Nowość Stanowisko UKNF w sprawie stosowania wyłączeń od obowiązku ogłaszania wezwania w związku z nabyciem akcji spółki publicznej od fundatora fundacji rodzinnej

Pisma urzędowe
Status:  Nieoceniane

Pismo Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Stanowisko UKNF w sprawie stosowania wyłączeń od obowiązku ogłaszania wezwania w związku z nabyciem akcji spółki publicznej od fundatora fundacji rodzinnej

1 Zakres stanowiska UKNF

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego ("UKNF") przedstawia stanowisko dotyczące:

1)

wyłączenia od obowiązku ogłoszenia wezwania 1 , określonego w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie, - w przypadku przekroczenia progu 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej przez fundację rodzinną 2 w związku z nabyciem akcji spółki od akcjonariusza, będącego zarazem fundatorem tej fundacji;

2)

wyłączenia od obowiązku ogłoszenia wezwania, określonego w art. 73 ust. 3 ustawy o ofercie, - w przypadku wniesienia akcji spółki publicznej uprawniających do powyżej 50% ogólnej liczby głosów w tej spółce do fundacji rodzinnej, która została utworzona na podstawie testamentu fundatora, albo ustanowienia fundacji spadkobiercą testamentowym fundatora.

2 Przepisy regulujące wyłączenia od obowiązku ogłoszenia wezwania

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o ofercie, w przypadku przekroczenia progu 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej, akcjonariusz lub podmiot, który pośrednio nabył akcje, jest obowiązany, w terminie trzech miesięcy od przekroczenia tego progu, do ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę wszystkich pozostałych akcji tej spółki ("wezwanie obowiązkowe").

2.1. Wyłączenie od obowiązku ogłoszenia wezwania, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2

W art. 75 ust. 3 ustawy o ofercie ustawodawca wskazał wyjątki, po wystąpieniu których obowiązek ogłoszenia wezwania obowiązkowego nie powstaje. Jednym z nich jest przypadek, określony w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie, w którym akcje zostały nabyte od podmiotu wchodzącego w skład tej samej grupy kapitałowej. Zgodnie z art. 4 pkt 16 ustawy o ofercie, grupa kapitałowa to podmiot dominujący oraz jego podmioty zależne. Podmiotem dominującym (art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie) jest podmiot, który:

a)

posiada bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty większość głosów w organach innego podmiotu, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub

b)

jest uprawniony do powoływania lub odwoływania większości członków organów zarządzających lub nadzorczych innego podmiotu, lub

c)

więcej niż połowa członków zarządu drugiego podmiotu jest jednocześnie członkami zarządu, prokurentami lub osobami pełniącymi funkcje kierownicze pierwszego podmiotu bądź innego podmiotu pozostającego z tym pierwszym w stosunku zależności.

Z kolei podmiotem zależnym (art. 4 pkt 15 ustawy o ofercie) jest podmiot, w stosunku do którego inny podmiot jest podmiotem dominującym, przy czym wszystkie podmioty zależne od tego podmiotu zależnego uważa się również za podmioty zależne od tego podmiotu dominującego.

2.2. Wyłączenie od obowiązku ogłoszenia wezwania, o którym mowa w art. 73 ust. 3

Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy o ofercie, przekroczenie progu 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej w drodze m.in. dziedziczenia nie powoduje powstania obowiązku ogłoszenia wezwania, chyba że po takim przekroczeniu nastąpiło dalsze zwiększenie udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej.

3 Stanowisko UKNF w zakresie wyłączenia od obowiązku ogłoszenia wezwania, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o ofercie, fundacja rodzinna w przypadku przekroczenia progu 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej jest zobowiązana, w terminie trzech miesięcy od przekroczenia tego progu, do ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę wszystkich pozostałych akcji tej spółki.

Na mocy wyłączenia, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie, w stosunku do fundacji rodzinnej, która przekroczyła próg 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej w skutek nabycia wewnątrz tej samej grupy kapitałowej, obowiązek ogłaszania wezwania nie powstaje. Jednym z przykładów transakcji objętej wyłączeniem, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie, w kontekście fundacji rodzinnych, jest wniesienie przez fundatora do fundacji rodzinnej akcji spółki publicznej w liczbie powodującej przekroczenie przez tę fundację progu 50% ogólnej liczby głosów, w przypadku gdy fundator wraz z fundacją rodzinną należą do tej samej grupy kapitałowej.

