Bełczącki Robert , Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 16 maja 2020 r.
Autorzy:

Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym

Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym

Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym

Stosownie do art. 374 i 375 k.p.c., co do zasady, apelacja podlega rozpoznaniu na rozprawie, niemniej w każdej sprawie w razie uznania, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej nie jest konieczne, apelacja może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona w apelacji lub w odpowiedzi na apelację zażądała przeprowadzenia rozprawy. Sąd drugiej instancji związany jest wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy, za wyjątkiem wypadków, gdy cofnięto pozew lub apelację albo w sprawie zachodzi nieważność postępowania. Ponadto w szczególnym, przewidzianym w art. 3911 § 1 k.p.c. wypadku apelacji wniesionej od wyroku oddalającego powództwo oczywiście bezzasadne, wydanego na posiedzeniu niejawnym, przyjmującego za podstawę art. 1911 k.p.c., sąd drugiej instancji może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, nie doręczając odpisu apelacji osobie wskazanej jako pozwany ani nie rozpoznając wniosków złożonych wraz z taką apelacją. Zawarty w takiej apelacji wniosek o przeprowadzenie rozprawy okaże się więc nieskuteczny. Wobec szczególnej regulacji przewidującej rozpoznanie apelacji na rozprawie bądź na posiedzeniu niejawnym art. 1481 § 1 k.p.c. nie znajduje zastosowania w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 391 § 1 zd. pierwsze k.p.c.

Z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) wynika, że względem apelacji wniesionych i nierozpoznanych przed dniem 7 listopada 2019 r. stosuje się art. 374 i 375 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed tym dniem, które nie przewidywały możliwości rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym w razie uznania, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej nie jest konieczne.

Niemniej na podstawie art. 15zzs3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu obowiązującym z dniem 16 maja 2020 r. (Dz. U. z dnia 15 maja 2020 r. poz. 875), jeżeli sąd drugiej instancji uzna, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej nie jest konieczne, może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym także w przypadku, gdy apelacja została wniesiona przed dniem 7 listopada 2019 r., chyba że strona wniesie o przeprowadzenie rozprawy lub wnosiła o przeprowadzenie niepodlegającego pominięciu dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron. Według art. 15zzs3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. wniosek o przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej strona może złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej zawiadomienia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, przy czym strona niezastępowana przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej w zawiadomieniu powinna zostać pouczona o prawie i terminie do złożenia takiego wniosku.

W myśl art. 15zzs3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. sąd drugiej instancji związany jest wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy, za wyjątkiem wypadków, gdy cofnięto pozew lub apelację albo w sprawie zachodzi nieważność postępowania.

sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający zarządzenie kierujące apelację do rozpoznania na rozprawie czy prawidłowe rozpoznanie apelacji wymaga przeprowadzenia rozprawy? czy strona w apelacji lub w odpowiedzi na apelację wniosła o przeprowadzenie rozprawy? czy prawidłowe rozpoznanie apelacji wymaga przeprowadzenia rozprawy? przyjęcie, że wniesiona apelacja jest dopuszczalna czy apelacja została wniesiona od wyroku oddalającego powództwo oczywiście bezzasadne, przyjmującego za podstawę art. 1911 k.p.c.? czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie w granicach zaskarżenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji? czy ocena dopuszczalności cofnięcia pozwu lub w sprawach z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych ocena dopuszczalności cofnięcia apelacji wymaga przeprowadzenia rozprawy? czy rozstrzygnięcie kwestii nieważności postępowania wymaga wysłuchania stron lub przeprowadzenia postępowania dowodowego na rozprawie? czy nastąpiło cofnięcie pozwu lub cofnięcie apelacji? czy dla prawidłowego rozpoznania sprawy wystarczające będzie rozstrzygnięcie jedynie kwestii nieważności postępowania? zarządzenie kierujące apelację do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczające termin posiedzenia i członków skład orzekającego czy ocena przewodniczącego była trafna? uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie albo umorzenie postępowania apelacyjnego rozstrzygnięcie kwestii nieważności postępowania rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności cofnięcia pozwu lub w sprawach z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych kwestii dopuszczalności cofnięcia apelacji uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie odrzucenie pozwu lub umorzenie postępowania postanowienie kierujące apelację do rozpoznania na rozprawie oddalenie apelacji uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania rozstrzygnięcie kwestii oczywistej bezzasadności powództwa tak nie zachodzi nie zachodzi dopuszczalne niedopuszczalne nie tak tak nie nie tak tak nie tak nie nie tak tak nie tak nie tak nie powództwo nie jest oczywiście bezzasadne powództwo jest oczywiście bezzasadne

Krok: przyjęcie, że wniesiona apelacja jest dopuszczalna

Uznanie wniesionej apelacji za dopuszczalną pozwala przewodniczącemu w sądzie drugiej instancji skierować ją do rozpoznania na rozprawie bądź na posiedzeniu niejawnym. Decyzja przewodniczącego znajduje wyraz w stosownym zarządzeniu i musi uwzględniać następujące okoliczności. Jeśli strona w apelacji lub w odpowiedzi na apelację wniosła o przeprowadzenie rozprawy, zasadą jest rozpoznawanie apelacji na rozprawie, a jedynie wtedy, gdy w sprawie zachodzi nieważność postępowania, apelację można (nie jest to obligatoryjne) rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Niezależnie od wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne jest dopuszczalne także w razie cofnięcia pozwu lub cofnięcia apelacji. Z kolei w braku wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy dopuszczalne jest rozpoznawanie apelacji na posiedzeniu niejawnym (choć również nie jest to obligatoryjne), jeśli w świetle materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym zachodzą wystarczające podstawy do uznania, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej nie jest konieczne. Ponadto w szczególnym wypadku apelacji wniesionej od wyroku oddalającego powództwo oczywiście bezzasadne, przyjmującego za podstawę art. 1911 k.p.c., zachodzi możliwość rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym, bez rozpoznawania wniosków złożonych wraz z taką apelacją (art. 3911 § 1 k.p.c.), co oznacza, że zawarty w takiej apelacji wniosek o przeprowadzenie rozprawy może być nieskuteczny. Art. 1481 § 1 k.p.c. nie znajduje zastosowania w postępowaniu apelacyjnym.

Krok: czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie w granicach zaskarżenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji?

Niezależnie od wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy, apelacja może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie tylko wtedy, gdy skarżący podniósł w niej zarzut nieważności postępowania zaistniałej przed sądem pierwszej instancji, ale także wówczas, gdy przewodniczący z urzędu dostrzeże taką nieważność. Zgodnie bowiem z art. 378 § 1 k.p.c., w granicach zaskarżenia sąd drugiej instancji obowiązany jest taką nieważność wziąć pod uwagę z urzędu. Analizując akta przedstawionej sprawy, przewodniczący w sądzie drugiej instancji może przewidzieć taki scenariusz już na wstępnym etapie sprawy.

Kierowanie apelacji do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym jest natomiast niecelowe w sytuacji, gdy w ocenie przewodniczącego podniesiony w niej zarzut nieważności postępowania nie jest trafny. Na wypadek wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy kognicja sądu drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym ogranicza się bowiem jedynie do kwestii nieważności postępowania, a pozostałe zarzuty apelacji nie mogą być rozpoznane bez przeprowadzenia rozprawy apelacyjnej.