WPI/200000/43/647/2022

Pisma urzędowe
Status:  Nieoceniane

Pismo z dnia 1 czerwca 2022 r. Centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych WPI/200000/43/647/2022

Na podstawie art. 34 ust, 1 i ust. 5 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm.) w związku z art. 83d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1009) Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowisko przedstawione we wniosku złożonym 7 maja 2022 r. przez Przedsiębiorcę

1.

uznaje za prawidłowe w sprawie dotyczącej nie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej,

2.

uznaje za prawidłowe w sprawie dotyczącej możliwości ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w zadeklarowanej kwocie, nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia objęcia ubezpieczeniami.

UZASADNIENIE

Wnioskiem z 7 maja 2022 r., uzupełnionym w zakresie formalnym 11 maja 2022 r. i merytorycznym 12 maja 2022 r., (zwana dalej "Przedsiębiorcą") wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Zakładem") o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego (Przedsiębiorcy):

Przedsiębiorca poinformował, że w okresie od 16 lutego 2018 r. do 30 kwietnia 2022 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w (...).

- stanowisku Aplikanta Radcowskiego. Pracę (...) w. rozpoczął w trakcie aplikacji radcowskiej i praca ta była ściśle związana z odbywaniem aplikacji radcowskiej. W dniu 30 kwietnia 2022 r. umowa uległa rozwiązaniu na skutek porozumienia stron. Przedsiębiorca, w związku z ciążą, urodzeniem dziecka i egzaminem radcowskim, do którego podchodził w 2021 r., zaraz po urodzeniu dziecka, nie świadczył de facto pracy na rzecz pracodawcy, z uwagi na:

- urlop w wymiarze 30 dni kalendarzowych na naukę do egzaminu radcowskiego wynikający z art. 34 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (trwający od 4 stycznia 2021 r. do 2 lutego 2022 r.),

- zwolnienie lekarskie z uwagi na komplikacje zdrowotne pod koniec ciąży (od 1 lutego 2021 r. do 22 lutego 2022 r.),

- urlop macierzyński (od 23 lutego 2021 r. do 12 lipca 2021 r.),

- urlop rodzicielski (od 13 lipca 2021 r. do 21 lutego 2022 r.),

- urlop wypoczynkowy przypadający bezpośrednio po urlopie rodzicielskim (od 22 lutego 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r.),

Natomiast, 1-3 stycznia 2022 r. przypadają dni wolne od pracy (1 stycznia - Nowy Rok, 2 i 3 stycznia - weekend). Przedsiębiorca podczas urlopu macierzyńskiego zakończył odbywanie aplikacji radcowskiej (ostatni egzamin odbył się pod koniec 2020 r.) i 18 maja 2021 r. i przystąpił do egzaminu radcowskiego, z którego uzyskał wynik pozytywny. Przedsiębiorca został wpisany na listę radców prawnych i po ślubowaniu, które odbyło się 10 września 2021 r. uzyskał uprawnienie do wykonywania zawodu radcy prawnego, jednak aż do rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron w dniu 30 kwietnia 2022 r. nie świadczył pracy na rzecz dotychczasowego pracodawcy w charakterze radcy prawnego z uwagi na absencję spowodowaną następującymi bezpośrednio po sobie urlopami macierzyńskim, rodzicielskim i wypoczynkowym. Stanowisko pracy wynikające z umowy o pracę z 16 lutego 2018 r. do końca trwania stosunku pracy pozostało niezmienne i było to stanowisko "Aplikant Radcowski".

