Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 4 października 2014 r.
Autorzy:

Odszkodowania wypłacane pracownikom a podatek dochodowy

Odszkodowania wypłacane pracownikom a podatek dochodowy

Odszkodowania wypłacane pracownikom a podatek dochodowy

Pomysłodawcą zmian ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dniem 4 października 2014 r. był Trybunał Konstytucyjny, ale swoje uwagi zawarł on jedynie w postanowieniu. Tymczasem zmiany wprowadzone w zgodzie z tym porozumieniem spowodowały, że ustawodawca utracił kontrolę nad zwolnieniami i dał znaczne możliwości optymalizacji podatkowej. Omawiane zwolnienie jest jednak tak skonstruowane, że podatnicy i płatnicy boją się z niego korzystać.

Krok: (!) wypłata odszkodowania na rzecz pracownika a

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1387 z późn. zm.) - dalej u.p.d.o.f., za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Przepis ten jest jednak tylko uzupełnieniem art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., w świetle którego przychodami są:

1) otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym

a) pieniądze,

b) wartości pieniężne;

2) wartość otrzymanych:

a) świadczeń w naturze,

b) innych nieodpłatnych świadczeń.

Z treści zapisów art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. wynika, że niemal każde świadczenie na rzecz pracowników stanowi ich przychód podatkowy ze stosunku pracy, o ile jest wypłacane (wydawane) w związku z tym stosunkiem. Dotyczy to także odszkodowań, ale w przypadku świadczeń tego typu można często skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

Uwaga! Ryzyko: Przychód należy ustalać z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., K 7/13, zob. procedura Świadczenia nieodpłatne po wyroku TK.

Krok: ustalenie rodzaju świadczenia i podstawy jego wypłaty

Sam fakt, iż mamy do czynienia z przychodem, nie oznacza, że należy zapłacić podatek dochodowy. Wiele świadczeń jest zwolnionych od podatku, w tym m.in. większość odszkodowań wypłacanych pracownikom. O tym, czy od wypłaconej kwoty należy pobrać podatek, decyduje rodzaj odszkodowania i podstawa jego wypłaty. Przepisy (art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.) stwierdzają bowiem, że wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z:

1) przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw,

2) postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) - dalej k.p.

- istotne jest przy tym wyraźne rozróżnienie: zapisy ustaw i rozporządzeń ustawodawca nazywa przepisami, a zapisy wewnętrznych aktów prawa pracy - postanowieniami.

Zgodnie z przytoczonym art. 9 § 1 k.p., ilekroć w kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Kluczowe jest także stwierdzenie, z jakim rodzajem świadczenia mamy do czynienia. Ustawodawca nie zdefiniował pojęć użytych w treści komentowanego przepisu, wobec czego należy sięgnąć do definicji słownikowych:

1) odszkodowanie to wynagrodzenie, zapłata za wyrządzone szkody, za poniesione przez kogoś straty, doznane krzywdy,

2) zadośćuczynienie to moralne lub materialne odszkodowanie, wynagrodzenie za coś; rekompensata.

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?