Pisma urzędowe
Status: Aktualne

Pismo
z dnia 29 sierpnia 1994 r.
Narodowy Bank Polski
DP ZRP 6-128-893/94
"Underwriting" a normy koncentracji.

Art. 35 ust. 1 ustawy Prawo Bankowe ma stanowić normę zabezpieczającą banki przed ryzykiem związanym z nadmiernym zaangażowaniem się finansowym banku w stosunki z jednym partnerem, które w efekcie w przypadku nietrafnej decyzji mogłyby zagrozić sytuacji finansowej (płynności) banku. Należy zwrócić uwagę, że umowa o ubezpieczenie emisji o charakterze odpowiadającym procedurom typu "underwriting" w polskim systemie prawnym należy do grupy umów nietypowych tzw. umów nienazwanych i jako taka nie mieści się oczywiście w żadnym bezpośrednim zapisie art. 35 ust. 1 lit. a-d Prawa bankowego. Należy uznać moim zdaniem, że dla takich nietypowych zobowiązań, których bezpośrednie wyliczenie w ustawie jest niemożliwe ustawodawca wprowadził w art. 35 ust. 1 literę e mówiącą o "innych zobowiązaniach banku". Dokonując interpretacji tego zapisu w aspekcie konkretnego zobowiązania należy, jak sądzę, uwzględniać przede wszystkim cel dla którego wprowadzono w ustawie normy koncentracji określone w art. 35 ust. 1 Prawa bankowego oraz charakter zobowiązania tz. czy rodzi ono po stronie banku ryzyko związane z nadmierną koncentracją. Nie ulega wątpliwości w przedmiotowym przypadku, że zobowiązanie banku wynikające z umowy o ubezpieczenie emisji wiąże się z takim ryzykiem. Przypominam, że zobowiązanie wynikające z umowy o ubezpieczenie emisji ("z underwritingu") jest zobowiązaniem nieodwołalnym, które nie staje się bezskuteczne z uwagi na brzmienie art. 35 Prawa bankowego.

W związku z powyższym zobowiązanie banku z tytułu umów ubezpieczających emisję akcji należy, moim zdaniem, zaliczyć do innych zobowiązań banku określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. e Prawa bankowego do którego będą miały zastosowanie ustawowe normy koncentracji kredytów i innych wierzytelności określone w art. 35 ust. 1 Prawa bankowego. Jeżeli zawarcie umowy związane byłoby z naruszeniem granic o których mowa w art. 35 ust. 1 Prawa bankowego bank przed zawarciem umowy winien wystąpić do Prezesa NBP o wyrażenie zgody na przekroczenie powyższej normy w trybie ust. 3 art. 35.

Natomiast odpowiadając na pozostałe pytania Departamentu należy wskazać, moim zdaniem, że aczkolwiek zobowiązanie banku z tytułu ubezpieczenia emisji (na etapie zawierania umowy) nie jest jeszcze samo w sobie nabyciem akcji (ust. 2 art. 35 Prawa bankowego stanowi o czynnościach dokonanych) wobec czego przyjęcie na siebie przez bank takiego zobowiązania nie stanowi naruszenia normy koncentracji określonej w art. 35 ust. 2 Prawa bankowego, jednakże to nieodwołalne zobowiązanie może prowadzić do nabycia akcji w wyniku konieczności wywiązania się ze zobowiązania i de facto może wywołać naruszenie normy koncentracji określonej w art. 35 ust. 2 Prawa bankowego.

Bank przyjmując na siebie takie zobowiązanie powinien liczyć się z niebezpieczeństwem naruszenia art. 35 ust. 2 Prawa bankowego w wyniku realizacji umowy i podjąć środki mające na celu zapobieżenie lub zmniejszenie ryzyka powstania takiej sytuacji oraz strat finansowych które może ona spowodować.

Stwierdzić należy moim zdaniem, że już na etapie zawierania umowy o ubezpieczenie emisji nie ma przeszkód prawnych aby bank wystąpił do Prezesa NBP w trybie art. 35 ust. 3 Prawa bankowego o wyrażenie zgody na przekroczenie granic określonych w ust. 2 art. 35 Prawa bankowego.

Jednocześnie nie wydaje się uzasadniony pogląd, że bank już przy zawieraniu umowy jest w każdym przypadku zobowiązany (powinien obligatoryjnie) wystąpić do Prezesa NBP o wyrażenie zgody na rozszerzenie normy koncentracji z art. 35 ust. 2 Prawa bankowego. Pamiętać jednak należy, że ryzyko niepodjęcia takiego działania obciążać będzie bank zawierający umowę takiego typu.

Wyrażam pogląd, że bank będzie samodzielnie decydował o skorzystaniu z możliwości wystąpienia do Prezesa NBP o wyrażenie zgody na rozszerzenie norm koncentracji o których mowa. Przyjęcie konkretnych rozwiązań będzie zapewne uzależnione od warunków umowy o ubezpieczenie emisji, wysokości ew. zaangażowania funduszów własnych banku w wyniku jej realizacji w przypadku niepowodzenia emisji oraz sytuacji finansowej banku.

Opublikowano: Glosa 1995/6/25