Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2747780

Wyrok
Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
z dnia 22 sierpnia 2019 r.
XVII AmE 399/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Andrzej Turliński.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpoznaniu 22 sierpnia 2019 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania (...) S.A. w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie Magdaleny Szumskiej - Gałan o zatwierdzenie taryfy na skutek odwołania (...) S.A. w W. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 17 listopada 2017 r. Nr (...)

I. oddala odwołanie;

II. zasądza od (...) S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki:

1. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję,

2. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancje zażaleniowe.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 17 listopada 2017 r. Nr (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE, pozwany) na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w W. (powód) z dnia 9 października 2017 r. w sprawie zatwierdzenia taryfy zatwierdził ustaloną przez powoda taryfę za usługi przesyłania gazu ziemnego wysokometanowego stanowiącą załącznik do tej decyzji, na okres do dnia 31 grudnia 2018 r.

Od ww. decyzji powód wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego w wyniku bezzasadnego przyjęcia przez Prezesa URE, iż koszty związane z utworzeniem i magazynowaniem zapasów obowiązkowych gazu ziemnego stanowią część kosztów uzasadnionych, które należy uwzględnić w podstawie kalkulacji taryfy,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez Prezesa URE wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym zaniechanie podjęcia czynności mających na celu wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i tym samym bezpodstawne przyjęcie przez Prezesa URE, wbrew istniejącym rozbieżnościom, iż odwołujący we wniosku z dnia 9 października 2017 r. o zatwierdzenie Taryfy wnosił o uwzględnienie w podstawie kalkulacji Taryfy również kosztów związanych z utworzeniem i magazynowaniem zapasów gazu ziemnego, a w konsekwencji zatwierdzenie w taryfie stawek opłat uwzględniających te koszty, co stanowiło rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie przez Prezesa URE na podstawie art. 47948 § 2 k.p.c. decyzji w części dotyczącej zatwierdzenia wysokości stawek wskazanych w tabeli "Ceny referencyjne (stawki opłat) za usługi przesyłania gazu" zamieszczonej na stronie 8 Taryfy.

W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku i przekazania odwołania do rozpoznania Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów powód wniósł o uchylenie przez Sąd decyzji Prezesa URE w części dotyczącej zatwierdzenia wysokości stawek wskazanych w tabeli "Ceny referencyjne (stawki opłat) za usługi przesyłania gazu" zamieszczonej na stronie 8 Taryfy oraz zasądzenie od Prezesa URE na swoją rzecz kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniósł o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:

- odpisu pisma powoda do Prezesa URE z dnia 4 sierpnia 2017 r. na okoliczność wiedzy Prezesa URE w zakresie stanowiska powoda dot. obowiązku utrzymywania przez powoda zapasów obowiązkowych gazu ziemnego oraz włączenia kosztów z tym związanych do kosztów taryfowych,

- odpisu zażalenia powoda na postanowienie Prezesa URE z dnia 27 marca 2017 r. nr (...) z dnia 3 kwietnia 2017 r., odpisu odpowiedzi Prezesa URE na zażalenie powoda z dnia 5 września 2017 r. nr (...) oraz odpisu odpowiedzi powoda na pismo Prezesa URE z dnia 5 września 2017 r. nr (...) z dnia 14 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze XVII Amz 61/17 na okoliczność toczącego się odrębnego postępowania przed tut. Sądem, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie o obowiązku Prezesa URE o udzieleniu powodowi oficjalnej wykładni przepisów Ustawy o zapasach w zakresie kar pieniężnych, jakie mogą być nałożone na powoda w przypadku niezastosowania się do obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów gazu ziemnego,

- odpisu pisma powoda skierowanego do Prezesa URE z dnia 4 sierpnia 2017 r. nr (...) oraz odpisu pisma powoda skierowanego do Prezesa URE z dnia 24 sierpnia 2017 r. nr (...) na okoliczność utrzymywania zapasów obowiązkowych przez powoda oraz motywów powoda w tym zakresie,

- odpisu Wniosku o zatwierdzenie Taryfy na okoliczność jego treści, w tym na okoliczność rozbieżności w nim występujących,

- odpisu Ekspertyzy technicznej w zakresie zabezpieczenia zapasów gazu dla układu sprężarek na gazociągu (...) z października 2016 r. sporządzonej przez Instytut (...) oraz odpisu Opinii technicznej dotyczącej zużycia gazu ziemnego przez (...), możliwości i celowości magazynowania gazu na potrzeby tego zużycia z dnia 10 listopada 2016 r. sporządzonej przez (...) Sp. z o.o. na okoliczność potwierdzenia nieprzydatności gromadzonych zapasów gazu ziemnego dla potrzeb funkcjonowania gazociągu tranzytowego, za pomocą którego powód świadczy usługi, których dotyczy Taryfa.

Powód wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu funkcjonowania gazociągów tranzytowych na okoliczność potwierdzenia nieprzydatności gromadzonych zapasów gazu ziemnego dla potrzeb funkcjonowania gazociągu tranzytowego, za pomocą którego powód świadczy usługi, których dotyczy Taryfa.

Zdaniem powoda Prezes URE w postępowaniu zakończonym decyzją dopuścił się naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego - (dalej powoływanego jako PE) przez bezzasadne przyjęcie, iż koszty związane z utworzeniem i magazynowaniem zapasów gazu ziemnego stanowią element kosztów uzasadnionych, które należy uwzględnić w podstawie kalkulacji Taryfy, a w konsekwencji w stawkach opłat wskazanych w Taryfie.

Według powoda takie stanowisko Prezesa URE nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt 21 PE jako koszty uzasadnione należy rozumieć koszty niezbędne do wykonania zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo energetyczne działalnością. Jednakże ponoszenie kosztów utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego nie ma faktycznego związku z prowadzeniem przez powoda działalności polegającej na świadczeniu usług przesyłania paliw gazowych. Tym samym nie można uznać, iż koszty utrzymywania zapasów gazu ziemnego są niezbędne do wykonania przez powoda zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną działalnością polegającą na przesyłaniu paliw gazowych i tym samym stanowią koszty uzasadnione w myśl art. 3 ust. 1 pkt 21 PE. W ocenie powoda nie podlega on bowiem obowiązkom, o których mowa w art. 24 ust. 1 Ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. 2017.1210 t.j. z późn. zm.) - dalej Ustawy o zapasach.

Okoliczność, że powód zwrócił się do Prezesa URE z Wnioskiem o zatwierdzenie Taryfy dla usług przesyłania gazu ziemnego, w żadnym wypadku nie jest równoznaczna z uznaniem, że powód podlega ww. obowiązkom ani z potwierdzeniem, że koszty tworzenia i utrzymywania zapasów gazu ziemnego powinny być zaliczone do kosztów uzasadnionych prowadzonej przez powoda działalności przesyłowej. Powód podkreślił, że stanowisko jego w tym zakresie jest już znane Prezesowi URE co najmniej od sierpnia 2017 r.

