Nowość DI/200000/43/410/2024 - podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne; obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Pisma urzędowe
Status:  Nieoceniane

Pismo z dnia 27 maja 2024 r. Centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych DI/200000/43/410/2024 podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne; obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236) w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: Zakładem) stanowisko wyrażone we wniosku złożonym w dniu 22 kwietnia 2024 r. przez Pana (...) (zwany dalej: Przedsiębiorcą) uznaje za:

1.

prawidłowe w sprawie momentu, od którego przysługuje prawo obniżenia składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych Przedsiębiorcy zaliczonego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,

2.

prawidłowe w sprawie możliwości obniżenia miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych należnej za miesiąc, za który opłacana jest składka oraz rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, przez Przedsiębiorcę zaliczonego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w sytuacji pobierania przez niego zasiłku chorobowego,

3.

prawidłowe w sprawie możliwości obniżenia miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych należnej za miesiąc, za który opłacana jest składka oraz rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy w sytuacji, gdy Przedsiębiorca zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności otrzymuje refundację składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON,

4.

prawidłowe w sprawie możliwości opłacenia rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, w sytuacji rocznego rozliczenia podatkowego wspólnie z małżonkiem. Uzasadnienie

Wnioskiem złożonym w dniu 22 kwietnia 2024 r., uzupełnionym w dniu 30 kwietnia 2024 r., Przedsiębiorca wystąpił do Zakładu o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Opis stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego:

Przedsiębiorca wskazał, że wniosek dotyczy wydania interpretacji na temat stosowania obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy w określonych sytuacjach, z zastosowaniem art. 82 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Przedsiębiorca jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą i jest to jego jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Rozlicza podatek dochodowy wyłącznie z zastosowaniem skali podatkowej. W dniu (...) 03.2024 r. PZON wydał orzeczenie o zaliczeniu Przedsiębiorcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z mocą od. (...) 01.2024 r. (ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od tego dnia). Od dnia (...) 02.2024 r. Przedsiębiorca przerejestrował także kod ubezpieczenia w ZUS na 051002 tj. wskazujący stopień niepełnosprawności.

Jako że spełnia warunki do zastosowania ulgi polegającej na obniżeniu składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, Przedsiębiorca prosi o wydanie interpretacji dotyczącej następujących zdarzeń przyszłych:

1. Pierwszego okresu w ujęciu miesięcznym, za jaki Przedsiębiorca może obniżyć wysokość składki zdrowotnej.

2. Możliwości zastosowania ulgi, jeśli w danym miesiącu Przedsiębiorca uzyskuje zasiłek chorobowy.

3. Możliwości zastosowania ulgi, jeśli Przedsiębiorca korzysta z refundacji składek ZUS udzielonej przez PFRON dla osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą.

4. Ustalenia wysokości rocznego wymiaru składki zdrowotnej dla osoby spełniającej wszystkie warunki do korzystania z ulgi w ramach działalności gospodarczej, rozliczającej się podatkowo wspólnie z małżonkiem zeznaniem rocznym PIT-36.

W dniu 25 kwietnia 2024 r. Zakład wezwał Przedsiębiorcę do uzupełnienia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji złożonego 22 kwietnia 2024 r. poprzez wskazanie czy refundacja składek ZUS udzielona Przedsiębiorcy stanowi przychód z tytułu prowadzonej przez Przedsiębiorcę pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Przedsiębiorca wyjaśnia, że jeśli Przedsiębiorca będący osobą niepełnosprawną, opodatkowany na zasadach określonych w ustawie o PIT otrzyma z PFRON zwrot składek na ubezpieczenia emerytalne - rentowe, to kwota refundacji stanowi u niego przychód z działalności gospodarczej w części, w której te składki zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 14 ust. 2 pkt 2). W takim przypadku w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, kwotę zrefundowanych składek należy wykazać w kolumnie 8 księgi "pozostałe przychody" w dacie jej otrzymania. A jeżeli zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, to ich refundacja z PFRON stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwota refundacji tych składek podlega opodatkowaniu stosownie do wybranej przez Przedsiębiorcę formy opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i jednocześnie wchodzi do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Składki opłacone na własne ubezpieczenia społeczne Przedsiębiorca może zaliczać do kosztów uzyskania przychodów lub odliczać od dochodu do opodatkowania. W tym drugim przypadku wartość zwróconych przez PFRON składek nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej, a jedynie powinna zostać doliczona do dochodu w roku podatkowym, w którym refundacja została otrzymana - co wpłynie na podstawę opodatkowania i podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia zdrowotne.

