Procedury
Status: Aktualna
Wersja od: 7 listopada 2019 r.
Autorzy:

Badanie dopuszczalności apelacji przed sądem drugiej instancji ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Badanie dopuszczalności apelacji przed sądem drugiej instancji ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Badanie dopuszczalności apelacji przed sądem drugiej instancji ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Kontrolując dopuszczalność apelacji sąd drugiej instancji w myśl art. 373 § 1 k.p.c. obowiązany jest sprawdzić m.in. zachowanie przez skarżącego terminu do wniesienia apelacji. Zgodnie z art. 369 § 1 k.p.c., jest to termin dwutygodniowy, liczony od dnia doręczenia skarżącemu wyroku wraz z uzasadnieniem, co w przypadku wyroku wydanego na posiedzeniu jawnym odbywa się na wniosek strony, zgłoszony w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku (art. 328 § 1 k.p.c.), a w przypadku strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności nie była obecna przy ogłoszeniu – w terminie tygodniowym od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.; doręczenie odpisu sentencji wyroku następuje wówczas z urzędu w myśl art. 327 § 2 k.p.c.). Także w przypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 1481 § 1 k.p.c., tygodniowy termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem rozpoczyna bieg z dniem doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.; wówczas doręczenie odpisu sentencji wyroku następuje z urzędu według art. 327 § 3 k.p.c.).

Według art. 369 § 11 k.p.c., w przypadku przedłużenia terminu do sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku przez prezesa sądu na podstawie art. 329 § 4 k.p.c., termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie, licząc od dnia doręczenia stronie skarżącej wyroku wraz z uzasadnieniem. O terminie tym strona powinna zostać zawiadomiona przy doręczeniu jej wyroku wraz z uzasadnieniem. Jeżeli w zawiadomieniu termin ten wskazano błędnie, a strona się do niego zastosowała, apelację uważa się za wniesioną w terminie.

Jeżeli przebieg posiedzenia jawnego utrwalany był za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, a uzasadnienie wyroku, wygłoszone po ogłoszeniu sentencji wyroku, zostało utrwalone za pomocą tego urządzenia, doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem równoznaczne jest doręczenie wyroku wraz z transkrypcją wygłoszonego uzasadnienia (art. 3311 § 3 k.p.c.).

Strona, która nie zgłosiła skutecznego wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, traci uprawnienie do zaskarżenia wyroku apelacją, skoro termin do wniesienia apelacji rozpoczyna bieg z dniem doręczenia stronie wyroku wraz z uzasadnieniem w myśl art. 369 § 1 k.p.c., a według art. 331 § 1 k.p.c. wyrok z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która taki wniosek zgłosiła. Wspomniano zaś, że wniosek taki może być zgłoszony przez stronę w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku albo jego doręczenia. Nawet jeśli sporządzenie uzasadnienia wyroku okaże się niemożliwe, co przewidziano w art. 331 § 4 k.p.c., prezes sądu zawiadamia o tym stronę, a termin do wniesienia apelacji rozpoczyna bieg od dnia doręczenia takiego zawiadomienia. Nieusuwalny brak uzasadnienia wyroku nie stanowi przecież przeszkody do rozpoznania sprawy na skutek apelacji wniesionej od tego wyroku (por. uchwała SN z 9.02.2000 r., III CZP 38/99, OSNC 2000/7–8, poz. 126). Z art. 331 § 1 i 2 k.p.c. wynika jednak, że w art. 331 § 4 k.p.c. chodzi o zawiadomienie tej strony, która zgłosiła skuteczny wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Z dniem 7.11.2019 r. uchylony został art. 369 § 2 k.p.c., pozwalający stronie, która nie zgłosiła wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji, wnieść apelację w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym upłynął termin do zgłoszenia takiego wniosku. Co więcej, nie jest dopuszczalne zrzeczenie się przez stronę doręczenia uzasadnienia wyroku. Znamienne, że z dniem 7.11.2019 r. uchylony został art. 5058 § 2 k.p.c., który w sprawie rozpoznawanej według przepisów o postępowaniu uproszczonym pozwalał stronie zrzec się doręczenia uzasadnienia wyroku i przewidywał, że dla strony dokonującej takiego zrzeczenia termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. Z dniem 7.11.2019 r. uchylone zostały również art. 517 k.p.c. i art. 519 k.p.c., według których w postępowaniu nieprocesowym uczestnik miał możliwość zrzeczenia się doręczenia postanowienia, a względem uczestnika, który zrzekł się doręczenia, termin do wniesienia środka odwoławczego rozpoczynał bieg od ogłoszenia postanowienia. Cel ustawodawcy polegający na ustanowieniu normy prawnej, według której zgłoszenie przez stronę wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem stanowić ma konieczną przesłankę wniesienia apelacji, wynika jednoznacznie z uzasadnienia projektu ustawy z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (por. druk sejm. nr 3137, VIII kadencja).