Do uznania, że nabycie akcji przez fundację rodzinną od akcjonariusza, będącego zarazem fundatorem tej fundacji, jest transakcją wewnątrz tej samej grupy kapitałowej, konieczne jest więc ustalenie, czy fundator oraz fundacja rodzinna tworzą razem jedną grupę kapitałową. Taka sytuacja ma miejsce, co do zasady, gdy fundator będzie podmiotem dominującym względem fundacji.

Stwierdzenie, czy fundator jest wobec fundacji podmiotem dominującym w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie, wymaga ustalenia:

a)

jakie uprawnienia przysługują fundatorowi w odniesieniu do powoływania członków zarządu lub rady nadzorczej fundacji rodzinnej,

b)

czy fundator ma prawo zasiadania w tych organach, z uwzględnieniem liczby członków tych organów,

c)

liczby głosów przysługujących poszczególnym członkom organów fundacji rodzinnej.

Ustawa o fundacji rodzinnej, której przepisy regulują strukturę organów fundacji, pozwala na przyjęcie w statucie bardzo różnorodnych rozwiązań wpływających na pozycję fundatora (w kontekście spełniania przez niego przesłanek definicji podmiotu dominującego w rozumieniu ustawy o ofercie). Dlatego UKNF nie może zaprezentować uniwersalnego i jednoznacznego stanowiska w zakresie wyłączenia z obowiązku ogłoszenia wezwania obowiązkowego w przypadku przekroczenia przez fundacje progu 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej w zw. z nabyciem akcji spółki publicznej od akcjonariusza, będącego zarazem fundatorem tej fundacji. Każdą taką transakcję należy poddać odrębnej, szczegółowej analizie, po przeprowadzeniu której możliwa będzie ocena tego, czy fundacja nabyła akcje od podmiotu wchodzącego w skład tej samej grupy kapitałowej oraz, czy pomimo przekroczenia przez spółkę progu 50% w ogólnej liczbie głosów zastosowanie ma wyjątek od obowiązku ogłoszenia wezwania obowiązkowego, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2 (tzw. analiza ad casum).

Przykłady możliwych stanów faktycznych (analiza ad casum)

1. W statucie fundacji przewidziano szczególne uprawnienia osobiste.

Przykład: Fundator, tytułem darowizny, przekazał do fundacji rodzinnej akcje spółki publicznej. W jej wyniku fundacja przekroczyła próg 50% ogólnej liczby głosów w. tej spółce.

Stat fundacji rodzinnej przewiduje szczególne uprawnienia osobiste dla osoby X, będącej fundatorem, w zakresie powoływania członków zarządu i rady nadzorczej fundacji rodzinnej.

Rozwiązanie: Aby ustalić czy fundator jest podmiotem dominującym wobec fundacji, w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o fundacji rodzinnej, należy:

a)

sprawdzić, jakie szczególne uprawnienia w odniesieniu do powoływania członków zarządu lub rady nadzorczej fundacji rodzinnej przewiduje statut fundacji;

b)

ustalić, czy fundator ma prawo zasiadania w organach spółki, z uwzględnieniem liczby

członków organów,

c) ustalić liczbę głosów przysługujących poszczególnym członkom organów spółki.

2. Fundacja rodzinna w organizacji

Przykład: Sporządzono akt założycielski fundacji rodzinnej. Fundacja jeszcze nie została wpisana do rejestru fundacji rodzinnych, więc obecnie ma status fundacji rodzinnej w organizacji. Fundację taką, zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej oraz statutem fundacji, reprezentuje fundator.

Do fundacji rodzinnej w organizacji fundator wniósł akcje spółki publicznej, na skutek czego fundacja przekroczyła próg 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej.

Rozwiązanie: Fundator, mimo przyznanego uprawnienia do reprezentowania fundacji rodzinnej w organizacji, nie jest organem fundacji. Katalog organów fundacji określa art. 43 ustawy o fundacjach rodzinnych, który wymienia wyłącznie zarząd, radę nadzorczą oraz zgromadzenie beneficjentów.

Ustalenie zatem, czy transakcja sprzedaży akcji spółki publicznej odbyła się wewnątrz grupy kapitałowej, wymaga zweryfikowania, czy fundator, który wniósł akcje do fundacji, był wobec niej podmiotem dominującym w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie.

3. Dominacja fundatora na zgromadzeniu beneficjentów

Przykład: Fundator przeniósł do fundacji rodzinnej akcje spółki publicznej, w wyniku czego fundacja przekroczyła próg 50% ogólnej liczby głosów w spółce.

Statut fundacji rodzinnej przewiduje, że beneficjentami fundacji rodzinnej będą trzy osoby, w tym jej fundator. Statut przewiduje, że fundatorowi przysługują trzy głosy na zgromadzeniu beneficjentów, zaś pozostałym członkom jeden głos.