Jednocześnie Przedsiębiorca wyjaśnia, prostując nieścisłość zawartą we wniosku złożonym w ZUS 22 kwietnia 2024 r. - że opłacone składki na ubezpieczenie społeczne Przedsiębiorca odlicza od dochodu (art. 26 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIT), a więc w przypadku Przedsiębiorcy refundacja składek ZUS nie będzie stanowiła przychodu z działalności gospodarczej, na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Stanowisko Przedsiębiorcy:

1. Pierwszym okresem, za jak Przedsiębiorca może obniżyć wysokość składki zdrowotnej, jest luty 2024 r. Składka należna za luty dotyczy miesiąca następującego po miesiącu zaliczenia Przedsiębiorcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. To nie data wydania decyzji - orzeczenia, a dzień ustalenia stopnia niepełnosprawności wskazany w orzeczeniu jest wiążący.

2. Jeśli w danym miesiącu Przedsiębiorca uzyskuje zasiłek chorobowy, może skorzystać z ulgi, tj. obniżenia wysokości należnej składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy, gdyż otrzymywanie zasiłku chorobowego nie jest przychodem z odrębnym tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. Zasiłek otrzymuje jako osoba ubezpieczona prowadząca działalność gospodarczą, odprowadzająca z tego tytułu składkę na ubezpieczenie chorobowe. Po zakończonym roku podatkowym Przedsiębiorca rozliczy dochód z wypłaconego zasiłku razem z dochodem z działalności gospodarczej, w jednym zeznaniu PIT-36, tj. dla osób rozliczających podatek dochodowy na skali podatkowej. Należny podatek dochodowy wynikający z zeznania, obliczony od przychodu z obu źródeł, będzie brany pod uwagę w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej.

3. Jeśli Przedsiębiorca korzysta z refundacji składek ZUS udzielonej przez PFRON (60% procent należnej opłaconej składki emerytalno-rentowej), może skorzystać z przedmiotowej ulgi, gdyż refundacja nie jest przychodem z odrębnym tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. Refundacja składek z PFRON nie podlega rozliczeniu w PIT, a jest udzielana jako pomoc de minimis.

4. W przypadku wspólnego rocznego rozliczenia małżonków w PIT-36, wysokość rocznej składki zdrowotnej Przedsiębiorcy zostanie ustalona jako 50% kwoty należnego podatku wykazanego we wspólnym rocznym zeznaniu podatkowym. Korzystanie z preferencji podatkowej, tj. wspólnego rozliczenia z żoną, nie pozbawi Przedsiębiorcy prawa do skorzystania z ulgi wynikającej z art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej, jednak wpłynie na wysokość składki zdrowotnej, której podstawa nie będzie dotyczyć jedynie dochodu z działalności gospodarczej, a wspólnego dochodu uzyskanego w roku podatkowym z małżonką.

Analiza stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w świetle stanu prawnego:

Zagadnienia dotyczące obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, opłacania i ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne regulują przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146).

Zgodnie z art. 82 ust. 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku gdy osoba zaliczona do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności objęta jedynie tytułem do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c albo pkt 1a, uzyskuje przychód rozliczany na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:

1)

miesięczna składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana w wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych należnej za miesiąc, za który opłacana jest składka, począwszy od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ubezpieczony został zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności;

2)

roczna składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, jeżeli ubezpieczony byt w tym okresie zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności przez co najmniej jeden miesiąc.

Z treści ww. przepisu wynika, że prawo do obniżenia składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje osobom zaliczonym do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w sytuacji, gdy osoby te nie mają innych tytułów ubezpieczenia, rozliczają się na zasadach ogólnych według skali podatkowej i uzyskują przychody jedynie z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Takie uprawnienie przysługuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ubezpieczony został zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, a w przypadku rocznej składki, jeżeli ubezpieczony był w tym okresie zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności przez co najmniej jeden miesiąc.

Odnosząc się do pierwszego przedstawionego przez Przedsiębiorcę problemu Zakład wskazuje, że stosownie do powołanego powyżej art. 82 ust. 10 pkt 1 ustawy, osoba uprawniona opłaca miesięczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych należnej za miesiąc, za który opłacana jest składka, począwszy od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ubezpieczony został zaliczony do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że w dniu (...) 03.2024 r. PZON wydał orzeczenie o zaliczeniu Przedsiębiorcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z mocą od (...) 01.2024 r., tj. dnia, na który ustalono niepełnosprawność. Zatem obniżenie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przysługuje Przedsiębiorcy od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ubezpieczony został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, tj. od lutego 2024 r.

Odnosząc się do drugiego przedstawionego problemu Zakład wskazuje, że zgodnie z powołanym powyżej art. 82 ust. 10, jednym z warunków umożliwiających opłacanie miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych należnej za miesiąc, za który opłacana jest składka oraz opłacenie rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, jest niepodleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów.

