś.

Krok: brak zgody na realizację przedsięwzięcia

Przesłanki wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Stwierdzenie sprzeczności lokalizacji przedsięwzięcia z postanowieniami MPZP zwalnia organ prowadzący postępowanie z konieczności przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie, w tym przeprowadzenia postępowania uzgodnieniowego z innymi organami (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Łd 1441/10). Stwierdzenie braku zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z MPZP jest przesłanką wydania negatywnej decyzji środowiskowej.Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 u.o.i.ś. odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 listopada 2011 r., II SA/Łd 439/11, LEX nr 1153752).

W obecnym stanie prawnym podstawą odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia może być ustalenie, iż realizacja przedsięwzięcia negatywnie wpływa na osiągniecie celów środowiskowych wskazanych w treści art. 56, 57, 59 oraz 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 z późn. zm.) - dalej pr. wod.

Krok: czy zachodzą przesłanki z art. 34 u.o.p.?

Spełnienie przesłanek wymienionych w art. 34 u.o.p. powoduje uchylenie zakazu realizacji planowanego przedsięwzięcia mimo jego znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko (na temat przesłanek uchylenia zakazu zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 34 ustawy o ochronie przyrody, LEX/el. 2009).

Krok: czy przedsięwzięcie powoduje nieosiągnięcie celów środowiskowych wskazanych w art. 81 ust. 3 u.o.i.ś.?

Wedle art. 81 ust. 3 u.o.i.ś. przedmiotem analizy w postępowaniu w sprawie wydania DUŚ jest plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza i określone w nim cele środowiskowe. Skonstatowanie na podstawie porównania tych celów z danymi zawartymi w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obliguje organ administracyjny do wydania negatywnej decyzji środowiskowej.

Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uwzględnia wskaźniki m.in. wody, bioróżnorodności i wrażliwości ekologicznej wskazując jednocześnie, że nie można mylić zagadnienia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przez pryzmat tych wskaźników z zagadnieniem przekroczenia dopuszczalnych norm w ramach tych wskaźników. Nawet okoliczność, że oddziaływanie inwestycji mieści się w tak zakreślonych granicach nie przesądza o dopuszczalności realizacji inwestycji. Wskaźniki te służą jedynie oszacowaniu oddziaływania w zakresie jego intensywności, obszaru, czasu trwania i identyfikacji środków ograniczających to oddziaływanie.(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., II OSK 463/14, LEX nr 2093278).

Znowelizowany przepis art. 81 ust. 3 u.o.i.ś. wskazuje negatywną przesłankę uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Jest nią okoliczność, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w treści przepisów art. 56, 57, 59 oraz 61 pr. wod.

Krok: czy spełnione są przesłanki określone w art. 68 pkt 1,3 i 4 pr. wod.?

Spełnienie przesłanek wskazanych w treści art. 68 pkt 1, 3 i 4 pr. wod. dopuszcza uchylenie zakazu odmowy uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia ze względu na zagrożenie dla osiągniecia celów środowiskowych wskazanych w art. 56, 57, 59 oraz 61 pr. wod. Ustawodawca wymienia następujące przesłanki uchylenia zakazu:

– podejmowane są wszelkie działania, aby łagodzić skutki negatywnych oddziaływań na stan jednolitych części wód;

– przyczyny zmian i działań w ramach realizacji planowanego przedsięwzięcia są uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, a pozytywne efekty związane z ochroną zdrowia, utrzymaniem bezpieczeństwa oraz zrównoważonym rozwojem przeważają nad korzyściami dla społeczeństwa i środowiska związanymi z osiągnięciem celów środowiskowych, utraconymi w następstwie tych zmian i działań;

– zakładane korzyści wynikające z realizacji planowanego przedsięwzięcia, nie mogą zostać osiągnięte przy zastosowaniu innych działań, znacząco korzystniejszych z punktu widzenia interesów środowiska, ze względu na negatywne uwarunkowania wykonalności technicznej lub nieproporcjonalnie wysokie koszty.

Krok: zgoda na realizację przedsięwzięcia

Elementy decyzji środowiskowej wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia określa art. 82 u.o.i.ś. W decyzji tej znaleźć się może m.in. stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia kompensacji przyrodniczej, utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia lub analizy porealizacyjnej.

Krok: podanie do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji

Zgodnie z art. 85 ust. 3 u.o.i.ś. organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniem dokonanym z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz opinią właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dyspozycja ma zastosowanie odpowiednie do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej bez przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Podanie do publicznej wiadomości definiuje art. 3 ust. 1 pkt 11 u.o.i.ś. Instytucji podania do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia nie należy mylić z przewidzianą w art. 74 ust. 3 u.o.i.ś. formą doręczenia pism poprzez obwieszczenie wedle art. 49 k.p.a. (zob. pismo Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 3 stycznia 2012 r., DOOŚidk-0452/3854/11/jz.JSz, Sposób doręczenia stronom decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz podanie jej do publicznej wiadomości).

Celem regulacji zawartej w art. 74 ust. 3 u.o.i.ś. jest uproszczenie procedury dotyczącej doręczenia decyzji środowiskowej, obniżenie kosztów administrowania oraz ujednolicenie terminu skutecznego doręczenia decyzji w drodze obwieszczenia (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., II OSK 977/16, LEX nr 2452741).

Decyzję środowiskową, organ właściwy do jej wydania doręcza niezwłocznie organom opiniującym i uzgadniającym (art. 74 ust. 4 u.o.i.ś).

Krok: przedłożenie ostatecznej decyzji środowiskowej organowi ochrony środowiska

Zgodnie z treścią art. 86a u.o.i.ś. organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej zobowiązany jest przedłożyć ostateczną decyzję środowiskową wraz z załącznikami właściwemu organowi ochrony środowiska, o którym mowa w art. 378 ustawy prawo ochrony środowiska.