DP/WPA.024/101/01, Prawo do rozporządzania i wynagrodzenia za korzystanie z utworu. - Pismo wydane przez: Min.Kultury - OpenLEX

DP/WPA.024/101/01 - Prawo do rozporządzania i wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Pisma urzędowe
Status: Aktualne

Pismo z dnia 25 kwietnia 2001 r. Min.Kultury DP/WPA.024/101/01 Prawo do rozporządzania i wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

"(...) Zgodnie z art. 17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904), zwanej dalej ustawą, prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu przysługuje twórcy. Korzystanie z utworu jest więc obwarowane zgodą twórcy, za co twórca ma prawo do wynagrodzenia.

Wydawanie chronionych utworów kompozytorów jest więc możliwe pod warunkiem uzyskania od twórcy zgody na wydanie jego utworów. Jeżeli twórca zmarł, zgodę taką należy uzyskać od spadkobierców twórcy. Jednocześnie umowa określa ekwiwalent pieniężny za wykorzystanie utworów.

Jeżeli twórca powierzył swoje prawa autorskie organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, o zgodę na wykorzystanie utworu należy ubiegać się w tej organizacji. (...).

Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy chodzi o dozwolony użytek chronionych utworów. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy wolno przytaczać urywki utworów lub drobne utwory w całości. Artykuł ten wprowadza jednak warunki, które muszą być spełnione, a mianowicie: wolno wykorzystywać urywki utworów lub drobne utwory w całości, które są już rozpowszechnione, w utworach stanowiących samoistną całość (utwór będący przedmiotem prawa autorskiego), a wykorzystanie to musi być uzasadnione wyjaśnianiem, nauczaniem, analizą krytyczną lub prawami gatunku twórczości. Wykorzystanie cytatu w utworze musi służyć np. informacji, ugruntowaniu poglądów autora utworu, w którym cytat jest wykorzystany, uwydatnieniu własnych poglądów autora. Warunkiem dozwolonego i nieodpłatnego cytatu, uregulowanego w art. 29 ust. 1, jest ścisłe powiązanie cytatu z twórczością cytującego, poszerzenie argumentacji przytaczanej przez autora utworu, w którym wykorzystany jest cytat.

Ustęp drugi wspomnianego artykułu stwierdza, że "wolno w celach dydaktycznych i naukowych zamieszczać rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów w podręcznikach i wypisach". Przepis ten przewiduje sytuacje wykorzystania drobnego utworu lub fragmentu utworu, np. w antologii, podręczniku. W tej sytuacji cel zamieszczenia utworu ma odmienny charakter niż wykorzystanie dozwolonego i nieodpłatnego cytatu, uregulowanego w art. 29 ust. 1. W tym przypadku twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia.

Konstrukcja dozwolonego cytatu jest skomplikowana w kwestii określenia rozmiaru dozwolonego cytatu. Nie można określić generalnych zasad określających ilościowo rozmiar dozwolonego cytatu. Toteż w praktyce przyjmuje się, że dla zachowania praw cytatu wystarcza, aby przyjęto taki fragment i w takim rozmiarze, żeby przeciętna osoba, która będzie korzystała z dzieła, mogła rozpoznać, że fragment pochodzi z innego utworu. Z drugiej strony trzeba pamiętać, aby nie doszło do reprodukcji dzieła oraz, zgodnie z art. 35 ustawy, żeby "dozwolony użytek nie naruszał normalnego korzystania z utworu lub godził w słuszne interesy twórcy". Poza tym można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia twórcy i źródła (art. 34 ustawy). (...)"

Opublikowano: LEX nr 3002