Powołany przepis nie warunkuje skorzystania z obniżenia wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej od uzyskiwania przychodu jedynie z działalności gospodarczej. Ubezpieczony może uzyskiwać przychody także z innych źródeł, pod warunkiem opodatkowania ich według skali podatkowej oraz byleby nie powodowały nowego tytułu ubezpieczeniowego.

W sytuacji przedstawionej we wniosku Przedsiębiorca legitymujący się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i rozliczający swoje przychody według skali podatkowej w danym miesiącu będzie otrzymywał zasiłek chorobowy. Zatem Przedsiębiorca będzie mógł skorzystać z obniżenia miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej kwoty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz opłacić roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, bowiem pobieranie zasiłku chorobowego nie powoduje nowego tytułu ubezpieczeniowego.

Analogiczne zasady wskazane powyżej będą miały zastosowanie w trzecim problemie przedstawionym przez Przedsiębiorcę. Warunkiem skorzystania z ww. ulgi jest opodatkowanie wszystkich dochodów według skali podatkowej. Przepis art. 82 ust. 10 ustawy nie ogranicza tego warunku jedynie do dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej. Ponadto ubezpieczony może uzyskiwać przychody także z innych źródeł, byleby nie powodowały nowego tytułu ubezpieczeniowego.

W sytuacji przedstawionej we wniosku Przedsiębiorca legitymujący się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i rozliczający swoje przychody według skali podatkowej będzie otrzymywał refundację składek na ubezpieczenia społeczne z PFRON, która nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń. Zatem Przedsiębiorca będzie mógł skorzystać z obniżenia składki na ubezpieczenie zdrowotne stosownie z art. 82 ust. 10 ustawy. Na marginesie Zakład wskazuje, że do ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, kluczowe znaczenie ma to, czy przychód w postaci refundacji składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON stanowi przychód z działalności gospodarczej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT, refundacja z PFRON powinna zostać uznana pod kątem rozliczenia PIT za przychód z działalności gospodarczej. Przedsiębiorca natomiast wskazał, że opłacone składki na ubezpieczenia społeczne odlicza od dochodu (art. 26 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIT), tym samym refundacja składek ZUS nie będzie stanowiła przychodu z działalności gospodarczej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnośnie do czwartego przedstawionego problemu Zakład wskazuje, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie definiuje odrębnie pojęcia "kwoty należnego podatku dochodowego". Tym samym w tym zakresie należy przyjmować rozumienie tego pojęcia, które występuje w przepisach podatkowych. Zgodnie z tymi przepisami kwota należnego podatku za dany rok wykazywana jest przez podatników w rocznym zeznaniu podatkowym. Biorąc jednakże pod uwagę szczególne rozwiązania występujące w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, które dopuszczają możliwość wspólnego rozliczenia małżonków, w którym podatek należny ustalany jest na obydwoje małżonków, należy przyjąć, że Przedsiębiorca spełniający warunki, o których mowa w art. 82 ust. 10 korzystający z preferencyjnego opodatkowania wspólnych dochodów ustala kwotę należnego podatku dochodowego, do której jest odnoszona składka zdrowotna jako 50% kwoty należnego podatku wykazanego we wspólnym rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36.

Ponadto przepisy podatkowe nie posługują się pojęciem "należnego podatku" w odniesieniu do poszczególnych źródeł dochodów, a jedynie do łącznego zobowiązania podatkowego z tytułu poszczególnych źródeł dochodów objętych podatkiem PIT, składka zdrowotna powinna być odnoszona do wysokości należnego podatku wykazanego w rocznym zeznaniu podatkowym bez względu na to, że dana osoba oprócz dochodów z działalności gospodarczej uzyskiwała dochody z innych źródeł.

W świetle powyższego Przedsiębiorca będzie mógł opłacić roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok kalendarzowy, w sytuacji rocznego rozliczenia podatkowego wspólnie z małżonkiem

Stanowisko Zakładu:

Zakład mając na względzie treść wniosku złożonego w dniu 22 kwietnia 2024 r., uzupełnionego w dniu 30 kwietnia 2024 r. oraz obowiązujące przepisy prawne uznał jak w sentencji decyzji. Pouczenie

Decyzja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego przedstawionych przez Przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu jego zaistnienia oraz w dniu wydania decyzji.

Wydana decyzja wiąże Zakład wyłącznie w sprawie Przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest wiążąca dla Przedsiębiorcy, natomiast jest wiążąca dla Zakładu, do czasu jej zmiany lub uchylenia.

Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, odwołanie do Sądu Okręgowego w (...). Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Opublikowano: www.zus.gov.pl