Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 stycznia 2017 r.
Autor:

Uprawnienia i zasady postępowania społecznych inspektorów pracy w zakresie bhp

Uprawnienia i zasady postępowania społecznych inspektorów pracy w zakresie bhp

Uprawnienia i zasady postępowania społecznych inspektorów pracy w zakresie bhp

Krok: kompetencje SIP

Społeczna inspekcja pracy jest służbą społeczną pełnioną przez pracowników, a mającą na celu zapewnienie przez zakład pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochronę uprawnień pracowniczych. Służba ta powinna reprezentować interesy i chronić wszystkich pracowników zakładu pracy. Aby mogła realizować wskazane zadania, społeczna inspekcja pracy została uprawniona do kontroli przestrzegania przepisów bhp w zakładzie pracy.

Krok: zadania SIP

Kompetencje społecznej inspekcji pracy nie ograniczają się jedynie do kontroli przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie. Inspektorzy mogą także uczestniczyć w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, a nawet kontrolować przestrzeganie przepisów prawa pracy, np. z zakresu czasu pracy. Jeśli stwierdzą naruszenia, mogą wydać pracodawcy zalecenie ich usunięcia.

Krok: kontrola

Przepisy prawa powierzają społecznej inspekcji pracy społeczną kontrolę nad przestrzeganiem przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Ma ona prawo m.in. kontrolować:

– przestrzeganie przez pracodawcę postanowień układów zbiorowych pracy i regulaminów pracy, w tym ochrony pracy kobiet i młodocianych oraz niepełnosprawnych,

– przestrzeganie zasad udzielania pracownikom urlopów oraz obowiązku przestrzegania czasu pracy,

– kierowanie pracowników przez pracodawcę na badania profilaktyczne,

– prowadzenie badań i pomiarów występowania na stanowisku pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych,

– przestrzeganie przez pracodawcę terminów szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz jakości tych szkoleń, a także opracowanie przez pracodawcę lub instytucję szkolącą programów szkolenia,

– stosowanie w zakładzie pracy zbiorowych środków ochrony (np. wentylacja pomieszczeń, balustrady na stanowiskach prowadzenia prac na wysokości) oraz stosowanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej (np. ochronniki słuchu, rękawice antywibracyjne podczas prac w hałasie i wywołujących drgania, szelki bezpieczeństwa podczas prac na wysokości),

– dostarczanie pracownikom odzieży i obuwia roboczego, a także właściwie zorganizowane pranie oraz naprawę odzieży i obuwia roboczego; dostępność pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych,

– dostarczanie pracownikom posiłków profilaktycznych oraz napojów,

– stan budynków, maszyn, urządzeń technicznych i sanitarnych oraz procesy technologiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa i higieny pracy,

– stan urządzeń elektrycznych, w tym skuteczność działania ochron przeciwporażeniowych, przestrzeganie procedury wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

Ponadto społeczny inspektor pracy ma prawo:

– uczestniczyć w przeprowadzaniu społecznych przeglądów warunków pracy,

– opiniować projekty planów poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy i planów rehabilitacji zawodowej oraz kontrolować realizację tych planów,

– podejmować działania na rzecz aktywnego udziału pracowników zakładów pracy w kształtowaniu właściwych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wpływać na przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy

oraz wykonuje inne zadania określone w u.s.i.p. i w innych przepisach.

Krok: wypadki

Społeczny inspektor pracy uczestniczy również w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, a także, zgodnie z przepisami prawa pracy, bierze udział w analizowaniu przyczyn powstawania wypadków przy pracy oraz kontroluje stosowanie przez zakłady pracy właściwych środków zapobiegawczych. Społeczny inspektor pracy, obok pracownika służby bhp, jest osobą przeprowadzającą postępowanie powypadkowe, a jego zadaniem jest dokonywanie oględzin miejsca wypadku, wysłuchiwanie wyjaśnień poszkodowanego i świadków zdarzenia, uzgadnianie wyrażania zgody na uruchomienie maszyn i urządzeń po wypadku itp. oraz dbanie o interesy poszkodowanego pracownika.

Krok: współdziałanie z PIP

Społeczni inspektorzy pracy współdziałają z Państwową Inspekcją Pracy i innymi organami nadzoru i kontroli warunków pracy w zakresie ustalonym ustawą o społecznej inspekcji pracy. Państwowa Inspekcja Pracy jest zobowiązana do udzielania pomocy społecznej inspekcji pracy w realizacji jej zadań, szczególnie przez poradnictwo prawne, specjalistyczną prasę oraz szkolenie. Inspektorzy pracy Państwowej Inspekcji Pracy są zobowiązani do przeprowadzania kontroli wykonania zaleceń i uwag społecznych inspektorów pracy. Na umotywowany wniosek zakładowego społecznego inspektora pracy, uzgodniony z zakładowymi organizacjami związkowymi, dotyczący spraw zagrożenia zdrowia i życia pracowników, inspektorzy pracy Państwowej Inspekcji Pracy powinni przeprowadzać kontrole oraz wszczynać postępowanie w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Zakładowy społeczny inspektor pracy ma prawo uczestniczyć w kontrolach przeprowadzanych w zakładzie przez inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy oraz w podsumowaniu kontroli. Również Państwowa Inspekcja Sanitarna, Urząd Dozoru Technicznego oraz inne organy nadzoru i kontroli warunków pracy są zobowiązane do udzielania społecznej inspekcji pracy pomocy w wykonywaniu jej zadań.

