Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Postępowanie w sprawie z powództwa właściciela nieruchomości o zaprzestanie immisji przez sąsiada (art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c.)

Postępowanie w sprawie z powództwa właściciela nieruchomości o zaprzestanie immisji przez sąsiada (art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c.)

Postępowanie w sprawie z powództwa właściciela nieruchomości o zaprzestanie immisji przez sąsiada (art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c.)

Krok: wniesienie pozwu o zaprzestanie immisji przez sąsiada

W stosunkach sąsiedzkich może dojść do przekroczenia przez właściciela nieruchomości sąsiedniej granic dopuszczalnych immisji pośrednich, a więc naruszenia nakazu powstrzymania się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 k.c.).

Immisje, o których mowa w art. 144 k.c., można podzielić na pozytywne i negatywne.

Immisje pozytywne oddziałują na sąsiednią nieruchomość wprost przez rozchodzenie się niepożądanych cząstek materii, np. środków chemicznych, promieniowania, fal dźwiękowych itp. Przykładem takich immisji jest:

– związane z używaniem nieruchomości działanie wywołujące hałas przekraczający miarę, jakiej zachowania wymaga spokojne używanie nieruchomości sąsiedniej (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1975 r., III CZP 89/74, OSNC 1976, nr 1, poz. 7).

– budowa chodnika betonowego powodująca nadmierne odpływanie wód spadowych na nieruchomość sąsiednią (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1976 r., III CRN 367/75, LEX nr 7793).

Immisje negatywne polegają tamowaniu przenikania na sąsiednią nieruchomość pożądanych cząstek materii, np. światła słonecznego, fal elektromagnetycznych (radiowych, telewizyjnych, itp.). Przykładem takich immisji jest:

– posadzenie przy granicy nieruchomości drzew zakłócających normalne nasłonecznienie (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1972 r., III CRN 126/72, OSNC 1973, nr 3, poz. 45),

– uniemożliwianie lub utrudnianie właścicielowi nieruchomości odbioru programu telewizyjnego na skutek wzniesienia budynków na nieruchomości sąsiedniej (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1984 r., III CZP 4/84, OSNC 1984, nr 10, poz. 171).

Ochronie właściciela nieruchomości, którego własność została naruszona w inny sposób aniżeli przez pozbawienie faktycznego władztwa nad nieruchomością służą roszczenia z art. 222 § 2 k.c., tj. żądanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń.

Bez znaczenia jest przy tym psychiczne nastawienie naruszyciela, tzn. czy ma chęć naruszenia cudzej własności (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r., I CSK 295/12, LEX nr 1293936).

Roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, to nie to samo co roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego. Żądanie przywrócenia stanu poprzedniego byłoby roszczeniem odszkodowawczym (zob. art. 363 § 1 k.c.). Przywrócenie stanu zgodnego z prawem powinno polegać na podjęciu przez pozwanego działań koniecznych do przywrócenia powodowi niezakłóconego władztwa nad jego rzeczą i usunięcia bezprawnej ingerencji osoby nieuprawnionej. Stan, którego przywrócenia żąda właściciel na podstawie art. 222 § 2 k.c. nie musi być stanem poprzednim, istniejącym przed dokonaniem naruszenia. Może to być stan inny, byleby był zgodny z prawem, a więc nie naruszał bezwzględnie obowiązujących przepisów regulujących sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że w ramach roszczenia przywrócenia stanu zgodnego z prawem właściciel, co do zasady, jest uprawniony do żądania nakazania osobie trzeciej, naruszającej jego własność, podjęcia działań prowadzących do zmiany sposobu korzystania z nieruchomości niezgodnego z jego wolą, na inny określony sposób, zgodny z wolą właściciela i zgodny z prawem (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r., II CSK 461/08, LEX nr 511038). W wypadku stosunków sąsiedzkich także przyjmuje się, że treść art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. pozwala na nałożenie na właściciela nieruchomości, z której pochodzą negatywne oddziaływania, nie tylko obowiązku całkowitego zaprzestania działań stanowiących źródło immisji, ale także nałożenia na niego takich obowiązków, które doprowadzą do „powrotu” zakłóceń w granice przeciętnej miary, a więc dozwolonego negatywnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 maja 2002 r., V CKN 1021/00, LEX nr 55512).

Roszczenie o zaniechanie naruszeń zmierza natomiast do ochrony przed dalszymi naruszeniami cudzego prawa własności.

