Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 15 kwietnia 2016 r.
Autor:

Umorzenie śledztwa przez prokuratora

Umorzenie śledztwa przez prokuratora

Umorzenie śledztwa przez prokuratora

Umorzenie śledztwa następuje wówczas, gdy postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia lub nie zachodzą warunki do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowania środków zabezpieczających albo brak jest podstaw do skierowania wniosku o warunkowe umorzenie postępowania.

Krok: ocena zebranego materiału dowodowego

Organ postępowania przygotowawczego po przeprowadzeniu śledztwa lub dochodzenia dokonuje oceny zebranego materiału dowodowego, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) i zasadą domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.) oraz nakazem rozstrzygania na korzyść podejrzanego wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym (art. 5 § 2 k.p.k.). W przypadku gdy popełnienie przestępstwa przez określonego podejrzanego nie zostało w wystarczającym stopniu udowodnione, to mimo istnienia pewnych danych przemawiających za tym, że podejrzany mógł je popełnić, nie można wnieść aktu oskarżenia i tym samym przekazać sądowi do rozstrzygnięcia wątpliwości; nie pozwala na to brak podstawy faktycznej do kontynuowania procesu i zasada domniemania niewinności.

Krok: postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia

Organem uprawnionym do umorzenia śledztwa jest prokurator lub policja, z tym, że wydane przez policję wymaga zatwierdzenia przez prokuratora ( art. 305 § 3 k.p.k.).

Podstawę prawną umorzenia postępowania przygotowawczego stanowi nie tylko art. 322 § 1, ale i art. 11 § 1, art. 17 § 1, art. 589 § 1, art. 596 i 661 § 4 k.p.k. oraz przepisy innych ustaw, np. ustawy o abolicji.

W rozstrzygnięciu (sentencji) postanowienia o umorzeniu śledztwa albo dochodzenia należy przytoczyć opis czynu w postaci ustalonej w toku postępowania, odpowiadającą mu kwalifikację prawną, a także przyczynę i podstawę prawną umorzenia (§ 221 ust. 1 reg. prok.).

Przyczyną umorzenia jest konkretna okoliczność powodująca zgodnie z prawem karnym procesowym niedopuszczalność postępowania karnego. Są to przyczyny odnoszące się do sfery faktów, dotyczące strony faktycznej przedmiotu postępowania przygotowawczego, oraz przyczyny prawne, będące okolicznościami natury prawnej, stanowiące przeszkodę do dalszego prowadzenia postępowania karnego; ich wystąpienie powoduje, że proces prawnie jest niedopuszczalny.

Przyczynami faktycznymi są: niepopełnienie czynu (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.), brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.), niewykrycie sprawcy przestępstwa (§ 105a pkt 1 reg. prok.), niepopełnienie przez podejrzanego zarzucanego mu przestępstwa (§ 105a pkt 2 reg. prok.), brak interesu społecznego w kontynuowaniu ścigania z urzędu albo w objęciu ściganiem z urzędu (§ 105a pkt 3 reg. prok.).

Przyczynami prawnymi są: brak ustawowych znamion czynu zabronionego, ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.), znikoma szkodliwość społeczna czynu (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.), ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze (art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k.), śmierć podejrzanego (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.), przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.), prawomocne zakończenie postępowania karnego co do tego samego czynu tej samej osoby - res iudicata (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), konsumpcja skargi publicznej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), toczy się wcześniej wszczęte postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby - lis pendens (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), niepodleganie orzecznictwu polskich sądów karnych (art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k.), brak zezwolenia na ściganie (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.), brak wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.), oczywista niecelowość orzeczenia kary wobec podejrzanego (art. 11 § 1 k.p.k.), wniosek pokrzywdzonego o umorzenie postępowania karnego (art. 661 § 1 k.p.k.), ochrona świadka lub biegłego wezwanego z zagranicy (art. 589 § 1 k.p.k.), zastrzeżenie państwa obcego (art. 596 k.p.k.), abolicja, będąca generalnym prawem łaski, polegającym na rezygnacji z pociągania sprawcy do odpowiedzialności karnej za przestępstwo określone w akcie abolicyjnym, niewykrycie sprawcy przestępstwa; okoliczność, że podejrzany nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa;) brak interesu społecznego w kontynuowaniu ścigania z urzędu albo w objęciu ściganiem z urzędu (art. 322 § 1 k.p.k., § 219 Reg. prok.).