Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia - OpenLEX

Bełczącki Robert Marek, Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 16 maja 2020 r.
Autorzy:

Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Wzgląd na to, że skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego nosi cechy środka zaskarżenia, usprawiedliwia przyjęcie, że w razie uchybienia terminu do jej wniesienia właściwym rygorem jest odrzucenie skargi (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1999 r., III CKN 478/98, OSNC 2000, nr 6, poz. 118, LEX nr 39177; T. Ereciński, K. Weitz, Sąd polubowny, Warszawa 2008, s. 406), podobnie jak w przypadku skargi o wznowienie postępowania. Niemniej w doktrynie prezentowany jest także pogląd - kładący nacisk na cechy skargi charakterystyczne dla powództwa - według którego termin do wniesienia skargi jest terminem materialnoprawnym (prekluzyjnym), a jego uchybienie powinno stanowić podstawę oddalenia skargi.

W judykaturze Sądu Najwyższego przyjęto, że wniesienie skargi do niewłaściwego sądu państwowego nie wpływa na ocenę zachowania terminu do jej wniesienia. Stąd określając właściwość sądu państwowego w sposób nieprawidłowy, skarżący nie naraża się na odrzucenie skargi, jeśli zostanie ona przekazana sądowi właściwemu przez sąd niewłaściwy już po upływie terminu do jej wniesienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1999 r., III CKN 478/98, OSNC 2000, nr 6, poz. 118, LEX nr 39177). W doktrynie pogląd ten poddawany jest jednak krytyce (por. T. Ereciński, K. Weitz, Sąd polubowny, Warszawa 2008, s. 407-408). Jeśli krytykę tę podzielić, kwestia ustalenia właściwości sądu dla potrzeb oceny zachowania terminu do wniesienia skargi dodatkowo komplikuje się ze względu na akceptację w orzecznictwie sądów powszechnych stosowania w odniesieniu do skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego art. 200 § 11 i § 12 k.p.c. (a poprzednio art. 202 zd. pierwsze i drugie k.p.c. - por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2012 r., I ACz 547/12, LEX nr 1130086).

Na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 i 567), dodanego ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (w tekście przepisu ustawy oczywiście błędnie wskazano jedynie na COVID) bieg m.in. terminów procesowych w postępowaniach sądowych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Niewątpliwie zatem w tym okresie bieg terminu do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego w postępowaniu cywilnym nie rozpoczyna się, a rozpoczęty wcześniej ulega zawieszeniu na ten okres.

Wątpliwości budzi jednak temporalny zakres obowiązywania normy prawnej zawartej w przytoczonym przepisie.

Względy celowościowe i pragmatyczne sprawiają, że można bronić poglądu, iż znajduje ona zastosowanie od dnia 14 marca 2020 r., tj. od dnia ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, Dz. U. z 2020 r., poz. 433).

Następnie z dniem 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 491).

Hipoteza normy prawnej zawartej w przepisie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., dodanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r., z pewnością spełniła się już z dniem 14 marca 2020 r.

Niemniej znamienne, że przepis ten nie został wymieniony w art. 101 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. wśród tych przepisów tej ustawy, które mają mieć moc wsteczną.

To z kolei uprawnia do wysnucia wniosku, że norma prawna zawarta w przepisie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., dodanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r., wywołać może przewidziane w nim skutki prawne dopiero z dniem 31 marca 2020 r., kiedy to wspomniana ustawa z dnia 31 marca 2020 r. w części obejmującej ten przepis weszła w życie.

Jeśli chodzi natomiast o okres od dnia 14 marca 2020 r., otwarta pozostaje kwestia stosowania art. 173 k.p.c., względnie dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.

Pamiętać również należy o tym, że wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, o których mowa w art. 15zzs ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 2 marca 2020 r., nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 (tzw. sprawy pilne), terminów w sprawach wyboru lub powołania organów, których kadencje są określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, terminów wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego oraz terminów w sprawach wniosków i pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego (por. art. 15zzs ust. 2 tej ustawy).

Ponadto art. 15zzs ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do terminów związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (art. 15zzt tej ustawy).

Od dnia 18 kwietnia 2020 r. art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie znajduje także zastosowania w postępowaniach sądowych dotyczących infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (art. 15zzs ust. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. – por. art. 73 pkt 46 lit. f w zw. z art. 118 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz. U. z 2020 r., poz. 695).

Uchylenie art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nastąpiło z dniem 16 maja 2020 r. na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875).

Według art. 68 ust. 6 i 7 wspomnianej ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r., których bieg nie rozpoczął się albo uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg albo biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r.

Wobec tego termin do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego w postępowaniu cywilnym, który nie rozpoczął się albo uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r., rozpoczyna bieg albo biegnie dalej począwszy od dnia 24 maja 2020 r. (po upływie 7 dni od dnia 16 maja 2020 r.).

Badanie dopuszczalności skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia sąd pierwszej instancji przewodniczący skład orzekający sąd pierwszej instancji przewodniczący skład orzekający czy skarga została wniesiona w terminie pięciu lat od dnia doręczenia wyroku sądu polubownego? czy skarga zawiera wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia? czy skarga została wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podanej w skardze podstawie do uchylenia wyroku sądu polubownego? skierowanie skargi do rozpoznania czy skarżący wniósł skargę w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wyroku sądu polubownego? skarżący wnosił o uzupełnienie, sprostowanie bądź wykładnię wyroku sądu polubownego czy skarżący wniósł skargę w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia sądu polubownego rozstrzygającego o wniosku o uzupełnienie, sprostowanie bądź wykładnię? skarga powołuje podstawę z art. 1206 § 1 pkt 5 lub 6 k.p.c. zwrot wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyjęcie, że skarga nie jest dotknięta brakami formalnymi ani fiskalnymi możliwe scenariusze skarga powołuje podstawę z art. 1206 § 1 pkt 1-4 lub art. 1206 § 2 k.p.c. możliwy przebieg postępowania skarżący nie wnosił o uzupełnienie, sprostowanie bądź wykładnię wyroku sądu polubownego skierowanie skargi na posiedzenie niejawne celem jej odrzucenia postanowienie o odrzuceniu skargi czy ocena przewodniczącego jest trafna? wynik postępowania postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi przywrócenie terminu do wniesienia skargi tak nie tak nie tak nie tak nie tak nie tak nie

Krok: przyjęcie, że skarga nie jest dotknięta brakami formalnymi ani fiskalnymi

Czynności sprawdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi wykonuje przewodniczący, za wyjątkiem odrzucenia skargi, co wymaga wydania postanowienia przez sąd.

Krok: możliwe scenariusze

Bieg terminu do wniesienia skargi uzależniony jest od podstawy do uchylenia wyroku przyjętej za podstawę skargi. W art. 1208 k.p.c. termin określony został odrębnie odnośnie do podstaw z art. 1206 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. oraz do pozostałych podstaw z art. 1206 k.p.c.

Jeśli skarga oparta została zarówno na podstawie z art. 1206 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c., jak i na innej podstawie, termin do wniesienia skargi oblicza się odrębnie w odniesieniu do każdej z podstaw. W przypadku uchybienia terminowi tylko co do niektórych podstaw, w praktyce skargi nie odrzuca się w danej części, ale podstawy powołane z uchybieniem terminu uznaje się za bezskuteczne i pomija się przy rozpoznaniu skargi.