Przedsiębiorca w czasie urlopu macierzyńskiego w ramach hobby (pasja artystyczna, projektowanie przedmiotów użytkowych, aranżacja wnętrz) zaprojektował serię dekoracyjnych dozowników na kosmetyki. Jako, że produkt spotkał się z pozytywnym odzewem rodziny i znajomych, a także osób postronnych, podjął decyzję o rozpoczęciu sprzedaży swoich prac na portalu Allegro. Z dniem 26 lutego 2022 r. Przedsiębiorca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą Przedsiębiorca (...) nigdy wcześniej nie prowadził działalności gospodarczej - zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców podjął się prowadzenia działalności gospodarczej po raz pierwszy. Działalność tę kontynuuje do dziś, gdyż nie wymaga ona dużego nakładu pracy, pozwala realizować swoje pasje. Jako, iż Przedsiębiorca postanowił obok dodatkowej działalności kontynuować również działalność prawniczą w związku z posiadanym tytułem zawodowym radcy prawnego, w dniu 4 maja 2022 r. zawarł z dotychczasowym pracodawcą umowę o współpracy. Wskazać przy tym należy, że przepisy prawa nie wykluczają łączenia wykonywania zawodu radcy prawnego z innym zawodem, o ile nie licuje to w godność zawodu. Współpraca z byłym pracodawcą obejmuje gotowość do zastępowania byłego pracodawcy przed sądami w razie braku możliwości jego osobistego stawiennictwa czy pomocy w zapewnieniu stałej obsługi prawnej klientów. Przedsiębiorca świadcząc pomoc prawną jako radca prawny jest samodzielny i niezależny w podejmowaniu decyzji, nie jest związany stanowiskiem czy poleceniami innych osób, w odróżnieniu od dotychczasowej pracy jako aplikant radcowski, gdzie wykonywał swoje czynności pod ścisłym nadzorem i z istotnym wsparciem przełożonego. Zakres pomocy prawnej świadczonej na rzecz byłego pracodawcy będzie zależny każdorazowo od potrzeb byłego pracodawcy i będzie obejmować co najmniej 168 godzin w miesiącu. Oprócz wykonywania usług na rzecz pracodawcy, Przedsiębiorca planuje świadczyć pomoc prawną także na rzecz innych podmiotów, które obsługiwać będę w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Świadczenie takich usług, w ograniczonym zakresie, dopuszcza umowa o współpracę.

Przedsiębiorca w odpowiedzi na wezwanie, pismem z 12 maja 2022 r. wskazał, że w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, nie prowadził innej niż opisana we wniosku pozarolniczej działalności w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, przed rozpoczęciem działalności gospodarczej w niewielkim wolumenie dokonywał sprzedaży produktów na allegro, jednak przychód z tej sprzedaży nie przekraczał w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564), więc taka sprzedaż, zgodnie z brzmieniem art. 5 ustawy - Prawo przedsiębiorców, nie stanowiła działalności gospodarczej. W ocenie Przedsiębiorcy może skorzystać z ulg, o których mowa w przepisach stanowiących przedmiot wnioskowanej interpretacji. Jednocześnie w załączeniu do niniejszego pisma, Przedsiębiorca przedłożył potwierdzenie uiszczenia drugiej opłaty.

Stanowisko Przedsiębiorcy:

Zakres czynności wykonywanych przez Przedsiębiorcę w ramach umowy współpracy będzie częściowo zbliżony do czynności wykonywanych w ramach umowy o pracę, która łączyła go z byłym pracodawcą. Zakres czynności nie będzie jednak tożsamy, a zatem czynności wykonywane w ramach umowy o pracę nie wchodzą w zakres czynności wykonywanych w ramach umowy o współpracy zawartej pomiędzy byłym pracodawcą, a byłym pracownikiem prowadzącym działalność gospodarczą. W ramach umowy o pracę Przedsiębiorca uczestniczył w przygotowaniu m.in. projektów umów, pism procesowych, występował przed sądami - wszystkie te czynności wykonywał jednak z upoważnienia i pod nadzorem swojego pracodawcy, albowiem nie miał jeszcze uprawnień radcy prawnego. Przedsiębiorca podkreśla, że przygotowywał jedynie projekty ww. dokumentów, za które ostatecznie pełną odpowiedzialność brał pracodawca, który pod takimi dokumentami zawsze podpisywał się osobiście. Przedsiębiorca w ramach umowy o pracę zdobywał doświadczenie, przygotowanie do zawodu, temu też miała służyć odbywana aplikacja radcowska i praktyka w kancelarii, natomiast obecnie Przedsiębiorca jako radca prawny prowadzący działalność gospodarczą samodzielnie może świadczyć pomoc prawną wykonując niezależnie wolny zawód. Przedsiębiorca podkreśla również, iż aplikant radcowski nie jest samodzielny w wykonywaniu czynności powierzonych mu przez radcę prawnego, przeciwnie - wykonuje te obowiązki z wyraźnego upoważnienia przełożonego radcy prawnego. Istnieje zatem wyraźna różnica pomiędzy zakresem czynności, które może wykonywać aplikant radcowski, a zakresem czynności, które, są przypisane wyłącznie radcy prawnemu, działającemu już w pełni samodzielnie, nie związanego jakimikolwiek poleceniami czy wskazówkami osób trzecich i odpowiadającego w pełni za własne działania.

