Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 11 czerwca 2016 r.
Autorzy:

Fakultatywne cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia na korzystanie ze środowiska

Fakultatywne cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia na korzystanie ze środowiska

Fakultatywne cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia na korzystanie ze środowiska

art. 195 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672) - dalej p.o.ś. - ustawodawca wskazał fakultatywne podstawy cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia na korzystanie ze środowiska. Ograniczenie lub cofnięcie następuje w tym przypadku bez jakiegokolwiek odszkodowania, a decyzja organu ma charakter uznaniowy.

Krok: podejrzenie zaistnienia przesłanki do ograniczenia lub cofnięcia pozwolenia

Postępowanie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wszczyna się po wystąpieniu podejrzeń, że wystąpiła jedna z wskazanych w art. 195 ust. 1 p.o.ś. przesłanek. O ile większość z nich nie budzi większych wątpliwości interpretacyjnych, część z nich należy omówić szerzej. W szczególności:

– eksploatacja instalacji z naruszeniem warunków pozwolenia i innych przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska lub ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21) - przedmiotowy przepis nie znajdzie zastosowania w przypadku wystąpienia skutków naruszenia, o których mowa w art. 194 ust. 1 p.o.ś. W takim przypadku organ musi wydać decyzję na podstawie ww. artykułu i zaopatrzyć ją w rygor natychmiastowej wykonalności. Nie może wydać decyzji na podstawie art. 195 ust. 1 p.o.ś.;

– przy przekroczeniu krajowych pułapów emisji, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r. poz. 2273) - co istotne przepis ten znajdzie zastosowanie dopiero w przypadku uchwalenia Krajowego planu redukcji emisji, dopiero wtedy organ będzie zobligowany do dokonania analizy dotyczącej konieczności ograniczenia lub cofnięcia pozwolenia na korzystanie ze środowiska z uwagi na konieczność osiągnięcia celów wynikających z planu;

– brak wystąpienia przez prowadzącego instalację z wnioskiem o zmianę pozwolenia zintegrowanego, o których mowa w art. 215 ust. 4 lub art. 216 ust. 3 p.o.ś. - do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wystarczy w tym przypadku wystąpienie jednej z opisanych wyżej okoliczności.

Krok: ustalenie organu właściwego

Organem właściwym w sprawie jest organ właściwy do wydania pozwolenia. Należy brać przy tym pod uwagę, że nie zawsze będzie to ten sam organ, który wydał pozwolenie na korzystanie ze środowiska - z uwagi na możliwe zmiany właściwości organów.

Krok: (!) ustalenie zakresu stron postępowania

Niewątpliwie status strony będzie przysługiwał adresatowi pozwolenia na korzystanie ze środowiska. W przeciwieństwie jednak do postępowania w sprawie wydania pozwoleń na korzystanie ze środowiska i rozwiązań zawartych w art. 185 p.o.ś., w art. 195 ust. 1 p.o.ś. nie ograniczono kręgu podmiotów uczestniczących w takim postępowaniu. Uznać należy, że stronami postępowania będą wszyscy władający nieruchomościami położonymi w zasięgu oddziaływania instalacji, z eksploatacją której jest związane pozwolenie na korzystanie ze środowiska. W szczególności stronami postępowania będą właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze ograniczonego użytkowania, o którym mowa w art. 135 p.o.ś., jeśli obszar taki był wyznaczony.

Krok: wszczęcie postępowania

Po powzięciu uzasadnionych podejrzeń co do naruszeń, o których mowa w art. 195 ust. 1 p.o.ś., organ wszczyna postępowanie z urzędu. Postępowanie w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia decyzji bez odszkodowania jest postępowaniem prowadzonym w nowej sprawie administracyjnej i powinno być ono przeprowadzone zgodnie z zachowaniem wszystkich reguł procesowych.

Krok: zawiadomienie o wszczęciu postępowania

Postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji powinno być przeprowadzone zgodnie z zachowaniem wszystkich reguł procesowych, poczynając od zawiadomienia stron na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. Do zawiadomienia o wszczęciu postępowania (oraz dalszych czynności podejmowanych w sprawie) znajdują zastosowanie ogólne reguły wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego.

Krok: doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania

Doręczenie następuje zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - art. 39.

Krok: przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego

Z uwagi na uznaniowość decyzji o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia organ powinien zbadać, ustalić i rozważyć stan faktyczny w możliwie najdokładniejszy sposób. Konieczna jest przy tym wszechstronna ocena konkretnego przypadku, dokonana na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, s. 45). Aby powyższe było możliwe, organ powinien samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Na podstawie art. 379 p.o.ś. może on bowiem dokonywać samodzielnie kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i czynić w tym zakresie własne ustalenia, może w szczególności dokonać oględzin instalacji. Co istotne jednak, organ może pomocniczo wykorzystać w tym postępowaniu ustalenia związane z prowadzeniem przez inne organy postępowań np. wszczętych na podstawie art. 365 p.o.ś. przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. W szczególności w postępowaniu dowodowym organ powinien wykazać odpowiednio zaistnienie poszczególnych podstaw umożliwiających organowi ograniczenie lub cofnięcie pozwolenia:

