Pisma urzędowe
Status: Aktualne

Pismo
z dnia 12 kwietnia 1999 r.
Narodowy Bank Polski
NB/BPN/I/102/99
Tajemnica bankowa.

W związku z pismem z dn. 9.02.1999 r. dotyczącym ujawniania informacji stanowiących tajemnicę bankową w przypadku, gdy stroną żądającą udzielenia informacji jest prokurator, Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego, w porozumieniu z Departamentem Prawnym Narodowego Banku Polskiego przesyła stanowisko w tej sprawie.

Zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b i c ustawy z dn. 29.08.1997 r. - Prawo bankowe, po stronie banku powstaje obowiązek udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową, jeżeli informacji zażąda prokurator w związku z toczącym się postępowaniem karnym lub karnym skarbowym:

* przeciwko posiadaczowi rachunku będącemu osobą fizyczną,

* o przestępstwo popełnione w związku z działaniem osoby prawnej lub jednostki nie mającej osobowości prawnej - w zakresie rachunków bankowych i czynności bankowych realizowanych przez tę osobę bądź jednostkę.

Osoba, przeciwko której toczy się postępowanie przygotowawcze, jest osobą podejrzaną. Art. 71 § 1 ustawy z dn. 6.06.1997 r. - Kodeks postępowania karnego stanowi, że za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów, albo której bez wydania takiego postanowienia przedstawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Prokurator zwracając się do banku z żądaniem, o którym mowa w art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b, powinien więc stwierdzić, że osoba, której żądanie dotyczy, jest osobą podejrzaną w toczącym się postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, przytoczyć treść przedstawionego zarzutu oraz przyjętą kwalifikację prawną zarzucanego czynu.

Zaprezentowanie bankowi treści przedstawionego zarzutu i kwalifikacji prawnej jest konieczne dlatego, aby można było ustalić, czy zachodzi związek pomiędzy czynem zarzuconym podejrzanemu, a posiadaniem przez niego rachunku bankowego lub dokonaniem innych czynności bankowych, których ma dotyczyć informacja żądana przez prokuratora. W przedmiotowej sprawie wymagania te nie zostały spełnione. Każde z dwóch pism prokuratora dotyczyło innej osoby fizycznej - obywatela A. i obywatela L. - przy czym w odniesieniu do żadnego z nich prokurator nie oświadczył, że jest osobą podejrzaną, nie przytoczył treści przedstawionych zarzutów ani kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów. Oznacza to, że bank nie miał podstawy do udzielenia informacji dotyczących obywatela A., jak i obywatela L.

Ustawa - Prawo bankowe uwzględnia interes postępowania karnego i karnego skarbowego także w przypadku, gdy jest ono prowadzone o przestępstwo, którego popełnienie pozostaje w związku z działaniem osoby prawnej lub jednostki nie mającej osobowości prawnej: "w zakresie rachunków bankowych i czynności bankowych realizowanych przez tę osobę prawną lub jednostkę". Z brzmienia przytoczonego przepisu ustawowego wynika, że cechą przestępstwa będącego przedmiotem postępowania nie jest to, iż stanowiło ono działanie na szkodę osoby prawnej lub jednostki nie mającej osobowości prawnej, lecz związek tego przestępstwa z działalnością podmiotu gospodarczego, realizowaną w ściśle określonej dziedzinie, a mianowicie w zakresie rachunków bankowych i czynności bankowych. Taka regulacja ustawowa posiada racjonalne uzasadnienie. Trudno byłoby bowiem, bez dostępu do informacji zaczerpniętych z banku, dokonać zgodnych z prawdą ustaleń odnośnie do rachunków bankowych lub czynności bankowych. Poza tym zakresem prokuratorowi nie służy prawo żądania informacji od banku. Należy przy tym zwrócić uwagę na przepis art. 105 ust. 5 ustawy - Prawo bankowe, przewidujący odpowiedzialność banku za szkody wynikające z ujawnienia tajemnicy bankowej niezgodnie z przeznaczeniem. Tymczasem w piśmie z dn. 19.11.1998 r. prokurator nie podał żadnych okoliczności wyszczególnionych w art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. c, a w piśmie z dn. 28.01.1999 r. zamieścił w tym przedmiocie tylko jedno zdanie, z którego wynika, że obywatel L. dopuszcza się przestępstw prania brudnych pieniędzy: "drogą naruszeń przepisów celnych i skarbowych oraz dewizowych, wykorzystując zarówno rachunki "C", osób wynajętych, swojej rodziny, żony oraz działalność spółek".

Na podstawie tak wąsko ujętej informacji nie można ustalić, czy postępowanie karne w sprawie nr VI Ds. 87/98 jest prowadzone tylko przeciwko osobie fizycznej, czy także w związku z działaniem osób prawnych, opisanym w art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy - Prawo bankowe. Pewne jest jednak, że pismo nie spełnia warunków żądania prokuratora, usprawiedliwiającego udzielenie informacji stanowiących tajemnicę bankową.

Opublikowano: Glosa 1999/11/27