Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 24 września 2019 r.
Autorzy:

Nałożenie obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000

Nałożenie obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000

Nałożenie obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000

Ustawodawca konstruuje otwarty katalog decyzji, dla których wydania koniecznym może być przeprowadzenie oceny siedliskowej. Różne także będą organy właściwe dla nałożenia obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2010, s. 258). Zważywszy, iż często organy właściwe do wydania decyzji, której skutki wykonania mogą wystąpić na obszarze Natura 2000, nie posiadają wystarczającej wiedzy fachowej niezbędnej dla ustalenia, czy konieczne będzie przeprowadzenie oceny habitatowej, ostateczne rozstrzygniecie w tej sprawie ustawodawca pozostawił właściwym organom ochrony środowiska (art. 97 ust. 1 u.o.i.ś.). Ustawodawca nakłada obowiązek rozważenia konieczności przeprowadzenia oceny habitatowej nie tyko przed wydaniem decyzji warunkujących realizację przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, ale taki sam obowiązek rozciąga na przedsięwzięcia wymagające zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części na podstawie ustawy Prawo budowlane.

Organ administracyjny rozstrzygając o nałożeniu obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 winien kierować się zasadą przezorności.

Pojęcie obszaru „Natura 2000” należy rozumieć zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt. 6 u.o.i.ś. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż ustawodawca zrównuje ograniczenia stosowane w odniesieniu do już utworzonych na podstawie art. 25 u.o.p. obszarów Natura 2000 z ograniczeniami stosowanymi w odniesieniu do obszarów objętych listą proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty do czasu zatwierdzenia ich przez Komisję Europejską jako obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 i 3 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zainicjowanie postępowania przewidzianego w art. 97 następuje w przypadku gdy organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, rozważy przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Jeżeli organ ten uzna, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentacji wskazanej w art. 96 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 97 ust. 1, 3 i 4 po otrzymaniu tych dokumentów, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i nakłada obowiązek przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i określa zakres tego raportu, przy czym zakres raportu powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W oparciu o zgromadzone materiały organ wydaje postanowienie o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 bądź odmawia uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2016 r., II OSK 1861/14, LEX nr 2113136). 

Krok: wniesienie wniosku o wydanie decyzji warunkującej realizację przedsięwzięcia

Wniosek o wydanie decyzji lub zgłoszenie, o którym mowa w przepisach ustawy Prawo budowlane, m.in. warunkującej realizację inwestycji, nie musi dotyczyć bezpośrednio obszaru Natura 2000. Przedsięwzięcie może być realizowane poza obszarem Natura 2000, jednak jego skutki mogą ujawnić się w postaci oddziaływania na obszar Natura 2000.

Krok: odebranie wniosku

Ustawodawca pozostawia otwarty katalog decyzji, dla których może powstać obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Obowiązek przeprowadzenia oceny habitatowej dotyczyć może także przedsięwzięć, które dla swojej realizacji wymagają zgłoszenia zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane.

Krok: czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko?

Pojęcie znaczącego oddziaływania na środowisko ocenia się w odniesieniu do konkretnego przypadku, na podstawie wielu czynników. „Oddziaływania uznaje się za znaczące przede wszystkim wówczas, jeżeli będą one prawdopodobnie rozległe w czasie i przestrzeni, intensywne w stosunku do możliwości asymilacyjnych środowiska, czy też bliskie lub przekraczające standardy jakości środowiska (w tym np. zagrażające zdrowiu publicznemu)” (M. Pchałek, M. Behnke, Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w prawie polskim i UE, Warszawa 2009, s. 103).

Krok: obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko

Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia wynika wprost z ustawy w przypadku przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących na środowisko - art. 59 pkt 1 u.o.i.ś. lub zostaje nałożony w formie postanowienia (art. 63 ust. 1 u.o.i.ś.) w odniesieniu do planowanych przedsięwzięć potencjalnie znacząco oddziałujących na środowisko - art. 59 pkt 2 u.o.i.ś.

Krok: czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000?

„Przepis (art. 96 u.o.i.s.) z uwagi na brak wskazania kryteriów ustawowych odnośnie kwalifikacji danego przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 wymaga od organu sięgnięcia do innych rozwiązań prawnych z zakresu ochrony środowiska. Mająca swoje źródło w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1396, z późn. zm.), jak również w art. 191 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana, Dz. Urz. UE C 83/47) zasada przezorności, słusznie została uznana za jedno z tych rozwiązań. (…) Równie zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazywał na każdorazową konieczność badania wpływu zakładanego przedsięwzięcia na elementy środowiska przyrodniczego, z uwagi na występowanie, których zostały wyznaczone obszary Natury 2000. Dopiero to określenie pozwoli na ustalenie, czy przedsięwzięcie to może potencjalnie, a więc hipotetycznie, niekoniecznie rzeczywiście oddziaływać na obszar Natura 2000 i czy istnieje konieczność nałożenia przez organ obowiązku, o którym mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy” (z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 grudnia 2012 r., II OSK 1383/11, LEX nr 1282388).

Analizie podlegają wszelkie skutki oddziaływania na obszar Natura 2000 zarówno o charakterze krótkookresowym, jak i długookresowym. Ponadto analiza oddziaływań winna objąć oddziaływanie samego przedsięwzięcia oraz oddziaływania o charakterze skumulowanym.

Krok: wstępne ustalenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000

Ustalenie, iż planowane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 będzie rodziło konieczność ustalenia, czy w danym przypadku mają zastosowanie przesłanki wyłączające konieczność przeprowadzenia oceny siedliskowej.

Krok: stwierdzenie braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000

Ustalenie, iż planowane przedsięwzięcia, mimo iż mogą potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, ale za razem mieszczą się w planach ochronnych lub zadaniach ochronnych obszaru Natura 2000, wyłącza obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego działania. Organ administracyjny nie wydaje odrębnego postanowienia w tej sprawie.

Krok: czy przedsięwzięcie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000?

Ustawodawca nie nakłada obowiązku przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla wszystkich planowanych przedsięwzięć. Wyłącza z tego obowiązku przedsięwzięcia bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000. Kwalifikacja przedsięwzięć jako bezpośrednio związanych z ochroną obszaru Natura 2000 winna następować na podstawie analizy planu ochrony obszaru Natura 2000 (art. 29 u.o.p.) lub planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 (art. 28 u.o.p.).

Krok: czy przedsięwzięcie wynika z ochrony obszaru Natura 2000?

Kwalifikacja planowanych przedsięwzięć jako wynikających z ochrony obszaru Natura 2000 dokonuje się na podstawie analizy planu ochrony obszaru Natura 2000 (art. 29 u.o.p.) lub planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 (art. 28 u.o.p.).

Krok: nałożenie obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000

Nałożenie obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 następuje w formie niezaskarżalnego postanowienia. Postanowienie obliguje wnioskodawcę do przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów wymienionych w art. 96 ust. 3 u.o.i.ś. Kolejna nowelizacja wyłącza obowiązek przedłożenia wypisu i wyrysu z planu miejscowego, jeśli plan został uchwalony lub informacji o jego braku dla obszaru objętego planowaną inwestycją dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej realizowanej na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 404).Organ administracyjny właściwy do wydania decyzji, ponadto winien wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania głównego do czasu rozstrzygnięcia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia.

Krok: odebranie postanowienia

Postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 obliguje wnioskodawcę do przedłożenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów określonych w art. 96 ust. 3 u.o.i.ś.