Skierowanie pozwu realizującego opisane roszczenie określane jest mianem powództwa negatoryjnego.

Żądanie pozwu, którego przedmiotem jest roszczenie właściciela nieruchomości o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zakazanie dalszych naruszeń prawa własności (roszczenie negatoryjne), powinno zawierać:

– określenie nieruchomości, której własność została naruszona, w sposób umożliwiający jej identyfikację, w szczególności przez podanie jej lokalizacji, a także numeru księgi wieczystej bądź zbioru dokumentów,

– sformułowane żądanie o nakazanie pozwanemu podjęcia (dokładnie określonych przez powoda) działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bądź o zakazanie pozwanemu naruszania własności powoda; możliwe jest przy tym łączne sformułowanie obu żądań,

– powołanie się w uzasadnieniu na prawo własności.

Sprawa z powództwa negatoryjnego jest sprawą majątkową, nawet jeśli pośrednim skutkiem orzeczenia uwzględniającego tego rodzaju roszczenie jest uzyskanie ochrony także interesów o charakterze niemajątkowym (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZ 55/13, LEX nr 1431022). W związku z tym w pozwie należy podać wartość przedmiotu sporu (art. 19 § 2 oraz art. 1261 § 1 k.p.c.).

Pozew podlega opłacie stałej w wysokości określonej w art. 13 ust. 1 u.k.s.c. w wypadku wartości przedmiotu sporu nie wyższej niż 20.000 zł, a gdy wartość przedmiotu sporu przewyższa wskazaną sumę podlega opłacie stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu, nie wyższej jednak niż 200.000 zł ( art. 13 ust. 2 u.k.s.c.).

Niezbędne koszty procesu strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego obejmują oprócz kosztów sądowych oraz kosztów nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, także wydatki oraz wynagrodzenie jednego adwokata lub radcy prawnego (art. 98 § 3art. 99 k.p.c.).

Wysokość minimalnej stawki wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego, jak i wysokość maksymalnej opłaty w razie udzielenia pomocy prawnej z urzędu, zależy od wartości przedmiotu sprawy i w wypadku adwokatów określa się je według reguł wynikających z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1800) bądź z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1801), a w wypadku radców prawnych określa się je według reguł wynikających z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1804)) bądź z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1804)).

Krok: badanie czy pozew podlega odrzuceniu

Krok: odrzucenie pozwu

Pozew podlega odrzuceniu w wypadkach wskazanych w art. 199 § 12, art. 1099 § 1, art. 1113 zdanie pierwsze oraz art. 1165 § 1 k.p.c.

Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (zob. art. 148 § 3 k.p.c.).

W wypadku powództwa właściciela nieruchomości o zaprzestanie immisji przez sąsiada może zachodzić sytuacja, gdy zastosowanie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. jest wyłączone ze względu na istnienie innego przepisu, który wypadku określonych immisji czyni drogę sądową niedopuszczalną.

Przykładem takiego przepisu jest art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), który dotyczy postępowania w razie szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomość w wyniku bezprawnego działania właściciela sąsiedniego gruntu. W takim wypadku to wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu sąsiedniego, który spowodował szkodliwe zmiany stanu wody, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Krok: badanie formalne pozwu

Krok: usuwanie braków formalnych i fiskalnych pozwu

Krok: zwrot pozwu

Zarządzenie jest zaskarżalne zażaleniem do sądu drugiej instancji (art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Krok: doręczenie pozwu pozwanemu

Patrz również: Czynności przygotowawcze przed rozprawą.

Krok: zgłaszanie żądań i wniosków oraz przedstawianie twierdzeń i dowodów na ich poparcie

Swoje żądania i wnioski oraz twierdzenia i dowody na ich poparcie pozwany powinien zgłosić przede wszystkim w odpowiedzi na pozew oraz w dalszych pismach przygotowawczych, jeżeli zostanie zobowiązany do ich złożenia przez przewodniczącego (art. 2053 § 1 i 2 k.p.c.).

Zakres twierdzeń i wniosków dowodowych, które pozwany powinien zgłosić, aby skutecznie obronić się przed wytoczonym powództwem negatoryjnym o zaprzestanie immisji, w znacznej mierze zależy od stanu faktycznego w danej sprawie.

