Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku - OpenLEX

Izydorczyk Jacek, Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 15 kwietnia 2016 r.
Autor:

Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku

Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku

Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku

Ekstradycja jest bardzo starą instytucją prawną. Należy przy tym pamiętać, że terminem prawnym istniejącym od dawna w prawie polskim jest „wydanie”, a nie „ekstradycja”. Dopiero Konstytucja RP z 1997 r. wprowadziła to określenie do języka prawnego (był to dotychczas jedynie termin języka prawniczego). Następnie w naszym prawie (tj. w kodeksie postępowania karnego) pojawiły się terminy „dostarczenie” (w związku z przyjęciem Statutu Rzymskiego Międzynarodowego Trybunału Karnego z 1998 r.) oraz „przekazanie” (po implementacji decyzji ramowej dotyczącej Europejskiego Nakazu Aresztowania z 2002 r.). Ekstradycja („wydanie”) polega na wydaniu osoby przez państwo, na obszarze którego się osoba taka znajduje, państwu obcemu w celu postawienia jej przed sądem lub w celu odbycia przez nią kary. Z kolei „dostarczenie” jest wydaniem osoby do (pod jurysdykcję) Międzynarodowego Trybunału Karnego, zaś „przekazanie” jest wydaniem osoby do innego kraju UE (zamiast tradycyjnej ekstradycji). Jednakże wszystkie te instytucje bez względu na swe nazwy prawne (ustawowe) są wydaniem - różnią się jedynie tym gdzie (tzn. komu) daną osobę się wydaje oraz trybem samego wydawania. Jeżeli chodzi o wydanie właściwe (tradycyjne), a więc ekstradycję, to Polska jest stroną umów międzynarodowych dotyczących wydawania osób, w tym traktatów dwustronnych ekstradycyjnych. Jednym z ważniejszych aktów jest Europejska Konwencja o Ekstradycji z 1957 r. wraz z protokołami dodatkowymi z lat 1975 i 1978 (Dz. U. z 1994 r. Nr 70, poz. 308–310). Prawo krajowe, tj. kodeks postępowania karnego reguluje tzw. ekstradycję bierną (Rozdział 65. „Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych”) oraz tzw. ekstradycję czynną (Rozdział 64. „Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą oraz o wydanie przedmiotów”) - gdy to Polska występuje z wnioskiem ekstradycyjnym. Natomiast całkiem inną instytucją prawną niż ekstradycja jest tzw. deportacja - która nie jest instrumentem prawa międzynarodowego, lecz prawa administracyjnego. Trzeba przy tym pamiętać, że prawo deportacji należy do uprawnień władczych państwa jako podmiotu prawa międzynarodowego co oznacza, że państwo (jego władze) jest wolne co do decyzji o tolerowaniu określonych cudzoziemców na swoim terytorium (choć są pewne ograniczenia z uwagi na powody humanitarne). Zob. J. Izydorczyk [w:] M. Królikowski, P. Wiliński, J. Izydorczyk, Podstawy prawa karnego międzynarodowego, Warszawa 2008, s. 363–394; J. Izydorczyk, Współpraca międzynarodowa w sprawach karnych, Edukacja Prawnicza 2009, nr 2 (104), s. 24–27; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1206–1351.

Należy przypomnieć, iż Konstytucja RP z 1997 r. tradycyjnie przewidywała zakaz wydawania obywateli polskich. Jednakże z uwagi na przyjęcie ww. nowych instytucji do prawa polskiego (de facto: modyfikacji instytucji wydania) oraz w konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uznające za sprzeczny przepis kodeksu postępowania karnego zezwalający na przekazywanie obywatela polskiego w trybie Europejskiego Nakazu Aresztowania - znowelizowano w 2006 r. Konstytucję RP w Artykule 55. Wprawdzie dalej stanowi się, że ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana, ale już z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 2 i 3 Artykułu 55. Konstytucji RP. Zatem po pierwsze - ekstradycja obywatela polskiego może być dokonana na wniosek innego państwa lub sądowego organu międzynarodowego, jeżeli możliwość taka wynika z ratyfikowanej przez Polskę umowy międzynarodowej lub ustawy wykonującej akt prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, której Polska jest członkiem (np. w wykonaniu Decyzji Ramowej), pod warunkiem że czyn objęty wnioskiem o ekstradycję: 1) został popełniony poza polskim terytorium, oraz 2) stanowił przestępstwo według prawa polskiego lub stanowiłby przestępstwo według naszego prawa w razie popełnienia na terytorium Polski, zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili złożenia wniosku. Po wtóre - ekstradycja na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Polskę umowy międzynarodowej (np. Międzynarodowy Trybunał Karny), w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji - i w tym przypadku nie muszą być spełnione ww. warunki. W dalszym ciągu Konstytucja RP stanowi (Artykuł 55 ust. 4–5), że ekstradycja jest zakazana, jeżeli dotyczy osoby podejrzanej o popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych lub jej dokonanie będzie naruszać wolności i prawa człowieka i obywatela; oraz że w sprawie dopuszczalności ekstradycji orzeka sąd. Zob. J. Izydorczyk [w:] M. Królikowski, P. Wiliński, J. Izydorczyk, Podstawy prawa karnego międzynarodowego, Warszawa 2008, s. 363–394; J. Izydorczyk, Współpraca międzynarodowa w sprawach karnych, Edukacja Prawnicza 2009, nr 2 (104), s. 24–27.

Tymczasowe aresztowanie ekstradycyjne stosowane przed złożeniem wniosku sąd okręgowy sąd okręgowy przekształcenie aresztowania "doraźnego" w klasyczne aresztowanie ekstradycyjne zwolnienie osoby aresztowanej czy w okresie, na który zastosowano tymczasowe aresztowanie organ państwa obcego złożył wniosek o wydanie? upływ terminu tymczasowego aresztowania odmowa zastosowania tymczasowego aresztowania tymczasowe aresztowanie osoby ściganej powiadomienie o dniu tymczasowego aresztowania osoby ściganej przekazanie informacji o odmowie otrzymanie wniosku o tymczasowe aresztowanie rozstrzyganie w przedmiocie wniosku postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania Minister Sprawiedliwości Minister Sprawiedliwości przekazanie wniosku otrzymanie powiadomienia przekazanie informacji o odmowie otrzymanie wniosku organ państwa obcego organ państwa obcego otrzymanie powiadomienia wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania w związku z prawomocnym wyrokiem skazującym nie tak uwzględnienie nieuwzględnienie

Krok: wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania w związku z prawomocnym wyrokiem skazującym

Wniosek ten musi spełniać minimalne wymagania państwa obcego oraz minimalne wymagania prawa polskiego, w tym, te z art. 605 § 2 k.p.k., tj. „jeżeli organ państwa obcego zwraca się o to, zapewniając, że wobec tej osoby zapadł w tym państwie prawomocny wyrok skazujący lub wydano decyzję o tymczasowym aresztowaniu”, co oznacza przywołanie w uzasadnieniu odpowiednich dokumentów, sygnatur, dat, itp.

Krok: otrzymanie wniosku

Także w tym przypadku stosuje się ogólny przepis art. 613 § 1 k.p.k.