Dowód: pismo powoda do Prezesa URE z dnia 4 sierpnia 2017 r. (Załącznik nr 4)

W uzasadnieniu odwołania powód podkreślił, że objęcie powoda obowiązkiem utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego stałoby w sprzeczności z celami utrzymywania zapasów gazu ziemnego wyrażonymi w art. 24 Ustawy o zapasach w postaci "zapewnienia zaopatrzenia Rzeczypospolitej Polskiej w gaz ziemny oraz minimalizacji skutków:

1) zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa,

2) wystąpienia sytuacji awaryjnej w sieci gazowej lub

3) nieprzewidzianego wzrostu zużycia gazu ziemnego".

Powód podkreślił, że interpretacja celowościowa przepisu art. 24 ust. 1 Ustawy o zapasach w kontekście postanowień przepisu art. 52 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 i 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że celem nałożenia obowiązku utrzymywania zapasów jest zapewnienie istnienia w systemie gazowym odpowiednich rezerw gazu, jakie mogą być wykorzystane w sytuacjach nadzwyczajnych dla zapewnienia dostaw tego paliwa podmiotom zasilanym z polskiego systemu gazowego.

Powód podał, że w myśl przepisów art. 52 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 i 2 Ustawy o zapasach zgromadzone zapasy mogą być uruchomione w sytuacjach nadzwyczajnych przewidzianych w tej ustawie dla zapewnienia dostaw gazu podmiotom, które otrzymują to paliwo z polskiej sieci gazowej - nie jest tym samym możliwe w takich sytuacjach zapewnienie dostaw gazu podmiotom, które nie pobierają gazu z polskiego systemu gazowego, nawet jeśli uznać, że są one zobowiązane do tworzenia i utrzymywania tych zapasów.

Powód podkreślił, że nie jest zasilany w gaz paliwowy, w zakresie, w jakim dokonuje jego przywozu, z polskiego systemu gazowego, jak również nie istnieją techniczne możliwości dostarczenia tego gazu do gazociągu powoda z polskiego systemu gazowego. Tym samym z uwagi na fakt, iż gaz paliwowy (będący przedmiotem przywozu i jednocześnie podstawą uznania przez Prezesa URE, że na powodzie ciąży obowiązek zapasowy) nie może być dostarczony do gazociągu powoda z polskiego systemu gazowego, to te techniczne aspekty funkcjonowania należącego do powoda gazociągu, a w szczególności specyfika układu tranzytowego, powodują, że ewentualnie zgromadzony w formie zapasów gaz nigdy nie będzie mógł być przez powoda wykorzystany dla celów, do których nabywa on gaz paliwowy, którego przewóz jest podstawą uznania przez Prezesa URE, że powód podlega obowiązkom zapasowym.

Dowód:

1. Ekspertyza techniczna w zakresie zabezpieczania zapasów gazu dla układu sprężarek na gazociągu (...) z października 2016 r. sporządzona przez Instytut (...) (Załącznik nr 5),

2. Opinia techniczna dotycząca zużycia gazu ziemnego przez (...), możliwości i celowości magazynowania gazu na potrzeby tego zużycia z dnia 10 listopada 2016 r. sporządzona przez (...) Sp. z o.o. (Załącznik nr 6)

3. Dowód z opinii biegłego z zakresu funkcjonowania gazociągów tranzytowych.

Wskutek powyższych uwarunkowań technicznych funkcjonowania gazociągu nie występuje związek między profilem działalności gospodarczej powoda a wymogiem utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, skoro dokonuje on przywozu gazu paliwowego na własne potrzeby jedynie w celu realizacji umowy przesyłania paliwa gazowego przez terytorium Polski, a sposób wykonywania tej usługi powoduje, że jeżeli w gazociągu znajduje się paliwo gazowe przeznaczone dla przesyłania, to w tym wolumenie znajduje się również gaz paliwowy, a z drugiej strony, jeśli nie ma w gazociągu gazu przeznaczonego da przesyłania, nie ma potrzeby, aby znajdował się w nim gaz paliwowy.

Powód oświadczył, że techniczne aspekty prowadzenia przez niego działalności przesyłowej powodują, że gaz paliwowy jest nabywany na podstawie umowy przesyłowej, na podstawie której powód świadczy usługę przesyłania paliw gazowych, a nie osobnej umowy sprzedaży i sposób dostarczenia powodowi tego gazu paliwowego polega na tym, że na granicy (...) powód przyjmuje do przesłania określoną łączną ilość gazu, a w punkcie odbiorczym oddaje swojemu odbiorcy przyjętą do przesłania ilość pomniejszoną o pewien wolumen, który w istocie stanowi nabyty i zużyty dla celów przesyłu gaz paliwowy.

Dowód:

1. Ekspertyza techniczna w zakresie zabezpieczenia zapasów gazu dla układu sprężarek na gazociągu (...) z października 2016 r. sporządzona przez Instytut (...) (Załącznik nr 5)

2. Opinia techniczna dotycząca zużycia gazu ziemnego przez (...), możliwości i celowości magazynowania gazu na potrzeby tego zużycia z dnia 10 listopada 2016 r. sporządzona przez (...) Sp. z o.o. (Załącznik nr 6)

3. Dowód z opinii biegłego z zakresu funkcjonowania gazociągów tranzytowych.

Skoro techniczne aspekty prowadzenia przez powoda działalności, dla potrzeb której nabywa on gaz paliwowy i przywóz którego jest podstawą uznania przez Prezesa URE, że powód podlega obowiązkom zapasowym, powodują, że powód nie ma technicznej możliwości skorzystać z ewentualnie uruchomionych zgromadzonych zapasów gazu ziemnego i tym samym znajduje się poza ramami celów, dla których gromadzone są zapasy obowiązkowe gazu ziemnego, należy uznać, że nie jest celem ustawy objęcie powoda obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów gazu ziemnego.

Celowościowa wykładnia przepisów Ustawy o zapasach prowadzi do wniosku, że koszty tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego ponoszą solidarnie (choć nie w rozumieniu "solidarności" przewidzianej w przepisach prawa cywilnego) podmioty przywożące gaz ziemny, które w sytuacji zaistnienia okoliczności opisanych w art. 52 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 1 i 2 art. 24 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o zapasach będą mogły wykorzystać te zapasy na zaspokojenie swoich potrzeb.