Zgodnie z art. 11 Zasad Etyki Radcy Prawnego, radca prawny obowiązany jest przy wykonywaniu obowiązków zawodowych chronić swoją niezależność. Żadne okoliczności pozaprawne, nie mające bezpośredniego związku z obiektywnie ocenionym stanem faktycznym sprawy, albo wyrażone przez kogokolwiek polecenia, czy wskazówki, nie zwalniają radcy prawnego z obowiązku rzetelnego i uczciwego wykonywania czynności zawodowych. Od radcy prawnego wymaga się nieulegania wpływom - zwłaszcza tym, które mogą wynikać z jego osobistych interesów lub nacisków z zewnątrz. Radca prawny musi unikać wszelkich ograniczeń własnej niezależności i nie może odstępować od zasad etyki w celu zadowolenia klienta, sądu lub osób trzecich.

Niezależnie od powyższego wskazuje, jako okoliczność, która w ocenie Przedsiębiorcy może mieć znaczenie dla sprawy, że po rozpoczęciu wykonywania działalności handlowej, jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy, tj. od lutego 2022 r. Przedsiębiorca rozpoczął korzystanie z tzw. "ulgi na start". Co prawda w tamtym okresie na podstawie umowy o pracę otrzymywał wynagrodzenie większe, niż minimalne wynagrodzenie, jednak, biorąc pod uwagę treść przepisów i za radą udzieloną za pośrednictwem infolinii ZUS po wstępnym opisie swojej sytuacji, Przedsiębiorca zarejestrował się w ZUS z kodem 0540 i rozpoczął korzystanie z tzw. "ulgi na start", ponieważ zastosowanie innego kodu mogłoby uniemożliwić skorzystanie z tej ulgi w przyszłości. W tym okresie nie wykonywał działalności prawniczej.

Jednakże, aktualnie Przedsiębiorca powziął wątpliwości, czy po rozpoczęciu świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej już jako radca prawny tj. od 4 maja 2022 r., będzie przysługiwało mu w dalszym ciągu prawo do korzystania z tzw. "ulgi na start" wskazanej w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców oraz czy po okresie korzystania z "ulgi na start" może skorzystać z "tzw. małego ZUS" tj. uprawnienia wynikającego z art. art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, Przedsiębiorca wskazuje, iż zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej, jeśli m.in. nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej. Analogiczny wyjątek zawiera art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższe jest niezwykle istotne, gdyż ów regulacja wielokrotnie była przedmiotem orzekania. Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lutego 2013 r. o sygn. akt II UK 184/12 jednoznacznie wskazał, iż wykonywanie przez radcę prawnego prowadzącego samodzielną kancelarię radcowską w ramach nowo otwartej działalności gospodarczej obsługi prawnej na rzecz tego pracodawcy, u którego pracował jako aplikant, nie jest wykonywaniem czynności wchodzących w zakres działalności gospodarczej. Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego zostało również potwierdzone min. w: uchwale Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt II UZP 2/13; decyzji ZUS w; decyzji ZUS w z (...) decyzji ZUS w (...); pisma z (...)

