Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp - OpenLEX

Zamajtys Krzysztof, Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 maja 2013 r.
Autor:

Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp

Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp

Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp

Jeżeli pracodawca (lub inne osoby, np. kierujące pracownikami, działające w jego imieniu) popełnił wykroczenie przeciwko prawom pracownika, lecz stwierdzone naruszenie nie stanowiło bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników, a sprawca nie był dotąd karany przez Państwową Inspekcję Pracy, inspektor pracy może uznać za wystarczające ukaranie go grzywną w kwocie do 2000 zł. W przypadku osoby ukaranej już co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w k.p., która popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie, inspektor pracy może w postępowaniu mandatowym nałożyć grzywnę w wysokości do 5000 zł.

W przypadku ustalenia, że istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie bądź w przypadku odmowy przyjęcia mandatu, inspektor sporządza wniosek i kieruje go do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia.

Odpowiedzialność pracodawcy za wykroczenia w zakresie bhp pracodawca pracodawca przekazanie oświadczenia odniesienie się do wyników kontroli odebranie protokołu odebranie pouczenia organ nadzoru zewnętrznego organ nadzoru zewnętrznego mandat karny skierowanie wniosku do sądu ustne pouczenie sporządzenie protokołu kontrola zakładu pracy czy stwierdzono nieprawidłowości? czy podjęto decyzję o ukaraniu pracodawcy? ukaranie pracodawcy nie tak tak nie

Krok: kontrola zakładu pracy

Organem nadzoru zewnętrznego, przeprowadzającym kontrolę pracodawcy w zakresie BHP, może być Państwowa Inspekcja Pracy lub Państwowa Inspekcja Sanitarna. Ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w kodeksie pracy oraz udział w postępowaniu w tych sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego należy do zadań Państwowej Inspekcji Pracy na mocy art. 10 ust. 1 pkt 15 u.p.i.p.

W każdej sprawie o wykroczenie, a więc również w sprawie ww. wykroczeń wniosek o ukaranie może wnieść prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Prokurator może także wstąpić do postępowania wszczętego na podstawie wniosku o ukaranie wniesionego przez inspektora pracy. W obu wypadkach udział prokuratora wyłącza udział inspektora pracy.

Zanim jednak dojdzie do wniesienia wniosku o ukaranie inspektor pracy przeprowadza czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z takim wnioskiem oraz zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie. Czynności te są odpowiednikiem postępowania przygotowawczego w postępowaniu karnym. Należy je w miarę możności podjąć w miejscu popełnienia czynu bezpośrednio po jego ujawnieniu i zakończyć w ciągu miesiąca.

Krok: czy stwierdzono nieprawidłowości?

Zgodnie z art. 283 § 1 k.p. ten kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 do 30.000 zł. Jak wynika z cytowanego przepisu czyn zabroniony w nim opisany może popełnić osoba odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierująca pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, co do której stwierdzono, iż nie przestrzegała przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jeśli chodzi o pojęcie nieprzestrzegania przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy to należy uznać, iż jest to formuła obejmująca swym zakresem bardzo wiele możliwych naruszeń przepisów i zasad BHP. Przykładem takiego naruszenia będzie dopuszczenie pracownika do pracy bez wymaganych badań profilaktycznych, tj. wstępnych, okresowych lub kontrolnych. Tak też wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w wyroku z dnia 12 sierpnia 2010 r. II SA/Sz 542/10, LEX 754818, którego zdaniem „wymóg posiadania aktualnych badań lekarskich przez pracownika obciąża pracodawcę, który zgodnie z art. 229 § 4 k.p. nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Pracodawca jest bowiem odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś w przypadku nieprzestrzegania przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca, a nie pracownik podlega karze (art. 283 § 1 k.p.)".

Kolejne czyny zabronione zostały wymienione w art. 283 § 2 k.p., jest to katalog zamknięty. Zagrożenie karą jest takie samo jak określone w § 1, a może ponieść ją ten kto:

1) wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;

2) wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;

3) wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;

4) wbrew obowiązkowi stosuje:

a) materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych,

b) substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację,

c) substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem;

5) wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;

6) nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy;

7) utrudnia działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań - chodzi o naruszenia obowiązków wynikających z u.p.i.p.;

8) bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia. Obowiązek uzyskania takiego zezwolenia został określony w art. 3045 § 1 k.p.