Skutkiem powyższych przepisów jest to, że nigdy nie dojdzie do konieczności uruchomienia zapasów obowiązkowych zgodnie z art. 52 Ustawy o zapasach na rzecz powoda jako podmiotu, który nie jest zasilany z polskiego systemu gazowego, a zatem nigdy powód nie będzie mógł w praktyce skorzystać z utrzymywanych zapasów gazu ziemnego. A tym samym, inaczej niż pozostałe podmioty zobowiązane do utrzymywania zapasów gazu ziemnego, do których gaz ziemny dostarczany jest z wykorzystaniem polskiego systemu gazowego, powód zobowiązany będzie ponosić koszty utrzymywania zapasów, które w żadnych okolicznościach opisanych w Ustawie o zapasach nie będą mogły być przez niego wykorzystane. Tym samym powoduje to istotną różnicę pomiędzy sytuacją powoda a pozostałych podmiotów utrzymujących zapasy polegającą na tym, że powód jako podmiot, który nie pobiera gazu z polskiego systemu gazowego, ale zobowiązany jest do utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, będzie ponosić koszty związane z utrzymywaniem zapasów wyłącznie na rzecz innych podmiotów.

Wskutek powyższego objęcie powoda obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów gazu ziemnego oraz uwzględnienie w Taryfie kosztów związanych z tymi zapasami stoi w sprzeczności z obowiązkiem zapewnienia, aby stawki przewidziane w taryfie dla usług przesyłania zapewniały pokrywanie kosztów uzasadnionych ponoszonych przez przedsiębiorstwo energetyczne w celu wykonywania działalności gospodarczej, której dotyczy taryfa.

W opisanej powyżej sytuacji nie można przyjąć, zdaniem powoda, że koszty poniesione przez niego w celu utrzymywania zapasów gazu ziemnego są kosztami uzasadnionymi, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 PE. Wynika to z faktu, że z uwagi na uwarunkowania techniczne funkcjonowania gazociągu ponoszenie kosztów utrzymywania zapasów gazu ziemnego nie ma faktycznego związku ze świadczeniem usługi przesyłania paliw gazowych, ponieważ powód nie jest w stanie w żaden sposób wykorzystać ewentualnie zgromadzonych zapasów gazu do świadczenia usług przesyłania paliw gazowych. Tym samym, bezzasadne przyjęcie przez Prezesa URE, iż koszty związane z utworzeniem i magazynowaniem zapasów obowiązkowych gazu ziemnego stanowią koszty uzasadnione, które należy uwzględnić w podstawie kalkulacji Taryfy stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z 45 ust. 1 pkt 1 PE.

W ocenie powoda Prezes URE dopuścił się również rażącego naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. co skutkowało nieważnością decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W myśl postanowień art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek podejmowania przez organy administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy statuuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tzw. zasadę prawdy obiektywnej, podczas gdy realizacja tej zasady znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego tj.m.in. art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w danej sprawie.

W niniejszej sprawie, wnioskiem z dnia 9 października 2017 r. powód odpowiadając na wezwanie Prezesa URE złożył do zatwierdzenia przez Prezesa URE Taryfę na rok 2018. Integralną częścią Wniosku o zatwierdzenie Taryfy było również zastrzeżenie Pierwszego Wiceprezesa Zarządu powoda (dalej: Zastrzeżenie), w którym wprost zostało wskazane, iż Prezes URE nie powinien uwzględniać w podstawie kalkulacji Taryfy kosztów utworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego, co w oczywisty sposób wpływa na wysokość stawek opłat za usługi przesyłania zawarte w Taryfie, które były przedmiotem zatwierdzenia decyzją.

Dowód: Wniosek o zatwierdzenie Taryfy z dnia 9 października 2017 r. (Załącznik nr 9).

Wbrew jednakże stanowisku zawartemu w Zastrzeżeniu, Prezes URE oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na tej części Wniosku o zatwierdzenie Taryfy, w którym brak było wskazania co do nieuwzględnienia w podstawie kalkulacji Taryfy kosztów utworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego. Prezes URE nie uwzględnił wyraźnie uwidocznionego we Wniosku o zatwierdzenie Taryfy braku konsensusu wśród osób reprezentujących powoda podpisujących ww. wniosek. Już na stronie 3 Wniosku o zatwierdzenie Taryfy wyraźnie wskazane zostało przez Pierwszego Wiceprezesa Zarządu powoda, iż zgłasza on swoje Zastrzeżenie do ww. wniosku i tym samym brak jest wymaganej statutem powoda jednomyślności dwóch członków Zarządu powoda podpisujących Wniosek o zatwierdzenie Taryfy.

Powód wskazał, że zgodnie z jego statutem do składania, uzupełniania, zmiany o cofania jego wniosku o zatwierdzenie taryfy wymagana jest następująca reprezentacja: Prezes Zarządu łącznie z Pierwszym Wiceprezesem Zarządu lub Trzecim Wiceprezesem Zarządu, Pierwszy Wiceprezes Zarządu łącznie z Prezesem Zarządu lub łącznie z Drugim Wiceprezesem Zarządu, Drugi Wiceprezes Zarządu z Pierwszym Wiceprezesem Zarządu lub łącznie z Trzecim Wiceprezesem Zarządu, Trzeci Wiceprezes Zarządu z Prezesem Zarządu lub łącznie z Drugim Wiceprezesem Zarządu.

Dowód: aktualny odpis powoda z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (Załącznik nr 1).

Wskazanie w ramach podpisu wyraźnej adnotacji o Zastrzeżeniu wniesionym przez Pierwszego Wiceprezesa Zarządu powoda oraz załączenie tego Zastrzeżenia jako integralnej części Wniosku o zatwierdzenie Taryfy jednoznacznie wskazuje, zdaniem powoda, iż brak było niezbędnego konsensusu wśród osób reprezentujących powoda w zakresie Wniosku o zatwierdzenie Taryfy oraz iż istnieje istotna rozbieżność w zakresie tego wniosku powodująca brak możliwości przyjęcia przez Prezesa URE w ramach postępowania, iż posiada on wystarczające dokumenty i informacje wskazujące na ostateczną intencje powoda co do treści składanego wniosku.

Tym samym Prezes URE, niewątpliwie dostrzegając rozbieżności we wskazanym wniosku, wbrew naczelnej zasadzie prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. oraz stanowiącej jej odzwierciedlenie regulacji zawartej w art. 77 § 1 k.p.a., pominął w ramach rozstrzygnięcia kwestie zawarte w Zastrzeżeniu, opierając swoja decyzję na wybranym przez siebie fragmencie Wniosku o zatwierdzenie Taryfy.

Takie działanie Prezesa URE stanowiło, w ocenie powoda, rażące naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.