Nie kwestionując faktu występowania immisji, pozwany może przede wszystkim wykazywać, że przysługuje mu skuteczne względem właściciela nieruchomości sąsiedniej (powoda) uprawnienie do wkraczania w oznaczonym zakresie w sferę uprawnień właścicielskich (zob. E. Gniewek, System prawa prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe pod red. E. Gniewka, Warszawa 2013, s. 957). W wypadku stosunków międzysąsiedzkich uprawnienie to może wynikać przede wszystkim ze zgody na działanie właściciela nieruchomości sąsiedniej zakłócające korzystanie z własnej nieruchomości.

Pozwany może podnieść także zarzut nadużycia prawa przez powoda (art. 5 k.c.).

Pozwany nie może natomiast bronić się zarzutem przedawnienia. W wypadku nieruchomości roszczenie negatoryjne nie ulega bowiem przedawnieniu (art. 223 § 1 k.p.c.).

W pozostałym zakresie celowa obrona pozwanego, przeciwko któremu wytoczono powództwo negatoryjne o zaprzestanie immisji, obejmować będzie zwalczanie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez powoda.

Pozwany zobowiązany jest wypowiedzieć się co do twierdzeń powoda dotyczących faktów, w tym wyszczególnić fakty, którym zaprzecza (art. 127 § 1 i art. 210 § 2 k.p.c.). Powołane przez powoda fakty, którym pozwany nie zaprzeczył sąd może uznać za przyznane (art. 230 k.p.c.), a więc niewymagające dowodu (art. 229 k.p.c.).

Jeżeli istnieje taka procesowa potrzeba, pozwany może przedstawić własne twierdzenia i dowody dotyczące okoliczności faktycznych podawanych przez powoda.

W szczególności pozwany może zgłaszać dowody mające zaprzeczać faktom, które zostały potwierdzone dowodami złożonymi przez powoda. Przykładowo pozwany może podważać twierdzenia powoda, że jest właścicielem nieruchomości, wykazując, iż czynność prawna, na podstawie której powód miał nabyć prawo własności, była nieważna, czy wskazując dowody potwierdzające fakt zbycia nieruchomości przez powoda (np. w drodze sprzedaży, darowizny itp.). Dopuszczalne jest przy tym obalanie przez pozwanego domniemania wynikającego z wpisu w księdze wieczystej prawa własności na rzecz powoda (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 1993 r., I CRN 202/93, LEX nr 79940).

Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania (art. 2053 § 2 zd. pierwsze k.p.c.). W takim w wypadku nowe twierdzenia i dowody zostaną pominięte, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (art. 2053 § 2 zd. drugie k.p.c.)

Jeżeli przewodniczący nie zobowiąże do podania wszystkich twierdzeń i dowodów w piśmie przygotowawczym, to pozwany może zgłaszać twierdzenia i dowody ustnie na posiedzeniu przygotowawczym do chwili zatwierdzenia planu rozprawy, chyba że uprawdopodobni, iż ich powołanie wówczas nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (art. 20512 § 1 k.p.c.). Jeśli natomiast nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, to pozwany może zgłaszać nowe twierdzenia i dowody ustnie na rozprawie, aż jej do zamknięcia (art. 20512 § 2 k.p.c.).

Jeżeli został wydany wyrok zaoczny, to pozwany zobowiązany jest do zgłoszenia wszystkich twierdzeń i dowodów już w sprzeciwie od nakazu zapłaty, chyba że uprawdopodobni, iż ich powołanie w sprzeciwie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (art. 344 § 2 k.p.c.).

Krok: zgłaszanie żądań i wniosków oraz przedstawianie twierdzeń i dowodów na ich poparcie

Swoje żądania i wnioski oraz twierdzenia i dowody na ich poparcie powód powinien zgłosić przede wszystkim w pozwie oraz w dalszych pismach przygotowawczych, jeżeli zostanie zobowiązany do ich złożenia przez przewodniczącego (art. 2053 § 1 i 2 k.p.c.).

Aby wygrać sprawę z powództwa negatoryjnego o zaprzestanie immisji powód powinien wykazać, że jest właścicielem nieruchomości, korzystanie z której zostało zakłócone przez działania pozwanego, będącego właścicielem nieruchomości sąsiedniej.

Na ogół dla wykazania prawa własności dopuszczalne jest korzystanie z wszelkich środków dowodowych. Wyjątkowo ustawodawca wymaga jednak tzw. dowodu kwalifikowanego, np. decyzji wojewody stwierdzającej, że gmina stała się z mocy prawa z dniem 17 maja 1990 r. właścicielem określonego składnika mienia państwowego (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Szczególnie pomocnym dowodem jest odpis z księgi wieczystej, gdyż domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2013 r., poz. 707 z późn. zm.). Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 364 ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.), wydruki treści wyświetlonych w trybie przeglądania księgi wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie mają mocy dokumentów wydawanych przez sąd.

