Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 1 stycznia 2017 r.
Autorzy:

Jednostki sektora finansów publicznych jako podatnicy VAT

Jednostki sektora finansów publicznych jako podatnicy VAT

Jednostki sektora finansów publicznych jako podatnicy VAT

Procedura pozwala ustalić czy jednostka sektora finansów publicznych jest samodzielnym podatnikiem VAT.

Krok: potrzeba ustalenia, czy jednostka sektora finansów publicznych jest samodzielnym podatnikiem VAT

W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 września 2015 r., C-276/14, uchwały NSA z dnia 26 października 2015 r., I FPS 4/15 oraz art. 3 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 280) - dalej u.s.z.r., jednostki samorządu terytorialnego wraz z utworzonymi przez siebie samorządowymi jednostkami budżetowymi oraz samorządowymi zakładami budżetowymi, najpóźniej z dniem 1 stycznia 2017 r., musiały przejść na scentralizowany model rozliczania VAT. W świetle powyższego nie wszystkie jednostki sektora finansów publicznych są podatnikami z tytułu wykonywanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przypomnieć przy tym należy, że jednostkami sektora finansów publicznych są jednostki wymienione w art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.) - dalej u.f.p. Są to:

1) organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały;

2) jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki;

3) związki metropolitalne;

4) jednostki budżetowe;

5) samorządowe zakłady budżetowe;

6) agencje wykonawcze;

7) instytucje gospodarki budżetowej;

8) państwowe fundusze celowe;

9) Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

10) Narodowy Fundusz Zdrowia;

11) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;

12) uczelnie publiczne;

13) Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne;

14) państwowe i samorządowe instytucje kultury;

15) inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego.

Krok: czy jednostka jest samorządową jednostką organizacyjną?

Do samorządowych jednostek organizacyjnych zalicza się przede wszystkim samorządowe jednostki organizacyjne, samorządowe zakłady budżetowe oraz samorządowe instytucje kultury.

Krok: czy jednostka została utworzona przez związek międzygminny lub związek metropolitalny?

Centralizacja VAT nie objęła związków międzygminnych i metropolitalnych oraz utworzonych przez nie jednostek budżetowych oraz zakładów budżetowych. Ani bowiem z treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 września 2015 r., C-276/14, ani z przepisów u.s.z.r. nie wynika, aby związków międzygminnych oraz utworzonych przez nie jednostek budżetowych i zakładów budżetowych dotyczył obowiązek przejścia na scentralizowany model rozliczania VAT. Potwierdzają to w udzielanych wyjaśnieniach organy podatkowe, czego - w przypadku związków międzygminnych - przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 24 marca 2016 r., IBPP3/4512-85/16/BJ. Czytamy w niej, że „centralizacja dotyczy własnych zakładów budżetowych gmin, a zakład do którego została przekazana inwestycja nie pełni takiej funkcji, bowiem jest to zakład budżetowy Związku Międzygminnego Gmin, a nie własny zakład budżetowy Gminy S. Skoro zakład budżetowy nie jest zakładem własnym Gminy lecz zakładem budżetowym Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w W.R., zatem ani wyrok TSUE z dnia 29 września 2015 r., C-276/14, ani uchwała NSA z dnia 26 października 2015 r., I FPS 4/15, nie dotyczy Wnioskodawcy”.

Krok: czy jednostka jest jednostką budżetową?

Centralizacja rozliczeń VAT dotyczy dwóch grup jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego. Do pierwszej grupy należą gminne (tj. utworzone przez gminy), powiatowe (tj. utworzone przez powiaty) oraz wojewódzkie (tj. utworzone przez województwa) jednostki budżetowe.

Krok: czy jednostka jest zakładem budżetowym?

Do drugiej grupy jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego objętych centralizacją należą gminne (tj. utworzone przez gminy), powiatowe (tj. utworzone przez powiaty) oraz wojewódzkie (tj. utworzone przez województwa) zakłady budżetowe.

Krok: jednostka nie jest samodzielnym podatnikiem VAT

Z chwilą przejścia na scentralizowany model rozliczania VAT samorządowe jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe przestały być samodzielnymi podatnikami VAT. Z chwilą tą:

1) jednostka samorządu terytorialnego wstąpiła we wszystkie przewidziane w przepisach VAT prawa i obowiązki wszystkich swoich jednostek organizacyjnych (zob. art. 4 u.s.z.r.);

2) samorządowe jednostki organizacyjne zostały wykreślone z rejestru podatników VAT (zob. art. 5 ust. 3 u.s.z.r.);

3) wszelkie czynności podlegające opodatkowaniu VAT wykonywane przez samorządowe jednostki organizacyjne stały się czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT przez macierzyste dla nich jednostki samorządu terytorialnego (ze wszystkimi tego konsekwencjami);

4) wszystkie zakupy towarów i usług dokonywane przez samorządowe jednostki organizacyjne (w tym zakupy towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności przez te jednostki) stały się zakupami dokonywanymi przez macierzyste dla nich jednostki samorządu terytorialnego;

5) czynności wykonywane między samorządowymi jednostkami organizacyjnymi oraz macierzystymi dla nich jednostkami samorządu terytorialnego nie podlegają opodatkowaniu VAT (jako czynności wykonywane wewnątrz tego samego podatnika);

6) jednostki samorządu terytorialnego uzyskały możliwość dokonywania korekt rozliczeń VAT za okresy rozliczeniowe sprzed centralizacji rozliczeń VAT, w tym w stosunku do zakupów dokonywanych przez swoje jednostki organizacyjne.

Krok: jednostka jest samodzielnym podatnikiem VAT

Jednostki, które nie zostały objęte centralizacją rozliczeń VAT, są z tytułu wykonywanych czynności podlegających opodatkowaniu samodzielnymi podatnikami VAT. Dotyczy to, m.in. państwowych jednostek budżetowych oraz jednostek utworzonych przez związki międzygminne oraz związki metropolitalne.