Powód podkreślił, ze zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami PE, do kompetencji Prezesa URE należy jedynie zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia taryfy, którą tworzy przedsiębiorstwo energetyczne. Tym samym, w przypadku wystąpienia jakichkolwiek rozbieżności bądź niejasności w treści wniosku o zatwierdzenie taryfy, Prezes URE nie jest uprawniony do samodzielnego decydowania, jaka jest ostatecznie treść przedstawionej do zatwierdzenia taryfy. Takie też stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SK 31/09). W przywołanym wyroku Sąd Najwyższy wprost wskazał, iż: "Prezes Urzędu (URE) nie ma uprawnienia do samodzielnego decydowania za stronę lub wbrew woli strony, jaka jest ostatecznie treść żądania strony." W rezultacie, jeżeli w danej sprawie Prezes URE dysponuje wnioskiem o zatwierdzenie taryfy, z którego, z uwagi na istniejące rozbieżności, nie można jednoznacznie określić żądania strony, jest on zobowiązany do podjęcia wszelkich koniecznych i rozsądnych działań celem sprecyzowania treści takiego wniosku przez stronę postępowania. Natomiast brak podjęcia jakichkolwiek działań przez Prezesa URE należałoby w takiej sytuacji poczytać za rażące naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Niewątpliwym jest, że Prezes URE dysponował w niniejszej sprawie jednym Wnioskiem o zatwierdzenie Taryfy, którego treść zawierała rozbieżności w zakresie uwzględnienia kosztów utworzenia i magazynowania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego w podstawie kalkulacji Taryfy i które to rozbieżności zostały wyraźnie wskazane przynajmniej w dwóch miejscach w ramach Wniosku o zatwierdzenie Taryfy. Jednakże pomimo tych rozbieżności, Prezes URE, wbrew dyspozycji zawartej w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., nie podjął żadnych dodatkowych działań mających na celu ustalenie, jakie jest dokładnie żądanie strony w tym zakresie. Prezes URE samodzielnie określił treść żądania powoda zawartego we Wniosku o zatwierdzenie Taryfy bezzasadnie przyjmując, wbrew istniejącym we wniosku rozbieżnościom, iż intencją powoda jest uwzględnienie kosztów utworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego w podstawie kalkulacji Taryfy. W rezultacie Prezes URE w niniejszej sprawie rażąco naruszył art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.

Powód podkreślił, iż wadliwe prowadzenie postępowania zakończonego decyzją Prezesa URE i tym samym uzasadniające złożenie odwołania od decyzji prowadzi do sytuacji w której, po upływie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy, a do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez tut. Sąd powód zobowiązany będzie do dalszego stosowania dotychczasowej taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE, która to taryfa zawiera stawki opłat niższe niż te wskazane we Wniosku o zatwierdzenie Taryfy. Tym samym prowadzenie przez Prezesa URE postępowania z naruszeniem fundamentalnych zasad zawartych z k.p.a. spowodowało konieczność złożenia odwołania i doprowadziło do sytuacji, w której po upływie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy, a do czasu rozstrzygnięcia sprawy wszczętej niniejszym odwołaniem, powód zobligowany będzie do dalszego stosowania taryfy zawierającej stawki opłat niższe niż te wskazane we Wniosku o zatwierdzenie Taryfy.

Powód stoi na stanowisku, że naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jakimi dotknięta jest przedmiotowa sprawa powodują nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Regulacje zawarte w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. jako regulacje o fundamentalnym charakterze dla postępowania administracyjnego, wyznaczają podstawowe ramy i cele postępowania do jakich powinien dążyć organ administracji publicznej.

Tym samym, zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia sprawy przez Prezesa URE, w tym brak podjęcia niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia sprawy uzasadnia dokonanie rażącego naruszenia prawa przez Prezesa URE w niniejszym postępowaniu, powodujące nieważność wydanej decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powoda na swoja rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wniósł również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego - na okoliczność prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej.

Wniósł także o oddalenie wniosku dowodowego powoda z opinii biegłego z zakresu funkcjonowania gazociągów tranzytowych.

Do postępowania sądowego wstąpił Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie Magdalena Szumska - Gałan, który przyłączył się do stanowiska Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki domagając się oddalenia odwołania. Zaprezentował argumentację zbieżną z przedstawioną przez Prezesa URE.

Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. Sąd postanowił:

1. wyrazić zgodę na złożenie przez powoda pisma przygotowawczego z dnia 1 sierpnia 2019 r. - k. 2149 i doręczyć jego odpis Prokuratorowi,

2. nie wyrazić zgody na złożenia przez powoda pism przygotowawczych podłożonych do akt sprawy począwszy od pisma z dnia 30 lipca 2019 r. - k. 2138, t. XI, za wyjątkiem pisma wymienionego w punkcie 1,

3. dopuścić dowody zgromadzone w aktach administracyjnych oraz wnioskowane w punkcie 4 odwołania - na okoliczności podnoszone przez powoda i pozwanego w pismach procesowych,

4. oddalić wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w punkcie 5 odwołania (z opinii biegłego) oraz na k. 713 jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pełnomocnik powoda zgłosił zastrzeżenie w trybie art. 162 k.p.c. z uwag na uchybienie co do przepisów i zasad prowadzenia postępowania dowodowego i skutkujące naruszeniem prawa do obrony strony oraz zasad udziału strony w sprawie.

Sąd pozostał przy swoim stanowisku.

Powód domagał się uchylenia decyzji Prezesa URE w części dotyczącej zatwierdzenia wysokości stawek wskazanych w taryfie, w tabeli na stronie 8 - stawki opłat.

Podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w pismach procesowych.

Oświadczył, że zbyt wysokie stawki zwierające sporne koszty wpływają na renomę Spółki w obrocie handlowym z kontrahentami podważając jej rzetelność.

Na pytanie Przewodniczącego przedstawił stanowisko wskazujące, iż ma legitymację czynną do złożenia odwołania w sprawie.

Pełnomocnik powoda radca prawny A. K. nie podzielił stanowiska poprzednika. Wniósł o oddalenie odwołania.

Pełnomocnik powoda radca prawny Z. S. w odpowiedzi na wypowiedź poprzednika, podkreślił nieprawdziwość faktyczną w wypowiedzi swojego poprzednika, zauważając, że powiedział, iż to strona pozwana wezwała podpisujących członków zarządu do sprecyzowania swoich stanowisk, a tak nie było.

Wezwał owszem, ale w postępowaniu dotyczącym taryfy na rok 2020 i to było po raz pierwszy.

W tym postępowaniu nie było wezwania do sprecyzowania stanowisk, a jedynie wezwanie do usunięcia braku formalnego, przez podpisanie zgodnie z zasadami reprezentacji.

Pełnomocnik pozwanego wniósł i dowodził jak w pismach procesowych. Domagał się oddalenia odwołania w całości.

Prokurator poparł stanowisko procesowe wyrażone przez Prokuraturę w piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2019 r. i wniósł o oddalenie odwołania w całości.

Przyłączył się do stanowiska zajmowanego przez pozwanego.

Rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny.

