Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 czerwca 2017 r.
Autorzy:

Udostępnianie informacji przetworzonej

Udostępnianie informacji przetworzonej

Udostępnianie informacji przetworzonej

Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Zasada ta znajduje jednak ograniczenie w odniesieniu do uzyskania informacji przetworzonej, które jest możliwe jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz do ponownego wykorzystywania informacji, które następuje zgodnie z odrębnymi regułami określonymi w ustawie z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. poz. 352 ze zm.), uchylającej z dniem 16 czerwca 2016 r. rozdział 2a u.d.i.p.

W przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji (nie w celu ponownego wykorzystania) organ bada zatem, czy dana informacja ma charakter przetworzony (tzn. czy realizacja wniosku wymagałaby w istocie wytworzenia nowej w treści i postaci informacji przez organ), a jeśli tak - zobowiązany jest ocenić, czy jej udostępnienie spełnia kwalifikowane kryterium szczególnej istotności dla interesu publicznego. Jeżeli udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego - podmiot zobowiązany udostępnia taką informację. Jeżeli wymóg ten nie jest spełniony - wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji przetworzonej. Co istotne, postępowanie zmierzające do wydania decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji przetworzonej toczy się w trybie kodeksu postępowania administracyjnego (por. art. 16 u.d.i.p.).

Krok: żądana informacja jest informacją przetworzoną

Przetworzony charakter żądanej informacji powinien być wnikliwie oceniany przez podmiot zobowiązany w realiach konkretnej sprawy. Stanowi to pewną trudność, gdyż brak jest ustawowej definicji informacji przetworzonej. W orzecznictwie podkreśla się, że informacja przetworzona (w odróżnieniu od informacji prostej) jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej treści i postaci. Informacją przetworzoną jest zatem informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Za informację przetworzoną, ze względu na rozległy rozmiar i zakres żądania (np. domaganie się danych w układzie ponad 100 wariantów), uznaje się jednak również taką informację, na którą składa się pewna suma informacji prostych. Udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, wiązać się bowiem może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem, które w przypadku zadośćuczynienia żądaniu sparaliżowałoby zwykły tok pracy urzędu, co z pewnością nie było zamiarem ustawodawcy (por. wyr. WSA w Szczecinie z 10.01.2013, II SAB/Sz 51/12, Lex nr 1254775, wyr. WSA w Katowicach z 22.01.2004, II SA/Ka 2633/03, Lex nr720147). O ile zatem odnajdywanie żądanej informacji, czy też jej porządkowanie, selekcja dokumentów, ich analiza pod względem treści, zliczanie danych znajdujących się w posiadaniu podmiotu, konieczność anonimizacji czy sięganie do materiałów archiwalnych są co do zasady zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej (por. wyr. WSA w Warszawie z 12.03.2014, VIII SA/Wa 997/13, Lex nr 1468455), to rozległość żądania i konieczny zakres prac utrudniający realizację pozostałych zadań podmiotu zobowiązanego, może przemawiać w konkretnej sprawie za przetworzonym charakterem żądanej informacji.

Krok: kontynuacja rozpatrywania wniosku o udostępnienie informacji

W świetle art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. prawo do uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to istotne dla interesu publicznego. Ustalenie przez podmiot zobowiązany w sposób obiektywny, że udostępnienie żądanej informacji przetworzonej jest w konkretnym przypadku szczególnie istotne dla interesu publicznego umożliwia kontynuację rozpatrywania wniosku w kierunku udostępnienia informacji publicznej. Jeżeli uprzednio wszczęto z urzędu postępowanie w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej podlega ono umorzeniu przed udostępnieniem informacji, chyba że zachodzą przesłanki odmowy udostępnienia informacji, o których mowa w art. 5 u.d.i.p. Udostępnienie informacji powinno być jednocześnie poprzedzone uprzednią analizą możliwości udostępnienia informacji w formie i w sposób zgodny z wnioskiem, jak również ewentualnych dodatkowych kosztów związanych z udostępnieniem informacji przetworzonej.

