Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia... - OpenLEX

Bełczącki Robert Marek, Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w związku z zażaleniem na odmowę zwolnienia od opłaty

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w związku z zażaleniem na odmowę zwolnienia od opłaty

Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w związku z zażaleniem na odmowę zwolnienia od opłaty

Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w związku z zażaleniem na odmowę zwolnienia od opłaty

Uchylenie poprzednio obowiązującego art. 1302 § 3 k.p.c., który obligował sąd do odrzucenia bez wezwania o uiszczenie opłaty m.in. zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, podlegającego opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, oznacza, że w obecnym stanie prawnym przewodniczący powinien wezwać do uiszczenia brakującej opłaty od zażalenia także w przypadku, gdy nienależycie opłacone zażalenie zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 38, LEX nr 578243). Stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie z dniem 7 listopada 2019 r. Znamienne, że w ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) zabrakło projektowanej regulacji art. 1302a § 1 i 3 k.p.c., według której nieopłacony należycie środek zaskarżenia pochodzący od adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, podlegać miał odrzuceniu bez wezwania do uiszczenia należnej opłaty, jeżeli podlegał opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, a w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu środka zaskarżenia można byłoby uiścić brakującą opłatę albo brakującą część opłaty, uiszczając jednocześnie opłatę dodatkową równą opłacie należnej od odrzuconego środka zaskarżenia, i wówczas środek zaskarżenia wywołałby skutek od daty pierwotnego wniesienia (por. druk sejm. nr 3137, VIII kadencja).

Powyższe nie oznacza jednak, że wezwanie do uiszczenia brakującej opłaty nastąpi w każdym wypadku, gdy zażalenie wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika nie zostało należycie opłacone. W przypadku gdy w zażaleniu takim zawarty został wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia, który został następnie prawomocnie oddalony (choćby częściowo; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 172/11, OSNC-ZD 2013, nr 3, poz. 47, LEX nr 1133795; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2012 r., III CZP 56/12, OSNC 2013, nr 6, poz. 70, LEX nr 1230029), bieg terminu do uiszczenia należnej opłaty rozpoczyna się z dniem doręczenia - wydanego na posiedzeniu niejawnym - albo ogłoszenia - wydanego na posiedzeniu jawnym - postanowienia odmawiającego zwolnienia, bez wezwania do uiszczenia brakującej opłaty (por. postanowienie SN z dnia 13 kwietnia 2012 r., I CZ 36/12, niepubl., LEX nr 1170213; uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2017 r., III CZP 82/16, OSNC 2017, nr 7-8, poz. 75, LEX nr 2242266). Podobnie będzie w przypadku, gdy wniosek o zwolnienie od opłaty zostanie złożony w terminie wyznaczonym do uiszczenia brakującej opłaty od zażalenia wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika (nie nastąpi kolejne wezwanie). W art. 112 ust. 3 zd. pierwsze u.k.s.c. przewidziano bowiem, że w przypadku, gdy pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, nie znajduje zastosowania art. 112 ust. 2 u.k.s.c., zgodnie z którym jeśli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma, na podstawie art. 130 k.p.c. Natomiast stosownie do art. 112 ust. 3 zd. drugie u.k.s.c. w przypadku pisma wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika, jeśli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma, a następnie został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

Podobnie jest w przypadku wniesienia w przepisanym terminie zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od opłaty (art. 3941a § 1 pkt 1 k.p.c., art. 3941a § 3 k.p.c., art. 3941b k.p.c.), uprzednio zawarty w zażaleniu albo zgłoszony w terminie wyznaczonym do uiszczenia brakującej opłaty od zażalenia. Wówczas zgodnie z art. 112 ust. 3 zd. trzecie u.k.s.c. termin do opłacenia zażalenia biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na odmowę zwolnienia, a jeśli takie postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

Nie został jednak uregulowany przypadek, gdy nastąpiło odrzucenie zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji odmawiające zwolnienia. W sytuacji, gdy przyczyną odrzucenia takiego zażalenia jest jego wniesienie po upływie przepisanego terminu, stosowanie art. 112 ust. 3 zd. trzecie jest wyłączone, gdyż zgodnie z jego brzmieniem dotyczy on jedynie przypadków wniesienia zażalenia w przepisanym terminie. Wówczas należy przyjąć, że tygodniowy termin do uiszczenia opłaty od zażalenia upłynął zgodnie z regułą przewidzianą w art. 112 ust. 3 zd. drugim u.k.s.c. i nie pozostaje nic innego jak odrzucenie zażalenia ze względu na jego nieopłacenie. Podobnie należy ocenić odrzucenie zażalenia z innej przyczyny, uznając, że niedopuszczalne zażalenie nie mogło przerwać biegu terminu określonego w art. 112 ust. 3 zd. drugim u.k.s.c.

Pojęcie zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawego lub rzecznika patentowego w rozumieniu art. 112 ust. 3 u.k.s.c. należy rozumieć ściśle. Przepisów tych nie stosuje się w przypadku zażalenia wniesionego osobiście przez stronę, która reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2012 r., III CZP 92/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 87, LEX nr 1212748).

Powyższe reguły dotyczą także zaskarżania zażaleniem zarządzeń przewodniczącego (art. 398 k.p.c.).

Badanie dopuszczalności zażalenia przed sądem drugiej instancji ze względu na wymagania fiskalne - bieg terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego w związku z zażaleniem na odmowę zwolnienia od opłaty strona wnosząca zażalenie strona wnosząca zażalenie możliwe kroki ogłoszenie postanowienia sądu drugiej instancji - początek biegu tygodniowego terminu do opłacenia zażalenia doręczenie odpisu postanowienia sądu drugiej instancji - początek biegu tygodniowego terminu do opłacenia zażalenia zaniechanie uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia w terminie uiszczenie opłaty sądowej od zażalenia w terminie sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający sąd drugiej instancji przewodniczący skład orzekający skierowanie zażalenia do rozpoznania czy postanowienie sądu drugiej instancji wydane zostało na posiedzeniu niejawnym? brak zarządzenia -początek biegu tygodniowego terminu do opłacenia zażalenia liczony od doręczenia odpisu postanowienia sądu drugiej instancji brak zarządzenia - początek biegu tygodniowego terminu do opłacenia zażalenia liczony od ogłoszenia postanowienia sądu drugiej instancji bezskuteczny upływ terminu do uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia wynik postępowania w przedmiocie zażalenia na postanowienie oddalające w całości albo w części wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od zażalenia czy zażalenie na odmowę zwolnienia zostało uwzględnione w całości? czy zażalenie na odmowę zwolnienia zostało uwzględnione w części? czy zażalenie na odmowę zwolnienia zostało oddalone? zażalenie na odmowę zwolnienia zostało odrzucone skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne odrzucenie zażalenia czy ocena przewodniczącego jest trafna? tak nie tak nie tak nie tak nie tak nie

Krok: wynik postępowania w przedmiocie zażalenia na postanowienie oddalające w całości albo w części wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od zażalenia

Bieg tygodniowego terminu do opłacenia zażalenia wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika po oddaleniu, choćby w części, zawartego w nim wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej, uzależniony jest od skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie.

Krok: czy zażalenie na odmowę zwolnienia zostało uwzględnione w całości?

W przypadku uwzględnienia w całości zażalenia na odmowę zwolnienia, czego następstwem jest całkowite zwolnienie strony wnoszącej zażalenie od obowiązku uiszczenia należnej od zażalenia opłaty sądowej, względy fiskalne nie stoją już na przeszkodzie nadaniu zażaleniu dalszego biegu.