Powód posiada koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przesyłania paliw gazowych.

W ramach tej działalności świadczy usługę przesyłania paliw gazowych przez terytorium Polski gazociągiem (...).

W celu wykonywania tej usługi powód musi mieć zabezpieczony zapas gazu ziemnego (nazywanego przez powoda gazem paliwowym) dla utrzymywania pracy układu turbosprężarek na gazociągu (...). Sprężarki utrzymują w gazociągu odpowiednie ciśnienie gazu pozwalające na jego tłoczenie i bezpieczeństwo techniczne oraz technologiczne.

Techniczne aspekty prowadzenia działalności przesyłowej powodują, że gaz paliwowy jest nabywany na podstawie umowy przesyłowej na podstawie której powód świadczy usługę przesyłania paliw gazowych, a nie osobnej umowy sprzedaży. Sposób dostarczenia powodowi gazu paliwowego polega na tym, że na granicy (...) przyjmuje on do przesłania określoną łączną ilość gazu, a w punkcie odbiorczym oddaje swojemu odbiorcy przyjętą do przesłania ilość gazu pomniejszoną o pewien wolumen, który stanowi nabyty i zużyty dla celów przesyłu gaz paliwowy. Tak więc powód dokonuje przywozu na własne potrzeby gazu ziemnego o funkcji gazu paliwowego jedynie po to, aby zabezpieczyć realizację umowy usługi przesyłania gazu ziemnego przez terytorium Polski. Sposób wykonywania tej usługi powoduje, że jeżeli w gazociągu znajduje się gaz ziemny przeznaczony do przesyłania, w jego wolumenie znajduje się również gaz paliwowy. Z drugiej strony, jeżeli w gazociągu nie ma gazu do przesyłania nie znajduje się w nim również gaz paliwowy (tak wyjaśnienia w odwołaniu oraz w Ekspertyzie technicznej dołączonej do odwołania k. 87 - 98 akt sąd.).

Jak wynika z powyższego działalność operacyjna powoda nie jest powiązana z zapewnieniem technicznej możliwości przepływu gazu ziemnego w rurociągu. Odwołujący się nie jest zasilany z polskiego systemu gazowego i nie ma technicznej możliwości skorzystania z utworzonych obowiązkowych zapasów tego gazu (bezsporne).

W dniu 29 września 2017 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wezwał powoda, posiadającego koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przesyłania paliw gazowych, do przedłożenia wniosku o zatwierdzenie Taryfy za usługi przesyłania gazu ziemnego wysokometanowego, w związku z upływem z dniem 31 grudnia 2017 r. okresu obowiązywania taryfy aktualnie stosowanej (k. 2 akt adm.).

Przy piśmie z dnia 9 października 2017 r. znak: (...) powód przedłożył stosowny wniosek. Do wniosku tego załączone zostało uzasadnienie, arkusze kalkulacyjne oraz taryfa (k. 9 - 156 akt adm.). Jednocześnie w tym samym dniu został złożony wniosek o zmianę powyższego wniosku zatytułowany "Zastrzeżenie Pierwszego Wiceprezesa Zarządu Spółki (...) S.A. do wniosku o zatwierdzenie taryfy dla usługi przesyłania gazu ziemnego na rok 2018" podpisany niezgodnie z zasadami reprezentacji powoda (odpis z KRS powoda k. 77 - 81 akt adm.). Wniosek ten zawierał uzasadnienie dotyczące nieuwzględnienia w taryfie kosztów utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu (k. 8 i 9 akt adm.).

Z uwagi na fakt, iż wniosek dotyczący korekty kosztów w przedłożonej do zatwierdzenia taryfie zawierał braki formalne, gdyż podpisany został niezgodnie z zasadą reprezentacji, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwano powoda - w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma - do ich usunięcia. Ostatecznie, ze względu na nie usunięcie braków formalnych w wyznaczonym terminie, powód został poinformowany zawiadomieniem z dnia 6 listopada 2017 r. znak: (...) o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje.

Odwołanie jest bezzasadne, a zaskarżona nim decyzja prawidłowa.

W pierwszej kolejności Sąd uznał, że powód posiada legitymację czynną do złożenia odwołania od decyzji Prezesa URE zatwierdzającej taryfę powoda.

Jak wynika z unormowania art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220 z późn. zm.) kosztami uzasadnionymi są koszty niezbędne do wykonania zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną przez przedsiębiorstwo energetyczne działalnością w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania i dystrybucji, obrotu paliwami lub energią oraz przyjmowane przez przedsiębiorstwo energetyczne do kalkulacji cen i stawek opłat ustalanych w taryfie w sposób ekonomicznie uzasadniony, z zachowaniem należytej staranności zmierzającej do ochrony interesów odbiorców; koszty uzasadnione nie są kosztami uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów podatkowych. Tak więc w świetle treści przytoczonego przepisu każdy rodzaj kosztów uzasadnionych ma wpływ na wysokość stawek opłat w taryfie.

Bezsporne w sprawie jest, że wewnątrz Zarządu powoda zarysowała się różnica poglądów na temat czy powód ma obowiązek utworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego, a w konsekwencji uwzględnienia tych kosztów w stawkach opłat taryfowych jako kosztów uzasadnionych.

W wydanej w sprawie decyzji zatwierdzającej taryfę Prezes URE przyjął jako prawidłową wysokość stawek taryfowych uwzględniających miedzy innymi ww. koszty uzasadnione związane z utworzeniem i magazynowaniem zapasów gazu ziemnego. Jednakże w odwołaniu od tej decyzji powód zakwestionował obowiązek utworzenia i magazynowania zapasów tego paliwa i wprowadzenia do przedłożonej do zatwierdzenia taryfy wynikającej z tego tytułu kosztów.

W tej sytuacji Sąd przyjął, że powód posiada interes prawny do zaskarżenia wydanej decyzji taryfowej uwzględniającej jako koszty uzasadnione koszty wynikające z wykonywania ww. obowiązku. Zdaniem Sądu wejście w życie taryfy za usługi przesyłania gazu ziemnego wysokometanowego na okres do 31 grudnia 2018 r. bez rozstrzygnięcia zgłoszonego w odwołaniu problemu dotyczącego odpowiedzi na pytanie, czy powód ma prawny obowiązek utworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego czy też obowiązek ten go nie dotyczy, może dojść do pokrzywdzenia skarżącego przedsiębiorcy z przyczyn podanych przez niego do protokołu rozprawy.