Rozwiązanie: Fundator ma bezpośrednio większość głosów na zgromadzeniu beneficjentów, wobec czego, zgodnie z art. 4 pkt 14 ppkt a) ustawy o ofercie, jest podmiotem dominującym względem fundacji. Oznacza to, że sprzedaż miała walor transakcji wewnątrzgrupowej i - pomimo przekroczenia przez fundację 50% w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej - nie powstanie obowiązek ogłoszenia wezwania obowiązkowego. W tym stanie faktycznym zastosowanie będzie miało wyłączenie, o którym mowa w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie.

Jak wynika z tych przykładów, status fundatora nie wystarczy do uznania, że jest on podmiotem dominującym wobec fundacji, w tym fundacji w organizacji. Tym samym ustalenie, czy fundator jest względem fundacji podmiotem dominującym, wymaga sprawdzenia, jakie uprawnienia przysługują mu w odniesieniu do powoływania członków zarządu lub rady nadzorczej fundacji rodzinnej, lub czy ma prawo zasiadania w tych organach, z uwzględnieniem liczby członków tych organów, a także liczby głosów przysługujących ich poszczególnym członkom. Należy zwrócić również uwagę na to, czy fundator jest równocześnie beneficjentem fundacji i jaki przysługuje mu udział głosów w zgromadzeniu beneficjentów tej fundacji. Następnie, w oparciu o układ sił w organach fundacji rodzinnej, należy ustalić, czy podmiot wnoszący do fundacji akcje spółki publicznej spełnia przesłanki uznania go za podmiot dominujący.

Każdorazowo więc, gdy fundacja rodzinna przekroczy próg 50% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej w związku z nabyciem akcji spółki od akcjonariusza, będącego zarazem fundatorem tej fundacji, należy przeprowadzić szczegółową analizę przypadku. Uwzględnić przy tym należy przede wszystkim:

a)

czy w momencie zawarcia transakcji wystąpiły przesłanki stosunku dominacji i zależności, o których mowa w ustawie o ofercie;

b)

przepisy ustawy o fundacjach rodzinnych;

c)

postanowienia statutu fundacji;

Następnie ustalić należy czy w danym stanie faktycznym powstał obowiązek ogłoszenia wezwania obowiązkowego, czy zastosowanie ma wyjątek od tego obowiązku, określony w art. 75 ust. 3 pkt 2 ustawy o ofercie.

4 Stanowisko UKNF w zakresie stosowania wyłączenia od obowiązku ogłoszenia wezwania, o którym mowa w art. 73 ust. 3

Wyłączenie od obowiązku ogłoszenia wezwania obowiązkowego, o którym mowa w art. 73 ust. 3 ustawy o ofercie, będzie miało miejsce m.in. w przypadku:

a)

wniesienia akcji do fundacji rodzinnej utworzonej na podstawie testamentu fundatora,

b)

ustanowienia fundacji spadkobiercą testamentowym fundatora.

We wskazanych przypadkach fundacja rodzinna tworzona jest na podstawie testamentu (w związku z tym majątek powinien być do niej wniesiony w terminie dwóch lat od wpisania jej do rejestru), bądź zostaje wskazana w testamencie jako spadkobierca fundatora. Przypadki te są o tyle specyficzne, że dotyczą sytuacji, w których fundator w momencie przeniesienia własności akcji spółki publicznej na fundację nie żyje. Fundacja utworzona w testamencie wymaga otwarcia testamentu. Zatem wpisanie jej do rejestru fundacji, a tym bardziej wniesienie do niej wkładu, nie może nastąpić przed śmiercią testatora. Bezzasadne jest więc badanie, czy mógłby on być uważany za podmiot dominujący wobec fundacji.

W ocenie UKNF, oba przypadki polegają na nabyciu akcji spółki publicznej na podstawie testamentu, więc należy je traktować jako formę dziedziczenia. Do takich przypadków zastosowanie ma art. 73 ust. 3 ustawy o ofercie, zgodnie z którym przekroczenie w drodze dziedziczenia progu 50% udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej nie powoduje powstania obowiązku ogłoszenia wezwania.

Co istotne, w takim wypadku obowiązek ogłoszenia wezwania jest zawieszony i powinien zostać wykonany w terminie 3 miesięcy od wystąpienia zdarzenia, które wywołało skutek dalszego zwiększeniem udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej.

1

wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę wszystkich akcji spółki publicznej, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 620; dalej: "ustawa o ofercie")

2

Fundacja rodzinna w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 326 z późn. zm.; dalej: "ustawa o fundacji rodzinnej")

Opublikowano: www.knf.gov.pl