– przy eksploatacji instalacji z naruszeniem warunków pozwolenia i innych przepisów p.o.ś. lub ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21) - organ w postępowaniu wyjaśniającym powinien precyzyjnie wykazać, jakie postanowienia pozwolenia czy ustawy zostały przez prowadzącego instalację naruszone;

– przy zmianie przepisów dotyczących ochrony środowiska w stopniu uniemożliwiającym emisję lub korzystanie ze środowiska na warunkach określonych w pozwoleniu - organ w pierwszej kolejności powinien wykazać zmianę w obowiązujących i znajdujących zastosowanie przepisach, wskazać jakie zmiany występują pomiędzy warunkami korzystania ze środowiska określonymi w pozwoleniu a tymi, które byłyby ustalone w obecnym stanie prawnym, oraz określić wpływ, jakie mogłoby wywrzeć na stan środowiska;

– przy przeprowadzaniu postępowania kompensacyjnego - wypełnienie przesłanki cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia jest zależne w tym przypadku od efektów przeprowadzanego na podstawie p.o.ś. postępowania kompensacyjnego patrz: Przeprowadzenie postępowania kompensacyjnego (por. K. Gruszecki, komentarz do art. 195 [w:] Prawo Ochrony Środowiska. Komentarz, Wolters Kluwer).

Krok: wezwanie do usunięcia naruszenia

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, w przypadku stwierdzenia przez organ, że zaistniała jedna z przyczyn wskazanych w art. 195 ust. 1 p.o.ś., przed podjęciem decyzji cofającej lub ograniczającej pozwolenie na korzystanie ze środowiska, organ powinien wezwać prowadzącego instalację do usunięcia naruszeń w oznaczonym terminie, kończąc w ten sposób postępowanie w sprawie. Organ, wyznaczając termin usunięcia naruszeń, powinien kierować się rzeczywistą możliwością usunięcia naruszeń, ale również koniecznością doprowadzenia do przestrzegania prawa w możliwie najkrótszym czasie (por. M. Górski, komentarz do art. 195 [w:] M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J. Jendrośka, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2014). Pomimo braku wyraźnego wskazania ustawodawcy, że wezwanie do usunięcia naruszeń nastąpi w formie decyzji administracyjnej, należy przyjąć takie rozwiązanie za zasadne. Jednocześnie prowadzący instalację ma w takim wypadku możliwość zakwestionowania przyjętych w decyzji - wezwaniu do usunięcia naruszeń, ustaleń faktycznych, których organ dokonał w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Krok: doręczenie wezwania do usunięcia naruszenia

Doręczenie następuje zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - art. 39.

Krok: upłynięcie terminu na usunięcie naruszeń

Organ po upływie wyznaczonego przez niego terminu na usunięcie wskazanych w wezwaniu naruszeń, weryfikuje, czy prowadzący instalację przedmiotowe naruszenia usunął.

Krok: czy prowadzący instalację usunął naruszenia?

Po zakończeniu postępowania wezwaniem do usunięcia naruszenia, organ w razie bezskutecznego jego upływu uprawniony będzie do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia.

Krok: brak możliwości cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia

Jeżeli prowadzący instalację, w wyniku otrzymania wezwania do usunięcia naruszenia, przedmiotowych naruszeń nie usunie, organ będzie miał możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia, a następnie podjęcie decyzji uznaniowej o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia.

Krok: wydanie decyzji administracyjnej

Organ, po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego, podejmuje decyzję uznaniową - może on cofnąć lub ograniczyć pozwolenie lub nie. Do wydania ww. decyzji wystarczające jest wystąpienie jednej z wskazanych w art. 195 ust. 1 p.o.ś. przyczyn. Organ powinien jednak wykazać, jakie względy w jego przekonaniu przemawiają za cofnięciem lub ograniczeniem pozwolenia na korzystanie ze środowiska. Mając na względzie fakt, że w praktyce cofnięcie pozwolenia doprowadzi do ograniczenia uprawnień przysługujących jego adresatowi, należy wskazać, że organ administracji w każdym przypadku powinien wyważyć interes indywidualnego adresata pozwolenia na korzystanie ze środowiska z interesem ochrony środowiska i od wyników takiej oceny uzależnić treść podjętego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy nie usunięto negatywnych skutków w środowisku, powstałych w wyniku prowadzonej działalności, organ właściwy do wydania pozwolenia określa zakres i termin wykonania tego obowiązku w decyzji o wygaśnięciu, cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia. Nałożenie tego obowiązku ma charakter obligatoryjny w sytuacji stwierdzenia przez organ administracji nieusunięcia negatywnych skutków w środowisku. Podstawowym kryterium przedmiotowego obowiązku powinna być wykonalność nałożonych obowiązków, zarówno techniczna, jak i czasowa, odniesiona do konkretnego przypadku. Decyzja powinna spełniać wymagania jakie według art. 107 k.p.a. powinna spełniać każda decyzja administracyjna. Organ nie ma obowiązku opatrzyć decyzji w klauzulę natychmiastowej wykonalności, może to jednak uczynić na podstawie ogólnych reguł. Podmiotowi, który na skutek wydania decyzji administracyjnej o ograniczeniu lub cofnięciu pozwolenia poniósł szkody, nie będzie przysługiwało odszkodowanie (M. Górski, komentarz do art. 195 [w:] M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J. Jendrośka, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2014).

Krok: doręczenie decyzji

Decyzja doręczana jest zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - art. 39.