I tak w ocenie powoda w jego interesie jest sprzedaż objętego taryfą paliwa gazowego po cenach nie uwzględniających kosztów utworzenia i magazynowania tego paliwa. Działa on bowiem w konkurencyjnym otoczeniu. Dlatego im niższa jest cena sprzedaży (chodzi tu o cenę nie zawierającą kosztów utworzenia i magazynowania gazu ziemnego) tym większy jest popyt na to paliwo. Natomiast odwrotna sytuacja zachodzi przy cenach sprzedaży gazu zawierających ww. koszty. Bezsporne przy tym jest, że zakwestionowane w odwołaniu koszty uzasadnione utworzenia zapasów gazu mają wpływ na podwyższenie stawek taryfowych. Niezależnie od tego relatywnie wysokie ceny paliwa oparte na bezpodstawnie uwzględnionych w taryfie kosztach uznanych przez Prezesa URE za uzasadnione mogą obniżyć renomę powoda na rynku przez przypisanie mu działań skutkujących nadmiernym wzrostem cen sprzedawanego gazu.

Z tych względów Sąd zdecydował, że konieczne jest merytoryczne rozpoznanie sporu, gdyż w zaistniałej sytuacji powód ma gravamen do zaskarżenia taryfy złożonej przez siebie do zatwierdzenia.

Niezależnie od tego występujący w sprawie konflikt istniejący między członkami Zarządu w skarżącej Spółce ma negatywny wpływ na jej funkcjonowanie i powinien podlegać rozwiązaniu, aby zapobiec podobnej sytuacji w kolejnych postępowaniach (tak też Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie w postanowieniu z dnia 17 maja 2019 r.k. 1805 t. X).

W dalszej kolejności należało ustosunkować się do tych zarzutów odwołania, które wskazywały na nieważność wydanej w sprawie decyzji.

W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę, że w pełnym zakresie przyznanej ustawowo właściwości funkcjonalnej Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest sądem pierwszoinstancyjnym mimo, że rozpoznaje odwołania od decyzji administracyjnych, a forma rozstrzygnięć jest charakterystyczna dla orzeczeń drugoinstancyjnych. Podkreśla się, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Prezesa UOKiK jest tylko warunkiem sine qua non dla skutecznego wniesienia odwołania zapoczątkowującego pierwszoinstancyjne, rozpoznawcze, procesowe postępowanie cywilne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 września 2005 r. sygn. akt III SZP 2/05 OSNP 2006/19-20/312). Postępowanie administracyjne nie zastępuje więc w żadnym przypadku pierwszej instancji sądowej. Zadaniem SOKiK jest osądzenie sprawy od początku. Postępowanie przed tym Sądem zmierza do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez ocenę celowości i zasadności zaskarżonej decyzji, przy związaniu zarówno zakresem decyzji jaki wniesionego odwołania. Chociaż postępowanie sądowe nie zmierza bezpośrednio do kontroli legalności postępowania administracyjnego i wydanej decyzji, to jednak SOKiK obowiązany jest dokonać takiej kontroli choćby ze względu na treść art. 479 (31a) § 1 k.p.c., w świetle którego "w razie uwzględnienia odwołania sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zwraca się uwagę na to, że uchylenie decyzji powodują wyłącznie wady, które ją dyskwalifikują. Wad tych nie można usunąć (sanować) na etapie postępowania przed SOKiK. Powoduje to konieczność wycofania decyzji z tego rodzaju niedostatkami z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji w całości powinno nastąpić wówczas, gdy wydanie jej nastąpiło bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa materialnego jak również, gdy została ona skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, a także gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Do przedstawionych przesłanek skutkujących uchyleniem decyzji trzeba ponadto zaliczyć nierozpoznanie istoty sprawy w postępowaniu administracyjnym, rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego rzutujące na prawo do obrony interesów adresata decyzji, a także stwierdzenie istotnych i nieusuwalnych wad decyzji w świetle art. 107 § 1 k.p.a. W zasadzie poza wyżej wymienionymi sytuacjami odwołujący nie może zasadnie powoływać się na ewentualne błędy proceduralne postępowania administracyjnego, w celu uzasadnienia postulatu uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom odwołania wskazującym na istotne naruszenia przez Prezesa UOKiK przepisów postępowania administracyjnego, naruszenia takie w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca.

Składając odwołanie powód w istocie zażądał rozpoznania jej na nowo w granicach zaskarżenia.

Swoje wywody oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym oraz na twierdzeniu, które miało być udowodnione treścią opinii biegłego w zakresie funkcjonowania gazociągów tranzytowych na okoliczność potwierdzenia nieprzydatności gromadzonych zapasów gazu ziemnego, za pomocą którego powód świadczy usługi, których dotyczy Taryfa, który to dowód nie został przez Sąd dopuszczony z uwagi na jego bezprzedmiotowość dla rozstrzygnięcia sprawy (k. 2196 y. XI) podobnie jak wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność, że zgoda Pierwszego Wiceprezesa Zarządu Spółki na zawarcie umowy o magazynowanie zapasów gazu ziemnego przez Spółkę wynikała jedynie z obawy o nałożenie przez Prezesa URE kar pieniężnych oraz na okoliczność nieoficjalnej interpretacji przepisów ustawy o zapasach dokonanej przez Prezesa Urzędu, która uzasadniała podjęcie ostrożnościowych działań przez Spółkę w zakresie utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego (wniosek - k. 713 t. IV).

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznał na nowo sprawę z odwołania co było równoznaczne z realizacją uprawnienia powoda do żądania usunięcia ewentualnych niedomogów postępowania administracyjnego mających wpływ na istotę sporu i treść zaskarżonej decyzji, bez nie powodujących jej nieważności.

W tym kontekście w postępowaniu sądowym miało miejsce zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego związanego ze złożeniem wniosku taryfowego z dnia 9 października 2017 r. (k. 2 - 5 akt adm.) oraz z "Zastrzeżeniem Pierwszego Wiceprezesa Zarządu" (k. 8 i 9 akt adm.) złożonym w tym samym dniu w osobnym piśmie.

W odniesieniu do zarzutu złożenia ww. wniosku taryfowego z zastrzeżeniem Sąd uznał, że nie potwierdziły się zarzuty powoda, jakoby wobec niejasności wniosku taryfowego Prezes URE samodzielnie i arbitralnie zdecydował jaka jest ostatecznie treść przedstawionej mu do zatwierdzenia taryfy, tj. jaka jest treść żądania wniosku w postępowaniu administracyjnym, a także, że Prezes URE nie podjął jakichkolwiek działań dla doprecyzowania wniosku przez stronę, tj. działań skutkujących uwzględnieniem w procesie decyzyjnym treści zgłoszonego zastrzeżenia.

Prezes URE prawidłowo przyjął, że "Zastrzeżenie Pierwszego Wiceprezesa Zarządu Spółki (...) SA" było odrębnie złożonym wnioskiem z dnia 9 października 2017 r. o zmianę wniosku "o zatwierdzenie (...) SA na usługi przesyłania gazu ziemnego wysokometanowego na rok 2018 (Taryfa)", który to wniosek podpisany zgodnie z zasadami reprezentacji powoda został skutecznie złożony do organu regulacyjnego. Wniosek zatytułowany "Zastrzeżenie (...)" koncentrował się na argumentacji mającej przekonać organ regulacyjny do nieuwzględnienia w taryfie kosztów utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu.

