Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 13 lipca 2018 r.
Autorzy:

Doradca podatkowy jako instytucja obowiązana

Doradca podatkowy jako instytucja obowiązana

Doradca podatkowy jako instytucja obowiązana

Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nakładają szereg obowiązków na instytucje obowiązane. Szczególną grupą takich instytucji są doradcy podatkowi, którzy mogą uzyskać taki status z kilku różnych powodów.

Krok: posiadanie statusu doradcy podatkowego

Doradcy podatkowi mają dostęp do danych finansowych innych podmiotów. Ustawodawca postanowił wykorzystać ten fakt i zaliczył ich do instytucji obowiązanych w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Krok: rodzaj wykonywanej działalności

Doradcy podatkowi mogą być zaliczeni do instytucji obowiązanych z kilku odrębnych powodów związanych z zakresem wykonywanych czynności.

Krok: czynności podwyższonego ryzyka

art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z 1.03.2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2020 r. poz. 971 ze zm.) – dalej u.p.p.p.f.t., do instytucji obowiązanych zaliczeni zostali adwokaci, radcowie prawni, prawnicy zagraniczni, doradcy podatkowi w zakresie, w jakim świadczą na rzecz klienta pomoc prawną lub czynności doradztwa podatkowego dotyczące:

a) kupna lub sprzedaży nieruchomości, przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa,

b) zarządzania środkami pieniężnymi, instrumentami finansowymi lub innymi aktywami klienta,

c) zawierania umowy o prowadzenie rachunku bankowego, rachunku papierów wartościowych lub wykonywania czynności związanych z prowadzeniem tych rachunków,

d) wnoszenia wkładu do spółki kapitałowej lub podwyższenia kapitału zakładowego spółki kapitałowej,

e) tworzenia, prowadzenia działalności lub zarządzania spółkami kapitałowymi lub trustami

- z wyjątkiem radców prawnych oraz prawników zagranicznych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy lub służby w urzędach obsługujących organy administracji publicznej, innych państwowych lub samorządowych jednostkach organizacyjnych oraz w podmiotach innych niż spółki, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6.07.1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm.), oraz doradców podatkowych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy w podmiotach innych niż te, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy z 5.07.1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 130 ze zm.).

Omawiane czynności związane są zazwyczaj z większymi ruchami finansowymi, a tym samym ustawodawca poświęcił im szczególną uwagę.

Krok: czynności doradztwa podatkowego

art. 2 ust. 1 pkt 14 u.p.p.p.f.t. wymienieni są zaś doradcy podatkowi w zakresie czynności doradztwa podatkowego innych niż wymienione w pkt 14 oraz biegli rewidenci.

Innymi słowy doradcy podatkowi są instytucjami obowiązanymi, jeżeli wykonują czynności z zamkniętego katalogu określonego przez ustawodawcę (pkt 14) oraz w każdym innym przypadku wykonywania zawodu (pkt 15). Wydaje się, że przepisy byłyby bardziej przejrzyste, gdyby ustawodawca ogólnie zapisał, że doradcy podatkowi są instytucjami obowiązanymi, a nie rozbijał regulację na dwa punkty.

Krok: czynności księgowe

Na mocy art. 2 ust. 1 pkt 17 u.p.p.p.f.t. instytucjami obowiązanymi są podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (biura rachunkowe). Przepis ten wyraźnie mówi o podmiotach prowadzących księgi rachunkowe – prowadzenie innych rodzajów ewidencji (np. PKPiR) nie mieści się w tym zakresie. Innymi słowy, jeżeli biuro rachunkowe specjalizuje się w prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów, to nie ma statusu instytucji obowiązanej – przy założeniu, że nie ma w obsłudze ani jednej pełnej księgowości. Jeżeli jednak PKPiR prowadzi doradca podatkowy, to ma status instytucji obowiązanej także w przypadku prowadzenia PKPiR na mocy art. 2 ust. 1 pkt 15 u.p.p.p.f.t.

Krok: czynności doradcze

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 17 u.p.p.p.f.t. instytucjami obowiązanymi są przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.) [obecnie: ustawy z 6.03.2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.) - przyp. aut.], niebędący innymi instytucjami obowiązanymi, świadczący usługi polegające na:

a) tworzeniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

b) pełnieniu funkcji członka zarządu lub umożliwianiu innej osobie pełnienia tej funkcji lub podobnej funkcji w osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

c) zapewnianiu siedziby, adresu prowadzenia działalności lub adresu korespondencyjnego oraz innych pokrewnych usług osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

d) działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako powiernik trustu, który powstał w drodze czynności prawnej,

e) działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako osoba wykonująca prawa z akcji lub udziałów na rzecz podmiotu innego niż spółka notowana na rynku regulowanym podlegającym wymogom dotyczącym ujawniania informacji zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub podlegająca równoważnym standardom międzynarodowym.

Szczególnie dużo wątpliwości można mieć odnośnie pierwszego rodzaju działalności, czyli usług polegających na tworzeniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Czy pomoc przy ustaleniu zakresu PKD, albo wypełnienie formularzy KRS będzie się mieściło w tym zakresie? Literalne brzmienie przepisu na to by wskazywało, chociaż wymienione czynności mają jedynie charakter techniczny.

Zdarza się także, że doradca podatkowy udostępnia swój lokal klientowi. Może to być udostępnienie fizyczne w postaci najmu (podnajmu), ale częściej zdarza się udostępnienie adresu. Klient może nie dysponować własnym lokalem lub nie móc w nim prowadzić działalności, albo nie chcieć posługiwać się swoim prywatnym adresem. W wyniku udostępnienia lokalu lub nawet tylko adresu stajemy się zatem instytucją obowiązaną, nawet jeśli nie spełniamy innych kryteriów.

Dodatkowo zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 23 u.p.p.p.f.t. instytucjami obowiązanymi są bowiem także przedsiębiorcy w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10.000 euro, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Podkreślenia jednak wymaga, że przepis ten w praktyce nie dotyczy doradców podatkowych. Wiele płatności jest dokonywanych przelewem, a wpłaty gotówkowe zazwyczaj dotyczą zdecydowanie mniejszych kwot.

Jednocześnie należy podkreślić, że przepis powyższy dotyczy wyłącznie podmiotów, które są stroną transakcji w kwocie przekraczającej limit. Doradca podatkowy nie staje się zatem instytucją obowiązaną wyłącznie dlatego, że zaksięguje taki zakup, a w szczególności nie musi donosić na swojego klienta do GIIF.

Krok: posiadanie statusu instytucji obowiązanej

Z posiadaniem statusu instytucji obowiązanej wiąże się szereg obowiązków w postaci np. konieczność stosowania środków bezpieczeństwa finansowego czy wyznaczania osób odpowiedzialnych za wypełnianie obowiązków wynikających z przepisów u.p.p.p.f.t.