Pisma urzędowe
Status: Aktualne

Pismo
z dnia 22 listopada 1995 r.
Narodowy Bank Polski
DP ZRP 6-174-1688
Sprzedaż majątku banku po dniu zawieszenia jego działalności.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 24.10.1934 r. - Prawo upadłościowe (tekst jednolity: DzU z 1991 r., nr 118, poz. 512 ze zm.) reguluje w rozdz. V instytucję bezskuteczności z mocy prawa (ex lege) w postaci art. 54 i 55 oraz instytucję zaskarżania czynności upadłego (actio pauliana) przewidzianą w art. 56-59.

Dłużnik przed ogłoszeniem upadłości często działa na szkodę wierzycieli, doprowadzając do uszczuplenia masy upadłości, której można by użyć na ich zaspokojenie.

W opisanych przez O/O NBP w Ł. przypadkach nie zachodzi bezskuteczność czynności upadłego z mocy prawa (art. 54 i 55 Prawa upadłościowego).

Zgodnie z art. 56 do zaskarżenia czynności prawnych upadłego, zdziałanych ze szkodą wierzycieli, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego i przepisy Prawa upadłościowego.

Ochronę wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika regulują przepisy art. 527-534 kodeksu cywilnego.

Prawo do wytoczenia powództwa służy tylko syndykowi i wygasa po roku od daty ogłoszenia upadłości, jeżeli nie wygasło wcześniej. Termin roczny nie ma zastosowania, gdy żądanie uznania czynności za bezskuteczną zgłoszone zostało w drodze zarzutu (art. 57).

Narodowy Bank Polski nie posiada legitymacji do wytoczenia powództwa o uznanie czynności prawnych upadłego za bezskuteczne. Takiego prawa, po dniu ogłoszenia upadłości banku, nie posiadają również wierzyciele.

Jedynym podmiotem uprawnionym do zaskarżenia czynności prawnych upadłego jest obecnie syndyk masy upadłości. Syndyka masy upadłości obciąża ciężar przeprowadzenia dowodu, że czynności prawne upadłego zdziałane zostały ze szkodą wierzycieli, co w przyszłym procesie nie będzie trudne do udowodnienia (sprzedaż majątku po zaniżonej wartości, całkowite zaspokojenie niektórych wierzycieli).

W przypadku uznania przez sąd czynności prawnych za bezskuteczne, wszystko co ubyło z majątku upadłego lub co wskutek tych czynności nie weszło do jego majątku, winno być wydane masie upadłości, a gdy wydanie w naturze nie jest możliwe, winna być wydana równowartość w pieniądzach (art. 59 § 1 Prawa upadłościowego).

Należy jednak zaznaczyć, że wyrok sądu, uznający czynności prawne upadłego za bezskuteczne, nie stanowi tytułu egzekucyjnego (art. 777 k.p.c.). Wobec tego syndyk, w interesie masy upadłości, powinien wytoczyć powództwo o wydanie w osobnym procesie. Wyrok sądu orzekającego bezskuteczność czynności prawnych ma znaczenie prejudycjalne.

Opublikowano: Glosa 1996/7/23