Krok: zawiadomienie o przetworzonym charakterze informacji wraz z wezwaniem do wykazania, że udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego

Funkcjonalna wykładnia normy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezspornie nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, że żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku, ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji w nim przedstawionej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r., VIII SA/Wa 923/13, LEX nr 1435975).

W przypadku wstępnej kwalifikacji żądanej informacji jako informacji przetworzonej podmiot zobowiązany wszczyna zatem z urzędu postępowanie administracyjne, zawiadamia wnioskodawcę o przetworzonym charakterze żądanej informacji, jednocześnie wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w udzieleniu informacji i wyznaczając termin nie krótszy, niż siedem dni na jego wykazanie (odpowiednie stosowanie art. 64 § 2 k.p.a.).

Krok: możliwy przebieg

Tryb działania podmiotu zobowiązanego uzależniony jest od sposobu reakcji wnioskodawcy na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej.

Krok: odebranie pisma

Z momentem doręczenia wnioskodawcy wezwania zaczyna biec wyznaczony przez podmiot zobowiązany termin na wykazanie interesu publicznego.

Krok: możliwe reakcje

Wnioskodawca po otrzymaniu wezwania może w praktyce je zignorować, złożyć pismo uzasadniające, że udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, jak również zakwestionować przetworzony charakter informacji albo zmienić zakres przedmiotowy wniosku o udostępnienie informacji.

Krok: brak reakcji

Brak reakcji oznacza, że wnioskodawca w wyznaczonym terminie nie odpowiada na wezwanie do wykazania interesu publicznego.

Krok: pismo uzasadniające, że udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego

Artykuł 3 u.d.i.p. wskazuje na konieczność istnienia pozytywnej przesłanki (w postaci szczególnie istotnego interesu publicznego) niezbędnej dla uzyskania informacji publicznej przetworzonej. W pierwszej kolejności to wnioskodawca powinien udowodnić, że domaga się realizacji istniejącego a nie hipotetycznego uprawnienia (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., I OSK 402/11, LEX nr 1082749).

Zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe „niekwalifikowane” realizowanie interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13, LEX nr 1477545).

Wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej dla wykazania, w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, powinien wyjaśnić, nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2013 r., IV SA/Gl 75/13, LEX nr 1321057).

Krok: pismo kwestionujące przetworzony charakter informacji

Wnioskodawca w praktyce może nie zgodzić się z kwalifikacją żądanej informacji jako informacji przetworzonej, przedstawiając np. argumenty wskazujące, że wniosek dotyczy informacji prostych, a ich żądany zakres również nie uzasadnia uznania konieczności przetworzenia danych.

Krok: pismo modyfikujące przedmiot wniosku o udostępnienie informacji

Wnioskodawca uznając, że nie jest w stanie wykazać szczególnej istotności udzielenia informacji dla interesu publicznego może również zmodyfikować wniosek w takim zamierzeniu, by dotyczył on informacji prostych, a nie przetworzonych.

Krok: upływ terminu

Upływ wyznaczonego wnioskodawcy terminu do wykazania interesu publicznego w udostępnieniu informacji przetworzonej uprawnia podmiot zobowiązany do podjęcia dalszych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji.

Krok: odebranie pisma

Odebranie pisma uzasadniającego istnienie interesu publicznego w udzieleniu informacji przetworzonej powoduje, że podmiot zobowiązany w toku postępowania wyjaśniającego i w ewentualnej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej musi rozpatrzyć i odnieść się do argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę (por. art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a).

Krok: ocena realizacji wymogu szczególnej istotności dla interesu publicznego

Organ jest zobowiązany dokonać obiektywnej oceny realizacji wymogu szczególnej istotności udzielenia informacji przetworzonej dla interesu publicznego w każdym przypadku uznania żądanej informacji za przetworzoną.

Wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej winien bowiem zostać rozpoznany zarówno, gdy brak w nim będzie jakiegokolwiek uzasadnienia „szczególnego interesu publicznego”, jak również kiedy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie, by ten interes wykazał. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r., VIII SA/Wa 923/13, LEX nr 1435975).

W toku prowadzonego w trybie k.p.a. postępowania w sprawie odmowy udostępnienia informacji przetworzonej z urzędu lub na wniosek strony możliwe jest przeprowadzenie mediacji między organem a stroną, stosownie do art. 96a-96n k.p.a.