Zdaniem Przedsiębiorcy, art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, jak również art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, mają na celu zmniejszyć czasowo obciążenia fiskalne dla szerokiej grupy osób podejmujących po raz pierwszy działalność gospodarczą. Korzystanie z tej ulgi odbywa się jedynie kosztem przyszłego świadczenia ubezpieczonego i jest uzależnione wyłącznie od decyzji przedsiębiorcy. W ocenie Przedsiębiorcy, aby rozważyć kwestię czy radca prawny prowadzący samodzielną kancelarię radcowską nie wykonuje na rzecz byłego pracodawcy tych samych czynności, które wchodziły w zakres wykonywanej wcześniej umowy o pracę, należy wziąć pod uwagę specyficzne stanowisko (Przedsiębiorca zajmował stanowisko aplikanta radcowskiego), na którym został zatrudniony, jak również prawa, obowiązki i uprawnienia, które to wynikały z zajmowanego stanowiska aplikanta radcowskiego. W ocenie Przedsiębiorcy, w odniesieniu do radców prawnych podejmujących działalność gospodarczą w formie prowadzenia kancelarii we współpracy z dotychczasowym pracodawcą, nie zachodzi w żaden sposób przesłanka wyłączająca prawo do zastosowania tzw. "ulgi na start" czy tzw. "małego ZUS". Bowiem przez "czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej", o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, które uniemożliwiają zastosowanie tzw. ulgi na start dla osób podejmujących po raz pierwszy działalność gospodarczą, należy rozumieć czynności odpowiadające tym, które były uprzednio wykonywane w ramach stosunku pracy na rzecz byłego pracodawcy. Analogicznie sprawa wygląda w przypadku art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Przedsiębiorcy, w przedstawionym stanie faktycznym tożsamość czynności nie miała miejsca, albowiem nie świadczył nigdy pracy w charakterze profesjonalnego pełnomocnika, jakim zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa może być jedynie adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy czy radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Przedsiębiorca, w ramach umowy o pracę zajmował jedynie funkcję aplikanta radcowskiego, zajmując się w części zadaniami administracyjno-biurowymi. Natomiast, w przypadku sporządzania projektów pism czy opinii nie był osobą biorącą odpowiedzialność za ostateczny kształt pisma czy opinii, a także wynik postępowania sądowego, albowiem wszystkie czynności jakie wykonywał odbywały się z upoważnienia byłego pracodawcy. Przedsiębiorca dodatkowo wskazuje, iż po ślubowaniu i nabyciu uprawnień, nie świadczył de facto pracy w charakterze profesjonalnego pełnomocnika, bowiem pozostawał nieprzerwanie na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, a następnie wypoczynkowym, co tym bardziej przemawia za faktem, iż nie zachodzi omawiany wyjątek, który pozbawiałby go możliwości korzystania z ulg dla nowych przedsiębiorców. Przedsiębiorca wskazuję nadto, iż zgodnie z szerokim orzecznictwem sądowym aplikanci radcowscy czy też adwokaccy w ramach aktywności zawodowej w kancelariach prawnych odbywają jedynie de facto szkolenia polegające na nabyciu praktycznych umiejętności zawodowych oraz zasad wykonywania zawodu zaufania publicznego (radcy prawnego) i w ramach tych szkoleń mają prawo zastępowania innych radców prawnych czy adwokatów przed niektórymi sądami i urzędami, sami nie wykonują zaś zawodów zaufania publicznego i do aplikanta radcowskiego nie ma zastosowania przepis art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, ani też art. 89 § 1 i art. 129 § 2 k.p.c. W ustawie o radcach prawnych brak jest przepisów, które pozwalałyby stosować wymienione regulacje do aplikantów radcowskich. W art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, odsyła się do przepisów szczególnych, w tym między innymi do art. 89 § 1 i art. 129 § 2 k.p.c. W tych przepisach mowa jest natomiast jedynie o kwalifikowanych pełnomocnikach stron: adwokatach, radcach prawnych, rzecznikach patentowych i radcach Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Jest to katalog zamknięty pełnomocników, którzy zostali upoważnieni do poświadczania dokumentów na gruncie postępowania cywilnego. Jako przepisy szczególne nie mogą być one wykładane rozszerzające. Oznacza to, że inni pełnomocnicy procesowi wymienieni w art. 87 § 1 k.p.c. nie posiadają omawianego uprawnienia. Skoro zaś prawo to zostało przyznane jedynie pełnomocnikom stron, a aplikanci jedynie zastępują pełnomocników, to już z tego tylko względu nie mogą być wobec nich stosowane wymienione przepisy. Mając powyższe na uwadze, Przedsiębiorca uważa, że oczywista jest różnica między czynnościami wykonywanymi przez radcę prawnego w ramach świadczenia przez niego pomocy prawnej, a czynnościami wykonywanymi przez aplikanta radcowskiego w trakcie odbywania przez niego aplikacji czy osoby zatrudnionej na stanowisku aplikanta radcowskiego. Do zakresu jego obowiązków w ramach stosunku pracy (stanowisko aplikanta radcowskiego) na rzecz nie należało "świadczenie pomocy prawnej" w rozumieniu ustawy o radcach prawnych, tj. reprezentowanie klientów przed sądami i innymi organami, sporządzanie opinii prawnych lub udzielanie porad prawnych, które to czynności, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zastrzeżone są wyłącznie dla radców prawnych, adwokatów oraz - na odrębnych zasadach - prawników zagranicznych, a jedynie wykonywanie zadań administracyjno-biurowych, czy przygotowywanie projektów różnorodnych pism i opinii prawnych, a także występowanie w sądzie na podstawie upoważnienia. Wszystkie czynności wykonywane przez Przedsiębiorcę jako aplikanta radcowskiego w ramach stosunku pracy były wykonywane pod ścisłym kierownictwem pracodawcy.

Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lutego 2013 r. o sygn. akt II UK 184/12 zauważył, iż sam fakt zatrudnienia w kancelarii radcowskiej, a następnie wykonywanie, między innymi na rzecz tej samej kancelarii usług prawniczych, ale już przez radcę prawnego, w żadnym przypadku nie może zostać uznane za odpowiadające czynnościom wcześniej wykonywanym przez tę osobę w ramach stosunku pracy. Nie można pomijać merytorycznej strony czynności wykonywanych przez Przedsiębiorcę w ramach stosunku pracy w porównaniu do czynności wykonywanych w charakterze radcy prawnego. Uprzednio czynności te tworzyły jedynie materiał pomocniczy dla świadczenia pomocy prawnej przez pracodawcę, nie mogły zatem mieścić się w pojęciu świadczenia pomocy prawnej, o której mowa w ustawie o radcach prawnych, te bowiem świadczą jedynie profesjonalni pełnomocnicy. W przypadku usług prawniczych decydujące znaczenie w zakresie interpretacji zwrotu "czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej" powinien mieć nadzór nad wcześniejszymi czynnościami wykonywanymi przez osobę zatrudnioną na stanowisku aplikanta radcowskiego. Z kolei na ograniczenie wynikające z art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców należy patrzeć przez pryzmat wykładni celowościowej, gdyż wykładnia językowa jest w tym przypadku niewystarczająca (vide: Justyna Swiątek-Rudoman, glosa do uchwały SN z 10 kwietnia 2013 r. II UZP 2/13). Dodatkowo wskazać należy na kryterium czasowe wskazane w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (oraz w art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych), zgodnie z którym warunkiem niedopuszczalności zastosowania tego przepisu jest wykonywanie przez przedsiębiorcę czynności na rzecz byłego pracodawcy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Należy zauważyć, że Przedsiębiorca nie wykonywał de facto pracy na rzecz pracodawcy ani w 2021 r., ani w 2022 r., gdyż był nieobecny w pracy z uwagi kolejno na: urlop w wymiarze 30 dni kalendarzowych na naukę do egzaminu wynikający z art. 34 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (od 04.01.2021 do 2 lutego 2022 r.), zwolnienie lekarskie (od 1 lutego 2021 r. do 22 lutego 2021 r.), urlop macierzyński (od 23 lutego 2021 r. do 12 lipca 2021 r.), urlop rodzicielski (od 13 lipca 2021 r. do 21 lutego 2022 r.), urlop wypoczynkowy (od 22 lutego 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r.), natomiast 1-3 stycznia 2021 r. przypadały dni wolne od pracy (1 stycznia - nowy rok, 2 i 3 stycznia - weekend).

Mając na uwadze, że w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość zastosowania przez Przedsiębiorę art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w ocenie Przedsiębiorcy, nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej, a następnie będzie uprawniony do skorzystania z preferencyjnej wysokości składek ZUS, zgodnie z art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Analiza stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w świetle stanu prawnego:

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz opłacania składek na te ubezpieczenia regulują przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 tej ustawy, osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.

W myśl art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu tej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Natomiast, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców - przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Z powyższego wynika, że osoba rozpoczynająca wykonywanie działalności gospodarczej po raz pierwszy lub po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia zawieszenia lub zakończenia poprzedniej działalności i nie wykonująca w ramach tej działalności na rzecz byłego pracodawcy czynności wykonywanych uprzednio w ramach stosunku pracy, przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia tej działalności nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (tzw. ulga na start). Powyższe oznacza, że ww. osoba nie jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zatem nie podlega ubezpieczeniom społecznym w okresie 6 miesięcy stosowania tzw. ulgi na start.

Ponadto, w myśl art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Stosownie do ust. 2 pkt 1 i 2 tego artykułu, z opłacania składek od podstawy wymiaru w wysokości zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia nie mogą skorzystać osoby, które: prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność, a także wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej,

Z treści przytoczonego powyżej art. 18a ust. 1 i 2 wynika, że składek na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia nie mogą opłacać osoby, które już prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadziły działalność pozarolniczą w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, aby osoba rozpoczynająca prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej miała prawo do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od tzw. preferencyjnej podstawy wymiaru składek, niezbędne jest również, aby nie wykonywała na rzecz byłego pracodawcy w ramach działalności gospodarczej czynności tożsamych do uprzednio wykonywanych w ramach stosunku pracy (w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym).

