Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 13 maja 2016 r.
Autorzy:

Prawo do korzystania ze zwolnień od pracy przez osoby niepełnosprawne

Prawo do korzystania ze zwolnień od pracy przez osoby niepełnosprawne

Prawo do korzystania ze zwolnień od pracy przez osoby niepełnosprawne

Pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne musi pamiętać o dodatkowych uprawnieniach pracowniczych tych osób. Jednym z takich uprawnień jest prawo osób z umiarkowanym lub znacznym stopniem do płatnych zwolnień z pracy w określonych przepisami sytuacjach.

Krok: zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego

Osobie niepełnosprawnej przysługują uprawnienia pracownicze określone w rozdziale 4 u.r.o.n., dotyczącym uprawnień osób niepełnosprawnych, od dnia, od którego osoba niepełnosprawna została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 2a u.r.o.n. Tym samym, prawo do płatnych zwolnień od pracy dla osób niepełnosprawnych pracodawca ma obowiązek stosować od dnia wliczenia danej osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w swoim zakładzie pracy.

Krok: prawidłowe ustalenie uprawnienia

Prawo do korzystania ze zwolnień od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia przysługuje tylko osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności:

1. w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku,

2. w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Uwaga!

Niepełnosprawny pracownik posiadający orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności nie może skorzystać z dodatkowego uprawnienia związanego z płatnymi zwolnieniami od pracy, które wynikają z u.r.o.n.

Krok: zwolnienie na turnus

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku.

Krok: wymiar dni

Łączny wymiar dodatkowego urlopu wypoczynkowego i zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym nie może przekraczać 21 dni roboczych w roku kalendarzowym. Oznacza to, że w przypadku korzystania w danym roku przez osobę niepełnosprawną z dodatkowego urlopu wypoczynkowego, pracodawca ustalając wymiar zwolnienia na turnus, udzielonego w tym samym roku kalendarzowym, bierze pod uwagę wymiar wykorzystanego wcześniej dodatkowego urlopu. Przepis ten stosuje się odpowiednio przy ustalaniu wymiaru dodatkowego urlopu wypoczynkowego, w przypadku gdy najpierw osoba niepełnosprawna korzysta ze zwolnienia na turnus (np. jeśli pracownik wykorzysta na turnus rehabilitacyjny 14 dni roboczych, wówczas w ramach dodatkowego urlopu wypoczynkowego, może wykorzystać jedynie 7 dni). Prawo do zwolnienia od pracy jest całkowicie niezależne od prawa do urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego.

Pamiętaj!

Pracodawca nie może żądać, aby pracownik niepełnosprawny wyjeżdżał na turnus w okresie urlopu wypoczynkowego.

Krok: przedmiot zwolnienia

Prawo do korzystania ze zwolnienia w wymiarze 21 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, dla osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przysługuje tylko w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Osoby skierowane do np. sanatorium przez lekarza NFZ lub chcące spędzić wolny czas w ośrodku wypoczynkowym nie mogą, podobnie jak osoby korzystające z prewencji rentowej ZUS, z takiego zwolnienia korzystać.

Krok: weryfikacja uprawnień przez pracodawcę

Pracodawca udziela zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, na podstawie wniosku lekarza sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną, o skierowanie na turnus rehabilitacyjny. Pracownik niepełnosprawny powinien przedstawić pracodawcy skierowanie na turnus rehabilitacyjny w takim terminie, który umożliwi zapewnienie normalnego toku pracy w zakładzie. Natomiast podstawą wypłaty wynagrodzenia - obliczanego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy - za czas zwolnienia, jest przedłożony pracodawcy dokument, który potwierdza pobyt na turnusie, wystawiony przez organizatora turnusu.

Krok: zwolnienie na badania

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Krok: wymiar dni

Przepisy u.r.o.n. nie przewidują limitu czasowego takiego zwolnienia (w przeciwieństwie do zwolnienia od pracy w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, gdzie ustawodawca przewidział nie więcej niż 21 dni roboczych w roku kalendarzowym). Dlatego może ono trwać cały dzień, kilka godzin, bądź też kilka, a nawet kilkanaście dni w ciągu roku kalendarzowego - w zależności od potrzeb pracownika.

Krok: przedmiot zwolnienia

Zwolnienie od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy jest zwolnieniem skutkującym usprawiedliwioną nieobecnością pracownika w pracy, w sytuacji, gdy czynności te nie mogły być wykonane poza godzinami pracy. Nieobecność w takim przypadku może trwać kilka dni, cały dzień bądź kilka godzin.

Pamiętaj!

Pracodawca nie może wymagać, aby pracownik korzystał z urlopu wypoczynkowego w czasie konieczności wykonania badań i zabiegów.

Krok: weryfikacja uprawnień przez pracodawcę

Przepisy nie określają szczegółowych zasad udzielania przez pracodawcę zwolnienia od pracy w celu wykonania zabiegów leczniczych lub usprawniających. Do pracodawcy należy więc określenie tych zasad. Zwolnienie to może być udzielone np. na podstawie skierowania lekarza na zabiegi. Należy zauważyć, że w przypadku zwolnienia od pracy w celu wykonania zabiegów leczniczych lub usprawniających, nie ma żadnych ograniczeń dotyczących maksymalnego, łącznego wymiaru liczby dni roboczych tego zwolnienia (w przypadku zwolnienia na turnus jest to 21 dni roboczych). Określony jest tylko jeden warunek, tj. że czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Ważne!

W przypadku zwolnienia w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy:

– czas zwolnienia zależny jest od czasu trwania badania, zabiegu, itp. (oraz ewentualnego czasu niezbędnego na dojazd),

– warunkiem udzielenia zwolnienia jest niemożność wykonania tych czynności poza godzinami pracy,

– pracodawca ma prawo żądać udokumentowania i potwierdzenia zabiegu,

– wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy, oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.

Krok: udzielanie zwolnienia przez pracodawcę

Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Pracodawca powinien więc stosować przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. Nr 2, poz. 14).