Ponadto nie był podpisany zgodnie z zasadami reprezentacji powoda określonymi w KRS, gdyż podpisał go jedynie Pierwszy Wiceprezes Zarządu Y. K. W tej sytuacji słusznie został uznany za zawierający braki formalne nie pozwalające na nadanie mu biegu. Z tego powodu Prezes URE prawidłowo wezwał powoda do usunięcia braków formalnych wniosku "Zastrzeżenia (...)" przez podpisanie go zgodnie z zasadami reprezentacji powoda.

Ww. zasady zostały określone w KRS następująco:

"- prezes zarządu łącznie z pierwszym wiceprezesem zarządu lub trzecim wiceprezesem zarządu,

- pierwszy wiceprezes zarządu łącznie z prezesem zarządu lub łącznie z drugim wiceprezesem zarządu,

- drugi wiceprezes zarządu z pierwszym wiceprezesem zarządu lub łącznie z trzecim wiceprezesem zarządu,

- trzeci wiceprezes zarządu z prezesem zarządu lub łącznie z drugim wiceprezesem zarządu,

- dwaj dowolni członkowie zarządu łącznie - do składania oświadczeń w imieniu spółki w zakresie udzielania pełnomocnictw w celu dokonywania czynności w postępowaniach administracyjnych, sądowych i arbitrażowych z udziałem spółki lub wynikających ze stosunku spółki, w szczególności pełnomocnictw do występowania przed sądami powszechnymi wszystkich instancji oraz przed Sądem Najwyższym, przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji, sądami polubownymi, organami egzekucyjnymi, organami administracji publicznej, organem odwoławczym w sprawie zamówień publicznych (z wyłączeniem składania, uzupełniania, zmiany i cofania wniosku spółki o zatwierdzenie taryfy oraz jakichkolwiek innych czynności zatwierdzających przed właściwym organem regulacyjnym)".

Analiza powyższych zapisów dotyczących reprezentacji powoda w kontekście niniejszego postępowania prowadzi do wniosku, że w przypadku spraw dotyczących zatwierdzania taryf prowadzonych przed Prezesem URE obowiązuje zasada krzyżowej reprezentacji członków zarządu powoda, których połowa powoływana jest przez (...) S.A., zaś druga połowa przez OSA GAZPROM. Takie ukształtowanie zasad reprezentacji oznacza, że do skutecznej reprezentacji powoda na etapie postępowania administracyjnego (tj. przed Prezesem URE) wymagane jest współdziałanie "krzyżowo" członków zarządu.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Ww. wezwanie zostało powodowi prawidłowo doręczone w dniu 26 października 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie powód, w piśmie z dnia 27 października 2017 r., podpisanym ponownie jedynie przez Pierwszego Wiceprezesa Zarządu, podtrzymał swój wniosek w sprawie zmiany wniosku powoda z dnia 9 października 2017 r. znak: (...) dotyczącego zatwierdzenia taryfy za usługi przesyłania gazu ziemnego wysokometanowego.

Z powodu nieusunięcia wskazanych braków formalnych (tj. wniosek nie został podpisany przez osoby upoważnione do reprezentacji powoda), Prezes URE pozostawił wniosek bez rozpoznania (pismo z dnia 6 listopada 2017 r.). Jednocześnie powód został pouczony, że w przypadku, gdy pozostawienie przez Prezesa URE bez rozpoznania jego wniosku z dnia 9 października 2017 r. (bez znaku), powód uzna za bezczynność organu administracji publicznej, wówczas przysługuje mu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Powód nie skorzystał z prawa do niesienia skargi.

Mając na uwadze okoliczności przedstawione powyżej, należy stwierdzić, że w postępowaniu o zatwierdzenie taryfy Prezes URE nie dopuścił się zarzucanego naruszenia prawa. Tym bardziej nie można uznać, że naruszenie miało charakter rażący, jak twierdził powód.

Konsekwencją pozostawienia bez rozpoznania wniosku "Zastrzeżenia (...)" był obowiązek przeprowadzenia przez Prezesa URE postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w oparciu wyłącznie o pierwotny, nie zawierający braków formalnych, wniosek powoda o zatwierdzenie taryfy i dołączone do niego załączniki w tym Projekt Taryfy.

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd stwierdził, że zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. był bezzasadny, gdyż Prezes URE w ogóle tych przepisów nie naruszył.

Całkowicie bezzasadne okazały się również zgłoszone w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnośnie do tych zarzutów Sąd zważył, co następuje.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia sporu na gruncie prawa materialnego jest ocena czy powód jest, czy też nie jest, objęty obowiązkiem utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego określonym w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego ora zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1210) powoływanej dalej jako ustaw o zapasach.

Jako przedsiębiorca posiadający koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przesyłania paliw gazowych powód obowiązany jest do ustalenia taryfy dla tych paliw, co wynika wprost z unormowania art. 45 ust. 1 PE, według którego przedsiębiorstwa energetyczne ustalają taryfy dla paliw gazowych lub energii, stosownie do zakresu wykonywanej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 32 ust. 1 PE.

Powód jest podmiotem dokonującym przywozu gazu ziemnego w rozumieniu art. 2 pkt 14a ustawy o zapasach, ponieważ dokonuje na potrzeby własne przywozu gazu ziemnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Gaz ten służy jako paliwo zużywane do utrzymania w ruchu sprężarek gazociągu przez zapewnienie w nim ciśnienia niezbędnego do przesyłu gazu. Jako podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego powód podlega obowiązkowi określonemu w unormowaniu art. 24 ust. 1 ustawy o zapasach. Z niebudzącego żadnych wątpliwości interpretacyjnych brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że w celu zapewnienia Rzeczypospolitej Polskiej zaopatrzenia w gaz ziemny oraz marginalizacji skutków:

1. zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa,

2. wystąpienia sytuacji awaryjnej w sieci gazowej,

3. nieprzewidzianego wzrostu zużycia gazu ziemnego - przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą i podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego są obowiązani do utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego.

Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że ani przytoczony powyżej ani żaden inny przepis prawa nie przewiduje jakichkolwiek wyłączeń spod nakazu utrzymywania przez podmioty dokonujące obrotu gazem ziemnym z zagranicą oraz podmioty dokonujące przywozu gazu ziemnego utrzymywania zapasów obowiązkowych tego paliwa. W związku z tym nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przedstawione w odwołaniu wywody powoda mające na celu wykazanie, iż nie podlega on obowiązkowi utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, oparte na niespornych faktach braku po jego stronie technicznych możliwości poboru gazu z polskiego systemu gazowego i skorzystania zgodnie z przepisem art. 52 ustawy o zapasach z ewentualnie uruchomionych zapasów tego paliwa, a w konsekwencji ponoszenie kosztów utrzymywania tych zapasów wyłącznie na rzecz innych podmiotów.