Jednocześnie, zgodnie z art. 18aa ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przepis art. 18a ust. 1 stosuje się również do przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, którzy kontynuują działalność gospodarczą po upływie okresu, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców. W takim przypadku okres 24 miesięcy kalendarzowych liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami na zasadach określonych w art. 18a ust. 1 i art. 36.

Zgodnie ze stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym przedstawionymi w złożonym wniosku. Przedsiębiorca z dniem 26 lutego 2022 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto, wcześniej nie prowadził również innej pozarolniczej działalności, w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca w czasie urlopu macierzyńskiego w ramach hobby (pasja artystyczna, projektowanie przedmiotów użytkowych, aranżacja wnętrz) zaprojektował serię dekoracyjnych dozowników na kosmetyki i działalność tę kontynuuje do dziś. Jednakże, przychód z tej sprzedaży nie przekraczał w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) zatem, zgodnie z brzmieniem art, 5 ustawy - Prawo przedsiębiorców, taka sprzedaż nie stanowiła działalności gospodarczej. Przedsiębiorca postanowił, obok dodatkowej działalności kontynuować również działalność prawniczą, dlatego też w dniu 4 maja 2022 r. zawarł z dotychczasowym pracodawcą umowę o współpracy. Ponadto, Przedsiębiorca wskazał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie będzie wykonywać na rzecz swojego byłego pracodawcy czynności, które wykonywał w ramach stosunku pracy. W ocenie Przedsiębiorcy, przysługuje mu możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z treści art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców oraz art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji, biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawne oraz przedstawiony we wniosku stan faktyczny należy przyjąć, że Przedsiębiorca jako osoba rozpoczynająca po raz pierwszy prowadzenie działalności gospodarczej, a przy tym świadcząca w jej ramach na rzecz byłego pracodawcy usługi prawne jako radca prawny, gdy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności nie są tożsame z zakresem czynności wykonywanych uprzednio w ramach stosunku pracy jako aplikant radcowski, spełnia przesłanki do niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

W świetle powyższego, jak również wobec oświadczenia Przedsiębiorcy, iż w okresie 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie prowadził innej działalności pozarolniczej (a więc również pozarolniczej działalności gospodarczej), uznać należy, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej, zgodnie z art. 18 ust. 1 Prawo przedsiębiorców.

Natomiast, odnosząc się do drugiego z zagadnień poruszonych przez Przedsiębiorcę, należy wskazać, że w myśl art. 18a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z prawa do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę nie mogą skorzystać osoby, które prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność, a także wykonują w ramach działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy czynności tożsame do wykonywanych uprzednio w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym w ramach stosunku pracy.

Wobec powyższego, opierając się na przedstawionych w złożonym wniosku informacjach dotyczących nieprowadzenia wcześniej działalności pozarolniczej uznać należy, że Przedsiębiorca będzie miał możliwość deklarowania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od podstawy wymiaru w wysokości zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia tej działalności (lub objęcia ubezpieczeniami w myśl art. 18aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Nadmienić należy, że zgodnie z art. 18aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, przez zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych na zasadach określonych w art. 18a ust. 1 i art. 36. W takim przypadku, okres 24 miesięcy liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami społecznymi. W konsekwencji, w przypadku zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oznaczającego rezygnację Przedsiębiorcy z prawa do niepodlegania ubezpieczeniom społecznym, Przedsiębiorca od dnia wskazanego w zgłoszeniu będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym na zasadach właściwych dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Natomiast, dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, który kontynuuje działalność gospodarczą po upływie okresu, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tzw. "ulga na start"), okres 24 miesięcy kalendarzowych liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami tj. od następnego dnia po upływie 6 miesięcy stosowania ww. uprawnienia.

Stanowisko Zakładu:

Uwzględniając przedstawiony we wniosku złożonym 7 maja 2022 r., uzupełnionym 11 i 12 maja 2022 r., opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, własne stanowisko Przedsiębiorcy oraz obowiązujące przepisy prawa Zakład:

1.

uznaje za prawidłowe w sprawie dotyczącej nie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej,

2.

uznaje za prawidłowe w sprawie dotyczącej możliwości ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w zadeklarowanej kwocie, nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia objęcia ubezpieczeniami

POUCZENIE

Decyzja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie jego zaistnienia oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.

Wydana decyzja wiąże Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyłącznie w sprawie Przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest wiążąca dla Przedsiębiorcy, natomiast jest wiążąca dla Zakładu, do czasu jej zmiany lub uchylenia.

Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (...). Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Opublikowano: www.zus.gov.pl