Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 stycznia 2016 r.
Autor:

Oprocentowanie nadpłaty

Oprocentowanie nadpłaty

Oprocentowanie nadpłaty

Procedura dotyczy zasad oprocentowania nadpłaty.

Krok: (!) powstanie nadpłaty

Nadpłata powstaje, gdy świadczenie podatkowe w ogóle nie powinno mieć miejsca lub też gdy świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa. Nadpłatą więc, zgodnie z art. 72 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.) - dalej o.p., będzie zarówno kwota podatku nadpłaconego, jak i nienależnie zapłaconego, a także kwota podatku nienależnie pobranego przez płatnika lub pobranego przez niego w kwocie wyższej od należnej. Za nadpłatę uznaje się także nienależnie uiszczone odsetki za zwłokę. W sytuacji, gdy wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. W myśl art. 72 § 1 pkt 4 o.p., za nadpłatę uważa się także kwotę zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W każdym przypadku nadpłaty podatkowej wierzyciel podatkowy otrzymuje świadczenie podatkowe bezpodstawnie. Co więcej, zgodnie z art. 72 § 1a o.p., na równi z nadpłatą traktuje się kwotę stanowiącą różnicę określoną zgodnie z art. 27f ust. 8–10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1387 z późn. zm.) - dalej u.p.d.o.f., wykazaną w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f., lub wynikającą w decyzji.

Zgodnie z art. 72 § 2 o.p., na równi z nadpłatą traktuje się:

1) część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę jeżeli wpłata ta dotyczyła zaległości podatkowe;

2) należnie zapłacone:

a) zaległości, o których mowa w art. 52 i 52a o.p.,

b) odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,

c) opłatę prolongacyjną.

W przepisach ordynacji podatkowej dokonuje się rozróżnienia zdarzeń, od momentu zaistnienia których powstaje nadpłata. Przepisy art. 73 o.p. określają dwa równorzędne momenty powstania nadpłaty, w zależności od zdarzenia ją powodującego. Regulacja zawarta w art. 74 o.p. określa natomiast przypadek powstania nadpłaty na skutek wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny lub wydania orzeczenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W przypadkach określonych w art. 73 § 2 o.p. (złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego, złożenia deklaracji rocznej dla podatników specjalnego podatku węglowodorowego, deklaracji podatku akcyzowego dla podatników podatku akcyzowego, deklaracji o wpłatach z zysku za rok obrotowy dla jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i przedsiębiorstw państwowych oraz deklaracji kwartalnej dla VAT dla podatników VAT dokonujących wpłat zaliczki na ten podatek) momentem powstania nadpłaty jest dzień złożenia (skorygowania) zeznania lub deklaracji. Nadpłata powstaje w tych przypadkach nie z dniem dokonania wpłaty kwoty nienależnej lub w wysokości wyższej od należnej. We wszystkich innych niż wymienione wyżej przypadkach nadpłata powstaje w dniu dokonania zapłaty (pobrania przez płatnika). Dzień faktycznego wpłacenia przez podatnika, płatnika, inkasenta, spadkobiercę i osobę trzecią należności w kwotach przekraczających ich wynikające z ustawy lub decyzji zobowiązania, uznaje się za dzień powstania nadpłaty. Nadpłata powstaje również na skutek zmiany (art. 253 i 253a o.p.) uchylenia (art. 226, 233 i 255 o.p.) lub stwierdzenia nieważności (art. 247 o.p.) decyzji podatkowej - ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego podatnika, albo stanowiącej o odpowiedzialności podatkowej płatnika, inkasenta, osoby trzeciej lub spadkobiercy. Powstanie nadpłaty zachodzi również w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego I instancji przez sąd administracyjny oraz na skutek wydania orzeczenia TK o niezgodności podstawy prawnej powstania zobowiązania podatkowego z Konstytucją lub też orzeczenia TSUE wskazującego na nieprawidłowości w implementowaniu prawa europejskiego do krajowego porządku prawnego.

Uwaga! Ryzyko: „Ponieważ nadpłatą jest zasadniczo kwota nienależnie bądź nadmiernie zapłaconego zobowiązania, to wskazany przed chwilą zwrot należy rozumieć jako odnoszący się do sytuacji, w której orzeczenie trybunalskie miało za przedmiot przepis stanowiący podstawę określenia obowiązku zapłaty podatku (kwoty zobowiązania). Orzeczenie to musiało mieć przy tym taki kierunek, że wynikało z niego, iż przepis kreujący obowiązek zapłaty zobowiązania był niezgodny z Konstytucją RP - w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, bądź też przepis ów był sprzeczny z normą prawa wspólnotowego w świetle wykładni tego prawa, dokonanej w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości” (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 października 2011 r., I SA/Wr 1208/11).

Krok: (!) oprocentowanie nadpłaty

Nadpłaty podlegają oprocentowaniu jedynie w ściśle ustalonych przypadkach określonych w art. 78 o.p. Oznacza to, że nie wszystkie nadpłaty podlegają oprocentowaniu. Oprocentowanie przysługuje niezależne od woli i świadomości podmiotów tego stosunku prawnego.

Wysokość wszystkich nadpłat bez względu na sposób powstania zobowiązania i jego rodzaj jest równa wysokości odsetek za zwłokę, pobieranych od zaległości podatkowych. W myśl art. 56 o.p., stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Oprocentowaniu podlegają nadpłaty jedynie w ściśle określonych sytuacjach, związanych z podważeniem decyzji organu podatkowego, przekroczeniem przez ten organ terminu zwrotu nadpłaty lub też orzeczeniem TK.

W przypadku wykazania nadpłaty np. w zeznaniu podatkowym nie podlega ona oprocentowaniu, chyba że organ podatkowy nie zwróci jej w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania. Podobnie jest przy samodzielnym wyliczaniu i opłacaniu podatku przez podatnika w deklaracjach.

Uwaga! Ryzyko: „Upływ terminów zwrotu nadpłaty nie zawsze musi skutkować zwrotem owej nadpłaty. Może bowiem zaistnieć podstawa prawna do dysponowania tą kwotą przez organ podatkowy. Powstanie wówczas sytuacja, że jeden przepis prawa nakazuje zwrot nadpłaty, zaś druga norma prawna może określać, że kwota nadpłaty podatkowej ma być w inny sposób użyta, na przykład poprzez zaliczenie na poczet zaległości podatkowych, czy też poprzez zajęcie tej kwoty w ramach postępowania zabezpieczającego lub postępowania egzekucyjnego” (wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., I FSK 791/11).

Uwaga! Ryzyko: „Zasadnicze znaczenie dla obowiązywania stawek odsetek za zwłokę w odniesieniu do zobowiązań podatkowych ma fakt ich ogłoszenia w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Należne odsetki za zwłokę nie mieszczą się w pojęciu „obowiązku” podlegającego egzekucji, a są jedynie konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku w terminie” (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2009 r., I SA/Gl 493/09).

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?