Powód musi udowodnić okoliczności świadczące o tym, że korzystanie z jego nieruchomości zostało zakłócone ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Konieczne jest przy tym wykazanie, że naruszenie własności przez pozwanego (właściciela nieruchomości sąsiedniej) miało charakter trwały oraz istnieje prawdopodobieństwo powtarzania się go w przyszłości.

W pozostałym zakresie celowe dochodzenie swoich praw przez powoda, który wytoczył powództwo negatoryjne o zaprzestanie immisji, obejmować powinno zwalczanie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez pozwanego.

Powód zobowiązany jest wypowiedzieć się co do twierdzeń pozwanego dotyczących faktów, w tym wyszczególnić fakty, którym zaprzecza (art. 127 § 1 i art. 210 § 2 k.p.c.). Powołane przez pozwanego fakty, którym powód nie zaprzeczył sąd może uznać za przyznane (art. 230 k.p.c.), a więc niewymagające dowodu (art. 229 k.p.c.).

Jeżeli istnieje taka procesowa potrzeba, powód może przedstawić własne twierdzenia i dowody dotyczące okoliczności faktycznych podawanych przez pozwanego. W szczególności powód może zgłaszać dowody mające zaprzeczać faktom, które zostały potwierdzone dowodami złożonymi przez pozwanego. Przykładowo, jeżeli pozwany przedstawi dowody wskazujące na to, że powód wyraził zgodę na działania zakłócające korzystanie z jego nieruchomości, powód może zgłosić dowody potwierdzające, iż jego oświadczenie woli było nieważne.

Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania (art. 2053 § 2 zd. pierwsze k.p.c.). W takim w wypadku nowe twierdzenia i dowody zostaną pominięte, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (art. 2053 § 2 zd. drugie k.p.c.)

Jeżeli przewodniczący nie zobowiąże do podania wszystkich twierdzeń i dowodów w piśmie przygotowawczym, to powód może zgłaszać twierdzenia i dowody ustnie na posiedzeniu przygotowawczym do chwili zatwierdzenia planu rozprawy, chyba że uprawdopodobni, iż ich powołanie wówczas nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (art. 20512 § 1 k.p.c.). Jeśli natomiast nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, to powód może zgłaszać nowe twierdzenia i dowody ustnie na rozprawie, aż jej do zamknięcia (art. 20512 § 2 k.p.c.).

Krok: wydanie wyroku zaocznego

Wyrok zaoczny uwzględniający powództwo podlega zaskarżeniu sprzeciwem pozwanego (art. 344 § 1 k.p.c.), a wyrok zaoczny oddalający powództwo podlega zaskarżeniu apelacją powoda (art. 367 § 1 k.p.c.).

Krok: przeprowadzenie postępowania dowodowego

Krok: wydanie wyroku

Oceniając zasadność powództwa negatoryjnego, sąd bada przede wszystkim legitymację czynną powoda, tzn. czy jest on właścicielem nieruchomości. Zbycie nieruchomości przez powoda po doręczeniu pozwu pozwanemu nie ma przy tym wpływu na legitymację czynną (art. 192 pkt 3 k.p.c.). W wypadku współwłasności legitymacja czynna przysługuje zaś każdemu ze współwłaścicieli. Dochodzenie roszczenia negatoryjnego jest bowiem czynnością zachowawczą w rozumieniu art. 209 k.c.

Sąd bada poza tym legitymację bierną pozwanego, tzn. czy jest on właścicielem nieruchomości sąsiedniej. W wypadku immisji, o których mowa w art. 144 k.c., chodzi przy tym nie tylko o nieruchomość położoną w bezpośrednim sąsiedztwie, lecz wystarczy, aby nieruchomość była położona w otoczeniu na tyle bliskim, aby oddziaływać na nieruchomość powoda. Zbycie nieruchomości przez pozwanego po doręczeniu pozwu nie ma wpływu na legitymację bierną (art. 192 pkt 3 k.p.c.).

Poza stwierdzeniu, że obu stronom przysługuje legitymacja sąd bada czy doszło do immisji, o których mowa w art. 144 k.c.