Krok: uprawnienia

W związku z realizacją swoich zadań inspektorzy społecznej inspekcji pracy mają wiele uprawnień w odniesieniu zarówno do pracodawcy, jak i pracowników.

Krok: uprawnienia do wstępu, informacji, dokumentów

Społeczny inspektor pracy ma prawo:

– wstępu w każdym czasie do pomieszczeń i urządzeń zakładu pracy w celu wykonywania swoich zadań określonych w u.s.i.p.,

– żądać od pracodawcy oraz od kierownika oddziału lub wydziału, a także od pracowników informacji oraz okazania dokumentów w sprawach wchodzących w zakres jego działania lub kontroli.

Wykonywanie wymienionych powyżej czynności powinno następować z zachowaniem przepisów o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej.

Ważne!

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić społecznemu inspektorowi pracy odpowiednie warunki realizacji jego zadań, w tym wyposażyć w odpowiednie lokale umożliwiające prowadzenie działalności i szkoleń; umożliwić korzystanie z publikacji i wydawnictw w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy; udostępnić informacje, opracowania oraz inne dokumenty związane z zakresem działania społecznego inspektora pracy. Pracodawca powinien także ponosić koszty związane z działalnością społecznej inspekcji pracy, w tym: delegacji, udziału w szkoleniach, konferencjach i naradach. 

Krok: informowanie o uchybieniach

W razie stwierdzenia, że nie są przestrzegane przepisy prawa pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, społeczny inspektor pracy powinien poinformować o tym pracodawcę oraz kierownika oddziału lub wydziału.

Krok: wpis do księgi zaleceń i uwag

Wraz z przekazaniem pracodawcy informacji o stwierdzonych naruszeniach, społeczny inspektor pracy powinien dokonać wpisu w tym zakresie do księgi zaleceń i uwag.

Ważne!

Pracodawca jest zobowiązany założyć zakładową księgę zaleceń i uwag oraz oddziałowe lub wydziałowe księgi uwag przeznaczone do zapisów społecznych inspektorów pracy. Księgi te, powinny być przechowywane w miejscu ustalonym przez pracodawcę oraz udostępniane do wglądu zakładowym organizacjom związkowym, organom samorządu załogi, organom Państwowej Inspekcji Pracy oraz innym organom nadzoru i kontroli warunków pracy. Zapisy w księgach zaleceń i uwag mają moc dokumentów urzędowych w postępowaniu przed organami państwowymi.

Ważne!

Decyzja pracodawcy w sprawie usunięcia nieprawidłowości

Pracodawca oraz kierownik oddziału lub wydziału jest zobowiązany podjąć decyzję w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz poinformować o tym społecznego inspektora pracy.

Krok: zalecenia usunięcia uchybień

Na podstawie ustaleń własnych, oddziałowego lub wydziałowego, a także grupowego społecznego inspektora pracy zakładowy społeczny inspektor pracy powinien wydać pracodawcy, w formie pisemnej, zalecenie usunięcia w określonym terminie stwierdzonych uchybień.

Krok: wstrzymanie pracy urządzenia

Zalecenie wstrzymania pracy urządzenia

W przypadku bezpośredniego zagrożenia mogącego spowodować wypadek przy pracy, zakładowy społeczny inspektor pracy powinien wystąpić do pracodawcy o natychmiastowe usunięcie tego zagrożenia, a w przypadku niepodjęcia odpowiednich działań przez pracodawcę powinien wydać, w formie pisemnej, zalecenie wstrzymania pracy danego urządzenia technicznego lub określonych robót, zawiadamiając o tym równocześnie zakładowe organizacje związkowe.

Krok: uprawnienia w stosunku do pracowników

1. Zwrócenie uwagi

W przypadku, gdy społeczny inspektor pracy stwierdzi naruszenia przez pracownika przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, powinien zwrócić pracownikowi uwagę na obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

2. Czasowe odsunięcie pracownika od pracy

Gdy zachowanie pracownika na stanowisku pracy wskazuje na niedostateczną znajomość przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz nieumiejętność wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie lub innych pracowników, społeczny inspektor pracy powinien zwrócić się do kierownika właściwej komórki organizacyjnej o czasowe odsunięcie pracownika od tej pracy i zapoznanie tego pracownika z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.