SPS-023-5757/08 - Stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie obowiązujących zasad przyznawania wdowom prawa do renty rodzinnej.

Pisma urzędowe
Status:  Aktualne

Pismo z dnia 20 listopada 2008 r. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej SPS-023-5757/08 Stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie obowiązujących zasad przyznawania wdowom prawa do renty rodzinnej.

W związku z interpelacją pana posła Jarosława Rusieckiego, przesłaną przy piśmie z dnia 16 października br., znak: SPS-023-5757/08, w sprawie obowiązujących zasad przyznawania wdowom prawa do renty rodzinnej, tj. dlaczego kobiety, które są wdowami dłużej niż 5 lat, są gorzej traktowane i muszą spełniać dodatkowe kryteria, aby uzyskać prawo do renty rodzinnej, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Śmierć pracownika pozbawia środków do życia członków rodziny i inne bliskie osoby, czyli tych, którzy pozostawali na jego utrzymaniu. Utrata żywiciela jest jednym z ryzyk ubezpieczeniowych, co oznacza, że obowiązek dostarczenia tym osobom środków utrzymania w zastępstwie zmarłego pracownika spoczywa na instytucji ubezpieczenia społecznego. Obowiązek zabezpieczenia finansowego w postaci renty rodzinnej powstaje jednak tylko wtedy, jeśli zarówno zmarły, jak i osoby ubiegające się o taką rentę, spełnili określone prawem warunki.

Prawo do renty rodzinnej przysługuje zatem po osobie, która w chwili śmierci spełniała warunki albo miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury. Warunki, których spełnienie uprawnia członka rodziny zmarłego do renty rodzinnej, jak również zasady ustalania wysokości takiej renty, tryb jej przyznawania oraz wypłaty są określone w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zmian.). Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

1)

w chwili śmierci męża ukończyła 50 lat lub była niezdolna do pracy albo

2)

wychowuje co najmniej jedno z dzieci uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej.

Ustawodawca umożliwił też uzyskanie renty rodzinnej wdowie, która osiągnęła 50 lat życia lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, ale nie później niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dzieci wymienionych w pkt 2.

Jeżeli zatem wdowa straciła prawo do renty rodzinnej, ponieważ wychowywane przez nią dziecko osiągnęło pełnoletność, to ponownie uzyska to prawo, gdy skończy 50 lat życia lub stanie się niezdolna do pracy pod warunkiem, że nastąpi to w ciągu 5 lat od ukończenia przez dziecko 18 lat życia. Do tego czasu powinna podjąć pracę zarobkową, ponieważ nie znajduje się już w sytuacji, która uzasadniałaby zapewnienie jej środków utrzymania z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Renta rodzinna może być też przyznana wdowie, która w chwili śmierci męża nie spełnia żadnego z wyżej wymienionych warunków, jeżeli nie ma niezbędnych źródeł utrzymania. Osobie w takiej sytuacji renta rodzinna przysługuje jednak tylko przez jeden rok od chwili śmierci męża. Celem tej okresowej renty jest bowiem zabezpieczenie środków do życia w okresie niezbędnym do znalezienia i podjęcia pracy zarobkowej. Jeśli wdowa uczestniczy w zorganizowanym szkoleniu mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej, to prawo do renty może być przyznane na okres do 2 lat od chwili śmierci męża. Obowiązujący stan prawny nie przewiduje natomiast przyznania bezterminowo prawa do renty rodzinnej wdowie wyłącznie dlatego, że nigdy nie pracowała i pozostawała na wyłącznym utrzymaniu zmarłego męża.

Tak więc w świetle obowiązującego prawa wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli po śmierci męża nie może z różnych usprawiedliwionych społecznie względów sama się utrzymywać. Te usprawiedliwione względy to spowodowana stanem zdrowia niezdolność do zapewnienia sobie środków utrzymania własną pracą, osiągnięcie 50 lat życia, wychowywanie małoletnich dzieci. Precyzując warunki, jakim powinny odpowiadać osoby pozostające na utrzymaniu pracownika przed jego śmiercią, prawo tym samym określa sytuację, która ma być chroniona prawem do renty rodzinnej.

Przyjęte regulacje spełniają swoją rolę, ponieważ zabezpieczają środki do życia wdowie wychowującej małoletnie dzieci, jak również wdowie, która w dniu śmierci męża lub stosunkowo niedługo po jego śmierci stała się niezdolna do pracy lub ukończyła 50 lat życia. System ubezpieczeń społecznych nie powinien natomiast gwarantować prawa do renty rodzinnej, gdy żadna z tych sytuacji nie występuje i nic nie stoi na przeszkodzie, aby wdowa podjęła pracę zarobkową.

Uważam, że obecnie obowiązujące rozwiązania w tym zakresie są prawidłowe i nie wymagają zmiany.

Minister

Jolanta Fedak

Opublikowano: www.sejm.gov.pl