W tym celu w pierwszej kolejności konieczne jest stwierdzenie czy działania pozwanego zakłócają korzystanie z nieruchomości powoda. W razie pozytywnej odpowiedzi, należy zbadać czy owe zakłócenia wykraczają ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Dopuszczalny poziom (natężenie) niektórych zakłóceń jest ustalany w licznych przepisach odrębnych. W związku z tym co do zasady przekroczenie dopuszczalnego odrębnymi przepisami poziomu zakłóceń jest zarazem przekroczeniem przeciętnej miary. Nie ma natomiast przeszkód, aby za przekraczające przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych uznać także zakłócenia, które nie przekraczają ustalonych norm (tak S. Rudnicki, Własność nieruchomości, Warszawa 2012, s. 99; zob. również uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2003 r., I CKN 497/01, LEX nr 121698).

Określenie przeciętnej miary zakłóceń w danym wypadku możliwe jest dopiero po ustaleniu przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Dla oceny, czy zakłócenia przekraczają przeciętną miarę wynikającą z przeznaczenia nieruchomości pomocne może okazać się sięgnięcie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm.), który powinien określać przeznaczenie nieruchomości (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2009 r., I CNP 82/08, LEX nr 508833).

Wzięcie pod uwagę stosunków miejscowych przy ocenie przeciętnej miary zakłóceń polega na uwzględnieniu charakteru miejsca, w którym położona jest nieruchomość (np. wieś, miasto, obszar przemysłowy, teren rekreacyjny), a także czasu, w którym dochodzi do zakłóceń (np. pora dnia albo pora roku). Przykładowo inna będzie miara stopnia zakłóceń w postaci hałasu w wypadku nieruchomości mieszkalnych i nieruchomości przemysłowych.

Krok: oddalenie powództwa

Wyrok podlega zaskarżeniu apelacją (art. 367 § 1 k.p.c.).

Powództwo negatoryjne o zaprzestanie immisji podlega oddaleniu przykładowo jeśli:

– działania pozwanego właściciela nieruchomości sąsiedniej nie zakłócają korzystania z nieruchomości powoda bądź stopień zakłóceń nie przekracza przeciętnej miary wynikającej ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych,

– powód wyraził zgodę na występujące zakłócenia w korzystaniu z nieruchomości, wobec czego istniejący stan jest zgodny z prawem,

– powód nie jest właścicielem nieruchomości, z której korzystanie zostało zakłócone,

– pozwany nie jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej,

– uwzględnienie określonego sposobu realizacji roszczenia negatoryjnego jest niedopuszczalne ze względu na istnienie przepisu szczególnego; przykładowo niedopuszczalne jest roszczenie negatoryjne o usunięcie drzew i krzewów stanowiących przeszkodę w nasłonecznieniu gruntu ze względu na treść art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.), według którego ścięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta (S. Rudnicki, Własność nieruchomości, Warszawa 2012, s. 106);

– żądanie właściciela nieruchomości (powoda) jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.); pamiętać przy tym należy, że ocena roszczenia negatoryjnego jako nadużycie prawa podmiotowego dopuszczana jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach, a zarzut nadużycia prawa podmiotowego może opierać się na okolicznościach przemijających, które tylko chwilowo sprzeciwiają się uwzględnieniu powództwa (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2011 r., V CSK 287/10, LEX nr 1129172).

Krok: uwzględnienie powództwa

Wyrok podlega zaskarżeniu apelacją (art. 367 § 1 k.p.c.).

Powództwo negatoryjne o zaprzestanie immisji jest zasadne, gdy powód jest właścicielem nieruchomości, z której korzystanie zostało zakłócone przez działania pozwanego, będącego właścicielem nieruchomości sąsiedniej, a stwierdzone zakłócenia przekraczają przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

W wyroku uwzględniającym powództwo negatoryjne nieruchomość, której własność została naruszona w wyniku immisji z nieruchomości sąsiedniej, należy określić na tyle precyzyjnie, aby nie było wątpliwości co do jej tożsamości. Poza tym należy precyzyjnie określić czynności, których dokonanie zostało pozwanemu nakazane (np. rozebranie obiektu budowlanego) lub których podejmowanie zostało pozwanemu zakazane (np. głośne odtwarzanie muzyki).

Wyrok podlega przymusowemu wykonaniu w drodze egzekucji świadczeń niepieniężnych. Parz również: Wniosek o wszczęcie egzekucji niezastępowalnej, Wniosek o wszczęcie egzekucji zaniechania czynności lub nieprzeszkadzania czynnościom wierzyciela.