W szczególnym wypadku, przewidzianym w art. 1911 k.p.c., uzasadnienie wyroku oddalającego powództwo oczywiście bezzasadne, wydanego na posiedzeniu niejawnym, sporządza się na piśmie z urzędu, a wyrok z uzasadnieniem z urzędu podlega doręczeniu tylko powodowi, który uprawniony jest do wniesienia apelacji pomimo tego, że nie zgłosił wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.

Ponadto na podstawie art. 343 § 2 k.p.c., jeżeli wyrok zaoczny, zgodnie z art. 342 k.p.c., nie podlegał uzasadnieniu, termin do wniesienia przez powoda apelacji biegnie od dnia jego doręczenia.

Uchybiony przez stronę termin do wniesienia apelacji może zostać przywrócony, jeśli spełnione zostaną warunki przewidziane w art. 168 i n. k.p.c. Jeśli jednak, zgodnie z art. 169 § 3 k.p.c., zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji połączone zostanie z wniesieniem apelacji, a wniosek o przywrócenie terminu zostanie zwrócony z innej przyczyny, odrzucony albo oddalony, wówczas zajdzie konieczność odrzucenia wniesionej apelacji (pierwszej lub kolejnej), gdyż jej procesowy byt jest niezależny od wniosku o przywrócenie terminu.

Niemniej jeśli strona bez swojej winy uchybiła terminowi do zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, celowe okazuje się żądanie przez tę stronę przywrócenia terminu do zgłoszenia takiego wniosku, a nie do wniesienia apelacji, skoro wobec niedoręczenia tej stronie wyroku z uzasadnieniem termin do wniesienia apelacji przez tę stronę nie rozpoczął jeszcze biegu.

Brak wymaganego pouczenia albo błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o terminie wniesienia apelacji nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu tego terminu, a jedynie stanowić może podstawę jego przywrócenia (por. uchwała SN z 22.11.2011 r., III CZP 38/11, OSNC 2012/5, poz. 56, LEX nr 1027055). Wyjątek stanowi wspomniany szczególny wypadek przewidziany w art. 369 § 11 k.p.c., gdy termin do sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku został przedłużony przez prezesa sądu na podstawie art. 329 § 4 k.p.c., co powoduje, że termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie, licząc od dnia doręczenia stronie skarżącej wyroku wraz z uzasadnieniem, o czym strona powinna zostać zawiadomiona przy doręczeniu jej wyroku wraz z uzasadnieniem, a jeżeli w zawiadomieniu termin ten wskazano błędnie i strona się do niego zastosowała, apelację uważa się za wniesioną w terminie. W konsekwencji w takim wypadku przywrócenie terminu do wniesienia apelacji nie wchodzi w rachubę.

Krok: przedstawienie akt sprawy wraz z apelacją przez sąd pierwszej instancji

Czynności związane z kontrolą dopuszczalności apelacji przed sądem drugiej instancji wykonywane są przez przewodniczącego, za wyjątkiem odrzucenia apelacji, wymagającej wydania postanowienia przez sąd. W myśl art. 373 § 2 k.p.c. czynności przewodniczącego związane z nadaniem biegu apelacji może wykonywać referendarz sądowy.

Krok: czy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym?

W przypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 1481 § 1 k.p.c. bieg tygodniowego terminu do zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem rozpoczyna się z dniem doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.). Wówczas doręczenie odpisu sentencji wyroku następuje z urzędu według art. 327 § 3 k.p.c.

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?