Krok: czy udzielenie żądanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego?

Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym. Jest to pojęcie węższe od pojęcia interesu społecznego i odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa i innych podmiotów publicznych jako prawnej całości, a żądający udzielenia przetworzonej informacji publicznej winien wykazać, w jakim zakresie jest ona szczególnie istotna dla interesu publicznego, co jest równoznaczne ze wskazaniem, w jaki sposób zamierza on wykorzystać uzyskane informacje dla lepszej ochrony interesu publicznego (wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 listopada 2013 r., II SA/Ke 852/13, LEX nr 1426833).

Przepisy u.d.i.p. nie definiują pojęcia „kwestii szczególnie istotnej dla interesu publicznego”. Dlatego też odmowa udzielenia informacji publicznej na tej podstawie nosi znamiona uznaniowości. Organ orzekający w sprawie jest obowiązany ocenić, czy udostępnienie informacji przetworzonej będzie służyć interesowi publicznemu czy też służyć będzie wyłącznie realizacji indywidualnych (prywatnych) celów, niemających związku z poprawą funkcjonowania Państwa, samorządów, wspólnot lokalnych itp. (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 marca 2014 r., IV SA/Gl 111/14, LEX nr 1440865).

Krok: decyzja o odmowie udostępnienia informacji przetworzonej

W sytuacji, w której nieudzielenie informacji publicznej przetworzonej następuje z powodu niewykazania, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, należy wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. (por. art. 1617 u.d.i.p.) „Odmowa” pozytywnego załatwienia wniosku nie może następować poprzez decyzję umarzającą postępowanie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2013 r., II SA/Po 1060/12, LEX nr 1303565).

Podmiot zobowiązany, aby odmówić udzielenia informacji publicznej przetworzonej musi dowieść, że jej uzyskanie nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dla wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. adresat wniosku musi wykazać, że nie została spełniona ustawowa przesłanka jej udostępnienia wskazana w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tak więc nawet w wypadku, gdy wnioskodawca nie odpowie na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej przetworzonej, podmiot zobowiązany do jej udzielenia musi zawsze w uzasadnieniu decyzji o odmowie, odnieść się do kwestii, czy przesłanka, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy istnieje, czy też nie (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., I OSK 402/11, LEX nr 1082749).

Do organu należy nadto szczegółowe uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r., VIII SA/Wa 923/13, LEX nr 1435975).

Decyzja o odmowie udostępnienia informacji przetworzonej podlega zaskarżeniu odwołaniem (wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) zgodnie z art. 16 i 17 u.d.i.p.

Krok: odebranie pisma

Odebranie pisma kwestionującego przetworzony charakter informacji publicznej powinno skutkować ponowną oceną przez podmiot zobowiązany charakteru żądanej przez wnioskodawcę informacji.

Krok: ponowna ocena przetworzonego charakteru żądanej informacji

Ponowna ocena przetworzonego charakteru żądanej informacji powinna uwzględniać również analizę argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę w piśmie kwestionującym przetworzony charakter informacji publicznej.

Krok: czy żądana informacja ma charakter przetworzony?

Kwalifikacja żądanej informacji jako informacji przetworzonej lub prostej determinuje dalszy tok postępowania. W przypadku uznania informacji za przetworzoną, organ przystępuje do oceny przesłanki jej udostępnienia w postaci szczególnej istotności udzielenia informacji dla interesu publicznego. Brak przetworzonego charakteru żądanej informacji skutkuje kontynuacją rozpatrzenia wniosku. Uprzednio wszczęte postępowanie w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji podlega umorzeniu przed udostępnieniem informacji.

Krok: odebranie pisma

Odebranie pisma modyfikującego przedmiot uprzedniego wniosku o udostępnienie informacji publicznej traktowane jest tak jak złożenie nowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Krok: rozpatrzenie pisma tak jak nowego wniosku o udostępnienie informacji

W następstwie złożenia pisma modyfikującego przedmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznych, podmiot zobowiązany dokonuje czynności przewidzianych dla rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.