Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 maja 2013 r.
Autorzy:

Szczepienia ochronne pracowników

Szczepienia ochronne pracowników

Szczepienia ochronne pracowników

Do obowiązków pracodawcy (lub zlecającego pracę) zatrudniającego pracowników (lub osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy) narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych należy zapewnienie tym pracownikom ochrony przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi. Oprócz zapewnienia środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, pracodawca ma obowiązek zapewnić, na swój koszt, przeprowadzenie zalecanych szczepień ochronnych.

Jednak pracownik nie musi wyrazić zgody na poddanie się takim szczepieniom, jednakże w przypadku zachorowania na chorobę zakaźną, będzie się musiał liczyć z pozbawieniem go świadczeń odszkodowawczych w związku z wcześniejszą odmową.

Krok: zidentyfikowanie biologicznych czynników chorobotwórczych na stanowisku pracy

Do podstawowych obowiązków pracodawcy, zgodnie z art. 226 pkt 1 k.p., należy identyfikacja zagrożeń występujących w środowisku pracy oraz ocenianie i dokumentowanie ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą, a także stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko.

Ponadto, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 r.s.c.b., przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności informację na temat potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego, choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy, a także stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą.

Krok: czy występują zalecane szczepienia ochronne?

W myśl § 16 ust. 1 r.s.c.b., w przypadku wystąpienia lub możliwości wystąpienia w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, przeciw któremu jest dostępna szczepionka, pracodawca jest obowiązany przeprowadzić zalecane szczepienia ochronne, na zasadach określonych w przepisach u.z.z.c.l.

Wykaz zalecanych szczepień ochronnych został określony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności (Dz. U. poz. 40).

Krok: zapewnienie środków ochrony zbiorowej i indywidualnej

W przypadku, gdy nie występują zalecane szczepienia ochronne przeciwko drobnoustrojom chorobotwórczym, na zakażenie którymi pracownik jest narażony, pracodawca jest obowiązany do stosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie lub ograniczających stopień tego narażenia. W szczególności pracodawca powinien zapewnić środki ochrony zbiorowej (np. komory laminarne) lub w przypadku, gdy w inny sposób nie można uniknąć narażenia, środków ochrony indywidualnej (np. rękawice, maseczki itp.), odpowiednich do rodzaju i poziomu narażenia.

Krok: poinformowanie pracownika o możliwości szczepienia

Jednym z obowiązków pracodawcy lub zlecającego wykonanie prac, przy których istnieje narażenie na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych jest poinformowanie pracownika lub osobę mającą wykonywać tę pracę, przed podjęciem czynności zawodowych, o dostępności szczepionki przeciwko drobnoustrojom chorobotwórczym, na zakażenie którymi pracownik jest narażony, oraz o zasadności jej użycia.

Pracownik powinien zostać zapoznany z istotnością szczepienia ochronnego, jego rolą ochronną, konsekwencjami wynikającymi z zapadnięcia na chorobę w przypadku niepoddania się szczepieniu, a także przedstawić potencjalne powikłania poszczepienne. Wskazane jest, aby informacje te przekazał lekarz medycyny pracy.

Krok: czy pracownik zgadza się na szczepienie?

Pracownik nie ma obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym, a zarówno pracodawca, jak i lekarz medycyny pracy nie mają prawa go to tego przymuszać.

Krok: złożenie oświadczenia o odmowie szczepienia

Odmowa poddaniu się zalecanym szczepieniom ochronnym powinna zostać jednoznacznie potwierdzona przez pracownika - wraz z uzasadnieniem - na piśmie i być przechowywana w aktach osobowych pracownika i/lub dokumentacji medycznej.

Ważne!

Należy również podkreślić, że pracownik odmawiający zaszczepienia przeciw którejkolwiek z chorób określonych w przepisach wydanych na podstawie u.z.z.c.l., będzie musiał się liczyć z tym, że w przypadku zachorowania np. na chorobę zawodową, zostanie pozbawiony wszelkich świadczeń odszkodowawczych, zgodnie z art. 21 ust. 1 u.s.u.w.

Krok: przechowywanie oświadczenia pracownika

W myśl § 6 r.z.d.p., obowiązkiem pracodawcy jest założenie i prowadzenie oddzielne dla każdego pracownika akt osobowych. W aktach tych, w części „B”, pracodawca powinien przechowywać dokumenty dotyczące nawiązania stosunku pracy oraz przebiegu zatrudnienia pracownika. W związku z powyższym, oświadczenie pracownika o odmowie poddania się szczepieniom ochronnym powinny być przechowywane w aktach osobowych pracownika. Może być ono niezwykle przydatne w przypadku, gdy pracownik zachoruje na chorobę zakaźną i np. zażąda od pracodawcy wypłaty świadczeń odszkodowawczych na drodze cywilnoprawnej.

Krok: zorganizowanie szczepień ochronnych

Koszty zarówno przeprowadzania zalecanych szczepień ochronnych, jak i zakupu szczepionek, obciążają pracodawcę. Należy także zaznaczyć, że szczepienia mogą być przeprowadzone wyłącznie przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje. W związku z powyższym pracodawca nie może zlecić ich wykonania przypadkowej osobie, natomiast powinien je zlecić lekarzowi medycyny pracy.

Krok: przechowywanie dokumentacji potwierdzających zapewnienie szczepień

Dokumentację potwierdzającą wykonanie szczepień ochronnych u pracowników prowadzą osoby przeprowadzające te szczepienie na zasadach określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086). Ponadto, osoba poddana szczepieniu powinna otrzymać zaświadczenie o wykonaniu zalecanego szczepienia ochronnego.

Kopia takiego zaświadczenia powinna być przechowywana w aktach osobowych pracownika, w części „B”.