Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 31 marca 2020 r.
Autorzy:

Odstąpienie od naliczenia kar umownych z powodu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19

Odstąpienie od naliczenia kar umownych z powodu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19

Odstąpienie od naliczenia kar umownych z powodu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19

W dniu 31.03.2020 r. dokonano ustawą z 31.03.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 568 ze zm.) zmiany ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374) – dalej u.k., w celu umożliwienia dokonywania zmian w umowach w sprawie zamówienia publicznego z powodu wpływu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte wykonanie tych umów.

W sytuacji gdy umowa w sprawie zamówienia publicznego przewiduje kary umowne lub odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności wykonawcy za jej niewykonanie lub za nienależyte wykonanie z powodu określonych okoliczności, zamawiający w stanowisku o uzgodnienie ewentualnej zmiany umowy powinien przedstawić wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 oraz dokonanych zmian umowy na zasadność ustalenia i dochodzenia kar umownych lub odszkodowań, lub ich wysokość. Co oznacza, że zamawiający będzie miał obowiązek dokonania oceny tego wpływu na należyte wykonanie umowy i poinformowania wykonawcy, czy w jego ocenie okoliczności wskazane przez wykonawcę, a także wprowadzone zmiany umowy stanowią lub będą mogły stanowić podstawę zwolnienia wykonawcy z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Krok: przystąpienie do badania wniosku wykonawcy

Jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego zawiera postanowienia dotyczące kar umownych lub odszkodowań z tytułu odpowiedzialności za jej niewykonanie lub nienależyte wykonanie z powodu oznaczonych okoliczności, zamawiający w stanowisku, o uzgodnienie zmiany umowy, ocenia wpływ przedstawionych przez wykonawcę okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte jej wykonanie oraz wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na zasadność ustalenia i dochodzenia tych kar lub odszkodowań, lub ich wysokość.

Krok: badanie pod kątem wpływa COVID-19 zastosowanie sankcji wobec wykonawcy

W sytuacji gdy umowa w sprawie zamówienia publicznego przewiduje kary umowne lub odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności wykonawcy za jej niewykonanie lub za nienależyte wykonanie z powodu określonych okoliczności, zamawiający w stanowisku o uzgodnienie ewentualnej zmiany umowy powinien przedstawić wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 oraz dokonanych zmian umowy na zasadność ustalenia i dochodzenia kar umownych lub odszkodowań, lub ich wysokość. Co oznacza, że zamawiający będzie miał obowiązek ustalenia, czy taki wpływ istnieje i dokonania oceny tego wpływu na należyte wykonanie umowy i poinformowania wykonawcy, czy w jego ocenie okoliczności wskazane przez wykonawcę, a także wprowadzone zmiany umowy, stanowią lub będą mogły stanowić podstawę zwolnienia wykonawcy z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Krok: weryfikacja zasadności naliczenia kar

Przepis zezwalający zamawiającemu odstąpienie od naliczenia kary lub jej obniżenia obliguje zamawiającego do sprawdzenie wpływu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte wykonanie umowy i ustalenia, czy w jego ocenie okoliczności wskazane przez wykonawcę, a także wprowadzone zmiany umowy, stanowią lub będą mogły stanowić podstawę zwolnienia wykonawcy z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Przesłankami roszczeń w oparciu o zastrzeżoną karę umowną wymaga spełnienia następujących przesłanek: skutecznego i ważnego zastrzeżenia kary umownej w umowie, niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego, np. terminu wykonania umowy, które to okoliczności musi udowodnić strona występująca z żądaniem zapłaty kary umownej.

Krok: weryfikacja zasadności dochodzenia odszkodowania

Przepis zezwalający zamawiającemu odstąpienie od dochodzenia odszkodowania lub jego obniżenia obliguje zamawiającego do sprawdzenie wpływu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte wykonanie umowy i ustalenia, czy w jego ocenie okoliczności wskazane przez wykonawcę, a także wprowadzone zmiany umowy, stanowią lub będą mogły stanowić podstawę zwolnienia wykonawcy z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Przesłankami roszczenia odszkodowawczego, realizowanego na podstawie art. 471 i n. ustawy z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) – dalej k.c., są w szczególności: niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (za które dłużnik ponosi odpowiedzialność), powstanie szkody, oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą. Zgodnie z  art. 484 § 1 zdanie drugie k.c. żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony w umowie inaczej postanowiły. Dla dopuszczalności dochodzenia odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej istotnym będzie wyraźne uregulowanie tejże materii w samej umowie.

Krok: zakończenie badania i przekazanie stanowiska wykonawcy

Zamawiający, uznając że istnieją podstawy do stwierdzenia braku odpowiedzialności wykonawcy, powinien odstąpić od ustalenia i dochodzenia przewidzianych kar umownych lub odszkodowania. Natomiast w przypadku ustalenia podstaw do przypisania wykonawcy odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy zamawiający powinien rozważyć możliwość obniżenia wysokości kar umownych lub odszkodowania, stosownie do stopnia wpływu okoliczności związanych z COVID–19 na prawidłowość realizacji umowy, a także uwzględniając treści dokonanych zmian umowy.