Bełczącki Robert , Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji

Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji

Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji

Skarga kasacyjna przysługuje od orzeczenia prawomocnego, a więc takiego, które stanowi tytuł egzekucyjny (por. art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.), a po nadaniu mu klauzuli wykonalności - tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji (por. art. 776 k.p.c.). Wykonalność dotyczy jednak tylko tych orzeczeń, które mogą podlegać wykonaniu w drodze egzekucji. W przypadku orzeczeń nieposiadających tej cechy (chodzi tutaj przede wszystkim o wyroki uwzględniające powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa albo powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa) w rachubę wchodzi ich skuteczność.

Ze względu na możliwość uchylenia prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji - skutecznego albo także wykonalnego - na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej w art. 388 k.p.c. przewidziano możliwość wstrzymania wykonalności (§ 1) albo skuteczności (§ 4) takiego orzeczenia.

Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności dotyczy przede wszystkim wyroków sądu drugiej instancji, których wynikiem jest uwzględnienie powództwa (wyrok zmieniający wyrok sądu pierwszej instancji przez uwzględnienie powództwa; wyrok oddalający apelację od wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego powództwo - w tym przypadku ustawa operuje pojęciem wstrzymania wykonalności albo skuteczności „także wyroku sądu pierwszej instancji”, od którego apelacja została oddalona, co prowadzi do wniosku, że wstrzymanie wykonalności albo skuteczności dotyczyć musi jednocześnie wyroków sądów obu instancji). Wstrzymanie wykonalności albo skuteczności dotyczyć może także wyroków sądu drugiej instancji, których skutkiem jest oddalenie powództwa, oraz postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, ale tylko w części zasądzającej koszty procesu.

Z dniem 7 listopada 2019 r. sąd drugiej instancji może wstrzymać wykonalność albo skuteczność orzeczenia podlegającego zaskarżeniu skargą kasacyjną tylko na wniosek strony, a nie z urzędu, nawet jeśli dostrzeże okoliczności wskazujące na możliwość wyrządzenia stronie niepowetowanej szkody wynikłej z wykonania albo skuteczności orzeczenia. Konkluzję tę usprawiedliwia obecna treść art. 388 § 1 k.p.c., który przewiduje, że sąd drugiej instancji może wstrzymać wykonanie (skuteczność - § 4) swego orzeczenia „na wniosek strony”. Poprzednie sformułowanie tego przepisu, nie zawierające takiego zastrzeżenia, pozwalało na przyjęcie, że postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonalności albo skuteczności orzeczenia mogło być wydane przez sąd drugiej instancji także z urzędu (por. T. Wiśniewski, Komentarz do art. 388 k.p.c.; w: red. H. Dolecki, T. Wiśniewski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LEX).

sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający usuwanie braków formalnych pisma procesowego skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne zwrot wniosku badanie formalne wniosku postanowienie oddalające wniosek czy stronie grozi niepowetowana szkoda mogącą wyniknąć z wykonania albo skuteczności orzeczenia? postanowienie uzależniające wykonalność albo skuteczność orzeczenia od złożenia przez powoda zabezpieczenia czy wystarczające jest uzależnienie wykonania orzeczenia od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia? postanowienie wstrzymujące wykonalność albo skuteczność orzeczenia Sąd Najwyższy przewodniczący wydziału Sąd Najwyższy przewodniczący wydziału zarządzenie o przekazaniu akt sprawy wraz z wnioskiem sądowi drugiej instancji strona wnosząca skargę kasacyjną strona wnosząca skargę kasacyjną dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej możliwy przebieg postępowania zgłoszenie wniosku o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Sądowi Najwyższemu zgłoszenie wniosku o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia po przedstawieniu skargi kasacyjnej Sądowi Najwyższemu nieusunięte usunięte nie tak spełnia wymagania nie spełnia wymagań nie tak

Krok: dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej

W myśl art. 388 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym z dniem 7 listopada 2019 r. możliwość wstrzymania wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji podlegającego zaskarżeniu skargą kasacyjną otwiera się już z chwilą wydania takiego orzeczenia, a nie dopiero z chwilą wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności zgłoszony przed wniesieniem skargi kasacyjnej nie podlega więc oddaleniu jako przedwczesny, chyba że złożony został zanim orzeczenie sądu drugiej instancji podlegające zaskarżeniu skargą kasacyjną zostało wydane. Z kolei oddaleniu jako spóźniony podlegać będzie wniosek zgłoszony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę składającą wniosek w razie gdy skarga taka przez tę stronę nie zostanie wniesiona. Natomiast w każdym razie wniosek podlegać będzie oddaleniu, jeśli dotyczyć będzie orzeczenia sądu drugiej instancji, którego zaskarżenie skargą kasacyjną nie jest dopuszczalne.

Krok: zgłoszenie wniosku o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Sądowi Najwyższemu

W praktyce najczęściej wniosek o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji zamieszczany jest w skardze kasacyjnej zaskarżającej to orzeczenie. Niemniej zwlekanie ze zgłoszeniem takiego wniosku nie leży w interesie skarżącego, zwłaszcza w przypadku orzeczenia podlegającego wykonaniu w drodze egzekucji.

We wniosku strona powinna powołać okoliczności usprawiedliwiające twierdzenie, że wskutek wykonania albo skuteczności orzeczenia podlegającego zaskarżeniu skargą kasacyjną może zostać wyrządzona stronie niepowetowana szkoda, co w myśl art. 388 § 1 k.p.c. stanowi podstawę uwzględnienia wniosku.

Pod pojęciem niepowetowanej szkody w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć szkodę, która w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej nie będzie mogła być naprawiona przez zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub przez przywrócenie stanu poprzedniego (por. art. 415 w zw. z art. 39815, 39816 i 39819 k.p.c.).

Wniosek o wstrzymanie wykonalności albo skuteczności orzeczenia sądu drugiej instancji nie podlega opłacie sądowej.