Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne... - OpenLEX

Bełczącki Robert Marek, Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, powstałego przy rozpoznawaniu apelacji

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, powstałego przy rozpoznawaniu apelacji

Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, powstałego przy rozpoznawaniu apelacji

Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, powstałego przy rozpoznawaniu apelacji

Przedstawienie przez sąd drugiej instancji do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, powstałego przy rozpoznawaniu apelacji Sąd Najwyższy Prezes (przewodniczący wydziału) skład orzekający skład siedmiu sędziów Sąd Najwyższy Prezes (przewodniczący wydziału) skład orzekający skład siedmiu sędziów zarządzenie wyznaczające sędziego sprawozdawcę, termin posiedzenia jawnego oraz nakazujące zawiadomienie o terminie posiedzenia pełnomocników stron będących adwokatami lub radcami prawnymi oraz Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka zwrot akt sprawy sądowi drugiej instancji zarządzenie wyznaczające sędziego sprawozdawcę, termin posiedzenia jawnego oraz nakazujące zawiadomienie stron albo ich pełnomocników o terminie posiedzenia postanowienie umarzające postępowanie w przedmiocie zagadnienia prawnego czy zachodzi potrzeba przejęcia sprawy do rozpoznania przez Sąd Najwyższy? czy w danej sprawie spełnione są przesłanki przedstawienia zagadnienia prawnego przez sąd drugiej instancji? postanowienie o przekazaniu zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego rozpoznanie sprawy na skutek apelacji uchwała rozstrzygająca przedstawione zagadnienie prawne postanowienie odmawiające podjęcia uchwały czy zachodzi potrzeba przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego? postanowienie o przejęciu sprawy do rozpoznania czy podjęcie uchwały stało się zbędne? uchwała rozstrzygająca przedstawione zagadnienie prawne czy podjęcie uchwały stało się zbędne? postanowienie odmawiające podjęcia uchwały postanowienie o nadaniu podjętej uchwale mocy zasady prawnej czy zachodzi potrzeba przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi izby Sądu Najwyższego? postanowienie o przejęciu sprawy do rozpoznania postanowienie umarzające postępowanie w przedmiocie zagadnienia prawnego czy zachodzi potrzeba przejęcia sprawy do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego? czy w danej sprawie spełnione są przesłanki przedstawienia zagadnienia prawnego przez sąd drugiej instancji? czy zachodzi potrzeba nadania uchwale mocy zasady prawnej? postanowienie o przedstawieniu zagadnienia prawnego składowi izby Sądu Najwyższego rozpoznanie sprawy na skutek apelacji sąd drugiej instancji skład orzekający przewodniczący sąd drugiej instancji skład orzekający przewodniczący czy apelacja jest rozpoznawana na rozprawie? postanowienie przedstawiające zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu rozpoznanie sprawy na skutek apelacji z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej wyrażonej przez Sąd Najwyższy powstanie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości przy rozpoznawaniu apelacji postanowienie odraczające rozprawę apelacyjną skierowanie sprawy na rozprawę albo na posiedzenie niejawne przedstawienie akt sprawy Sądowi Najwyższemu tak nie tak nie nie tak tak nie tak nie tak nie nie tak tak nie tak nie tak nie

Krok: powstanie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości przy rozpoznawaniu apelacji

W art. 390 § 1 k.p.c. przewidziano trzy przesłanki, których spełnienie uprawnia sąd II instancji do przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia. Po pierwsze, zagadnienie musi dotyczyć kwestii prawnej związanej ze stosowaniem norm prawa materialnego lub przepisów postępowania, a nie ustaleń faktycznych (por. postanowienie SN z dnia 17 grudnia 1991 r., III CZP 129/91, LEX nr 612283; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r., III CZP 97/17, OSNC 2019/1/12, LEX nr 2453045) czy oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, LEX nr 26246). Po drugie, zagadnienie musi pozostawać w związku merytorycznym z prawidłowym rozpoznaniem wniesionej w sprawie apelacji. Związek ten zachodzi w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie danego zagadnienia jest niezbędne dla wydania orzeczenia kończącego postępowanie apelacyjne, także w sposób formalny (por. postanowienie SN z dnia 29 października 2009 r., III CZP 78/09, LEX nr 551877). Po trzecie zaś, powstałe zagadnienie prawne wywoływać musi poważne wątpliwości. Ze względu na ocenny charakter tej przesłanki zaakceptować można szerokie jej rozumienie, chociaż przeważa pogląd, że wątpliwości muszą być związane przede wszystkim z rozbieżnymi poglądami doktryny lub orzecznictwa, a nie z subiektywnym przekonaniem sądu II instancji.

Przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następuje z inicjatywy sądu II instancji, niemniej jednak strona może zgłaszać stosowny wniosek wskazujący na zagadnienie prawne i prezentujący argumenty mające na celu przekonanie sądu II instancji o istnieniu potrzeby jego przedstawienia Sądowi Najwyższemu. Jeśli sąd II instancji uzna, że brak jest podstaw do przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego wskazanego przez stronę, ocena ta nie podlega kontroli na wypadek zaskarżenia orzeczenia sądu II instancji (por. postanowienie SN z dnia 27 listopada 1998 r., III CZ 122/98, LEX nr 37435).

Krok: czy apelacja jest rozpoznawana na rozprawie?

Jeśli sąd II instancji rozpoznaje apelację na rozprawie, zachodzi konieczność jej odroczenia w związku z zagadnieniem prawnym przedstawianym Sądowi Najwyższemu. Odroczenie rozpoznania sprawy przewidziane w art. 390 § 1 k.p.c. jest bowiem równoznaczne z odroczeniem rozprawy. Jeśli apelacja podlegała rozpoznaniu na rozprawie, nieprawidłowe wydanie postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego, poza rozprawą, po jej odroczeniu, na posiedzeniu niejawnym, stanowić może wystarczającą podstawę odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2016 r., III CZP 52/16, OSNC 2017/7-8/83, LEX nr 2142032).

Wątpliwości budzi natomiast sytuacja, gdy apelacja podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (por. art. 374 k.p.c.). Z jednej strony przyjmuje się, że w takiej sytuacji przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wymaga wyznaczenia w tym celu rozprawy, która następnie ulega odroczeniu. Art. 374 k.p.c. nie przewiduje bowiem możliwości wydania postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne na posiedzeniu niejawnym, a strony nie mogą zostać pozbawione możliwości zajęcia stanowiska w tej kwestii (por. postanowienie SN z dnia 11 października 1978 r., III CZP 64/78, LEX nr 5097; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2010 r., III CZP 113/09, LEX nr 575096). Z drugiej strony wyznaczenie rozprawy tylko po to, aby przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstałe przy rozpoznawaniu apelacji na posiedzeniu niejawnym, jeśli strony nie wnoszą o przeprowadzenie rozprawy, wydaje się nieadekwatne. Jeśli zatem apelacja podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sąd II instancji celem wydania postanowienia przedstawiającego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nie musi wyznaczać rozprawy, jeśli nie jest to konieczne (por. postanowienie SN z dnia 23 września 2010 r., III CZP 55/10, LEX nr 653643; por. T. Wiśniewski, Komentarz do art. 390 k.p.c., (w:) H. Dolecki, T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LEX/el.; A. Patryk, Komentarz do art. 390 k.p.c., (w:) O. M. Piaskowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz do niektórych przepisów, LEX/el.).