Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia - OpenLEX

Paszkowski Artur, Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 stycznia 2016 r.
Autor:

Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia

Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia

Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia

Procedura opisuje tryb postępowania w zakresie nakładania przez Narodowy Fundusz Zdrowia na świadczeniodawcę kar umownych wynikających z niewykonania bądź nienależytego wykonania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W swej istocie dotyka ona w szczególności zagadnień dotyczących przesłanek uzasadniających nałożenie kary umownej, jej wysokości oraz sposobu egzekwowania.

Nakładanie kar umownych przez Narodowy Fundusz Zdrowia świadczeniodawca świadczeniodawca brak zapłaty kary umownej w terminie zapłata kary umownej w terminie możliwe działania odebranie wezwania OW NFZ OW NFZ możliwe działania oczekiwanie na zapłatę dochodzenie odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej brak podstaw do dochodzenia odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej dokonanie potrącenia odebranie zapłaty zastrzeżenie kary umownej stwierdzenie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy ustalenie wysokości kary umownej wezwanie do zapłaty kary umownej czy istnieje konieczność dochodzenia odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej? nie dokonano zapłaty dokonano zapłaty tak nie

Krok: zastrzeżenie kary umownej

Zgodnie z przepisem art. 483 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) - dalej k.c. - można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

Jak stanowi art. 136 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 581 z późn. zm.) - dalej u.ś.o.z. - umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej określa w szczególności postanowienia o karze umownej w przypadku niezastosowania terminu i trybu rozwiązania umowy za uprzednim okresem wypowiedzenia. Podobnie, zgodnie z § 29 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1400 z późn. zm.) - dalej r.o.w.u. - umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może zawierać zastrzeżenie o możliwości nałożenia przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia lub Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kary umownej w razie stwierdzenia niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy. Stąd też postanowienia wszystkich umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawieranych przez Narodowy Fundusz Zdrowia z podmiotami wykonującymi działalność leczniczą, których to wzory umów stanowią załączniki do zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w poszczególnych rodzajach świadczeń, zastrzegają, iż w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy, oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia może nałożyć na świadczeniodawcę karę umowną.

UWAGA: zgodnie z ugruntowanym w doktrynie cywilistycznej poglądem, możliwe jest również zastrzeganie kary umownej w postanowieniach wzorców umownych. Stanowisko takie zyskuje uzasadnienie również w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 9 września 1970 r., I CR 362/70, Sąd Najwyższy podkreślił, iż za wątpliwe uznać należy stanowisko, zgodnie z którym dla zastrzeżenia kary umownej nie wystarczy włączenie do umowy wzorca przewidującego karę umowną. W wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r., I CSK 125/07, Sąd Najwyższy, dopuszczając możliwość zastrzegania kary umownej w postanowieniach wzorców umownych, wskazał jedynie, iż „nie jest dozwolone zastrzeganie we wzorcu umownym kary umownej rażąco wygórowanej”.

Krok: stwierdzenie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy

Stwierdzenie przez Narodowy Fundusz Zdrowia niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, i to z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy, nastąpić może nie tylko w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego w trybie przepisów art. 64 u.ś.o.z., ale również na podstawie czynności monitorowania realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o którym to mowa w przepisie art. 107 ust. 5 pkt 12 lit. b u.ś.o.z. (np. w przypadku nieprzekazywania w terminie danych dotyczących list oczekujących).

UWAGA: jako że jednym z celów konstrukcji kary umownej ma być znaczące uproszczenie dochodzenia roszczeń wierzyciela, Narodowy Fundusz Zdrowia domagający się zapłaty zastrzeżonej kary umownej ma obowiązek wykazać jedynie istnienie i treść stosunku zobowiązaniowego łączącego go z dłużnikiem, a także fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Obowiązkiem wierzyciela nie jest natomiast wykazywanie szkody. W orzecznictwie podnoszony jest również o wiele dalej idący pogląd, zgodnie z którym zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty nawet w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2003 r., II CK 160/02).