Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 listopada 2019 r.
Autorzy:

Obowiązek umieszczenia wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze

Obowiązek umieszczenia wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze

Obowiązek umieszczenia wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze

Procedura pozwala ustalić, czy w stanie prawnym obowiązującym od 1.11.2019 r. istnieje obowiązek umieszczenia na fakturze wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.

Krok: wystawiona ma zostać faktura

Od 1.11.2019 r. w niektórych przypadkach konieczne jest dokonywanie zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (więcej na ten temat zob. procedurę: Obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności). Wprowadzeniu tego obowiązku towarzyszyło wprowadzenie obowiązku oznaczania niektórych faktur wyrazami „mechanizm podzielonej płatności”.

Krok: czy faktura dokumentuje sprzedaż na rzecz podatnika?

Obowiązek oznaczania faktur wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” istnieje wyłącznie w przypadku faktur obejmujących sprzedaż na rzecz podatników, czyli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w rozumieniu VAT (zob. art. 15 ust. 12 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm. – dalej u.p.t.u.). Na fakturach wystawianych podmiotom niebędącym podatnikami (w szczególności osobom prywatnym) nie należy umieszczać wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.

Krok: czy faktura dokumentuje dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do u.p.t.u., lub otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem takich czynności?

Obowiązek oznaczania faktur wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” może istnieć, jeżeli faktura dokumentuje dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do u.p.t.u., lub otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem takich czynności. Załącznik nr 15 do u.p.t.u. zawiera 150 pozycji. Do towarów i usług w nim wymienionych należą:

1) towary i usługi objęte przed 1.11.2019 r. stosowaniem mechanizmu odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych (np. różnego rodzaju odpady oraz roboty budowlane),

2) towary należące przed 1.11.2019 r. do towarów, w których przypadku nabywcy ponosić mogą odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe nabywców (np. paliwa, oleje opałowe oraz oleje smarowe),

3) dodatkowo szereg innych towarów, np. węgiel i produkty węglowe, niektóre maszyny i urządzenia elektryczne (np. telewizory) oraz części i akcesoria do pojazdów silnikowych.

Należy podkreślić, że nie jest konieczne, aby faktura dokumentowała wyłącznie dostawy towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do u.p.t.u. Obowiązek oznaczania faktur wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” istnieje również w przypadku faktur, które tylko w części (choćby niewielkiej) dokumentują takie dostawy towarów lub świadczenie usług.

Krok: czy kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15.000 zł?

Obowiązek oznaczania faktur wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” istnieje, jeżeli kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15.000 zł. W przypadku faktur wystawianych na kwoty należności ogółem nieprzekraczające 15 000 zł obowiązek umieszczania na nich wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” nie istnieje.

Trzeba dodać, że nie jest jasne jakie kwoty należy uznawać za kwoty należności ogółem w przypadku faktur zaliczkowych oraz faktur końcowych wystawianych po wystawieniu faktur zaliczkowych. W mojej ocenie są to, odpowiednio, kwota otrzymanej całości lub części zapłaty (w przypadku faktur zaliczkowych) oraz suma wartości towarów lub usług pomniejszona o wartość otrzymanych części zapłaty (w przypadku faktur końcowych wystawianych po wystawieniu faktur zaliczkowych).

Krok: faktura powinna zawierać wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”

W przypadku stwierdzenia, że podatnik wystawił fakturę z naruszeniem art. 106e ust. 1 pkt 18a u.p.t.u., a więc fakturą, która wbrew obowiązkowi nie została oznaczona wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego, co do zasady, ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do u.p.t.u., wskazanej na fakturze (zob. art. 106e ust. 12 zdanie pierwsze u.p.t.u.). Nie dotyczy to:

1) osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe (zob. art. 106e ust. 12 zdanie drugie u.p.t.u.),

2) przypadków, gdy zapłata kwoty odpowiadającej kwocie podatku przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do u.p.t.u., wykazanej na fakturze, została dokonana z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (zob. art. 106e ust. 13 u.p.t.u.).

Zob. również procedura Sankcje za naruszanie obowiązku umieszczenia wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze.

Należy zastrzec, że oznaczenie faktury wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” nie powoduje automatycznie, iż konieczne jest jej opłacenie z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Jest tak tylko, jeżeli spełnione są warunki wynikające z przepisów art. 108a u.p.t.u.

Krok: faktura nie powinna zawierać wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”

Może się zdarzyć, że adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” umieszczona zostanie na fakturze, która nie musi być w ten sposób oznaczona. Należy to uznać za tzw. błąd mniejszej wagi. W konsekwencji uważam, że ani sprzedawcom wystawiającym faktury ze zbędnymi wyrazami „mechanizm podzielonej płatności”, ani nabywcom otrzymującym takie faktury nie grożą z tego tytułu żadne negatywne konsekwencje.

Należy zastrzec, że okoliczność, że faktura nie została oznaczona wyrazami „mechanizm podzielonej płatności” nie wyłącza obowiązku opłacenia jej z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (jeżeli spełnione są warunki wynikające z przepisów art. 108a u.p.t.u.). Jak czytamy w objaśnieniach Ministra Finansów z 23.12.2019 r. w sprawie mechanizmu podzielonej płatności, „obowiązek zapłaty należności z faktury w mechanizmie podzielonej płatności nie jest uzależniony od tego, czy na fakturze zawarto specjalne oznaczenie. Zatem, nawet jeżeli sprzedawca nie dopełnił obowiązku i nie oznaczył odpowiednio faktury, nabywca i tak ma obowiązek zapłaty kwoty należności za towary lub usługi z  załącznika nr 15 do u.p.t.u., jeżeli kwota z faktury jest wyższa niż 15.000 brutto, w mechanizmie podzielonej płatności”.