Z tego samego powodu nie mogła być wzięta pod uwagę argumentacja skarżącego, według której zastosowanie w stosunku do niego ustawowego nakazu utrzymywania obowiązkowych zapasów gazu pozostawałoby w sprzeczności z celami ich utrzymywania określonymi w punktach 1 - 3 artykułu 24 ust. 1 ustawy o zapasach.

W rzeczy samej przez zastosowanie wykładni celowościowej powód domaga się dla siebie podmiotowego wyłączenia spod reżimu art. 24 ust. 1 ustawy o zapasach, który nie przewiduje jakichkolwiek wyjątków od określonej w nim reguły. Z tego powodu przedstawioną w odwołaniu wykładnię celowościową powołanego wyżej przepisu Sąd uznał za interpretację contra legem i ją odrzucił.

W dalszej kolejności należało zważyć, że obowiązek utrzymywania zapasów gazu przez podmioty wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o zapasach powoduje powstawanie po ich stronie kosztów. Koszty te zostały zaliczone w art. 28 ust. 2 tej ustawy do kosztów uzasadnionych ich działalności w rozumieniu pojęcia tych kosztów zdefiniowanego w przytoczonym wcześniej art. 3 pkt 21 PE.

W myśl przepisu art. 45 ust. 1 pkt 1a taryfy należy kalkulować w sposób zapewniający pokrycie kosztów uzasadnionych działalności gospodarczej przedsiębiorstw energetycznych w zakresie magazynowania paliw gazowych, w tym budowy, rozbudowy i modernizacji magazynów paliw gazowych wraz z uzasadnionym zwrotem z kapitału zaangażowanego w tę działalność w wysokości nie mniejszej niż stopa zwrotu na poziomie 6%. Koszty uzasadnione z powyższego tytułu zaplanowane przez powoda do poniesienia na 2018 r. zostały prawidłowo wprowadzone do planowanych do poniesienia na 2018 r. kosztów uzasadnionych prowadzenia przez powoda działalności koncesjonowanej (vide strona 2 i3 Załącznika Nr 13 do wniosku taryfowego - "Informacja dodatkowa dotycząca kalkulacji taryfy" k. 83 - 94 akt adm.). W konsekwencji, wbrew zarzutom odwołania, prawidłowo zostały skalkulowane stawki opłat za usługi przesyłania gazu ustalone przez skarżącego w taryfie (k. 13 akt sąd.).

Dla wzmocnienia argumentacji odwołania powód powołał się w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. (k. 520 - 525 t. III akt) na określoną w art. 3 pkt 13a PE zmienioną definicję "odbiorcy końcowego". Definicja ta opiera się pojęciu "własnego użytku" co, zdaniem powoda, jest znaczeniowo identyczne z "potrzebami własnymi" określonymi w art. 2 pkt 14a ustawy o zapasach. Stąd powód wywiódł, że wyłączenie paliw gazowych zakupionych w celu ich zużycia na potrzeby przesyłania z zakresu "własnego użytku" powinno być analogicznie odnoszone do pojęcia "potrzeb własnych" z art. 2 pkt 14a ustawy o zapasach.

Z przedstawionym poglądem nie sposób się zgodzić z dwóch powodów. Po pierwsze, każda z dwóch przedstawionych definicji legalnych została utworzona wyłącznie na potrzeby ustawy, w której się znajduje. Nie można więc posługiwać się nimi wymiennie i tworzyć z ich wykorzystaniem analogii służących do interpretacji rozwiązań normatywnych PE i ustawy o zapasach. Po drugie, konieczność utworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych określonych w art. 24 ust. 1 ustawy o zapasach odnosi się do "podmiotu przywożącego gaz ziemny", a nie "odbiorcy końcowego".

W piśmie z dnia 19 grudnia 2018 r. (k. 1381 - 1388V t. VII akt) powód rozszerzył argumentację odwołania zwracając uwagę, że uwzględnienie w taryfie jako kosztów uzasadnionych kosztów utworzenia i utrzymywania obowiązkowych zapasów gazu ziemnego stanowi naruszenie Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu gazu rosyjskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i dostawach gazu rosyjskiego dla Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 sierpnia 1993 r. (Monitor Polski 2011.46.512) powoływanego jako Porozumienie, a także art. 4 ust. 1 Protokołu Dodatkowego do tego Porozumienia z dnia 12 lutego 2003 r., według którego kalkulacja stawki taryfowej za przesył gazu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinna zostać ukształtowana w taki sposób, aby zapewnić między innymi pokrycie ekonomiczne uzasadnionych kosztów eksploatacyjnych. Zdaniem powoda objęta sporem taryfa nie spełnia tego warunku z przyczyn podanych w zarzucie odwołania dotyczącym naruszenia przez Prezesa URE prawa materialnego.

W związku z tym Sąd zważył, że powód nie wskazał, z którymi konkretnie postanowieniami Porozumienia decyzja pozostaje w sprzeczności. Analiza postanowień ww. Porozumienia wskazuje, że brak jest w nim norm regulujących kwestie taryf, zapasów gazu czy też wyłączeń spod przepisów wprawa polskiego. Należy zwrócić uwagę na brzmienie art. 5 ust. 2 Porozumienia, który gwarantuje powodowi traktowanie narodowe. Zasada ta zaś oznacza, że przedsiębiorstwo zagraniczne nie może być traktowane w danym państwie pod względem faktycznym lub prawnym gorzej niż przedsiębiorstwo krajowe. Oznacza to, że powód, jako podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego, nie jest traktowany odmiennie czy też gorzej niż pozostałe przedsiębiorstwa energetyczne.

Kwestie taryfowe zostały natomiast uregulowane w art. 4 ust. 1 Protokołu Dodatkowego.

W szczególności art. 4 ust. 1 zaznaczenie 3 Protokołu Dodatkowego stanowi, iż kalkulacja stawki taryfowej za przesył gazu ziemnego ma zapewnić pokrycie ekonomicznie uzasadnionych kosztów eksploatacyjnych amortyzacji i podatków.

Mając to na uwadze trzeba jeszcze raz przywołać art. 28 ust. 2 ustawy o zapasach, zgodnie z którym koszty ponoszone przez podmioty dokonujące przywozu gazu ziemnego, do których zalicza się również powód, w związku z realizacją obowiązku utrzymywania, uruchamiania oraz uzupełniania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, są zaliczane do kosztów uzasadnionych ich działalności w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy - Prawo energetyczne. Powołane postanowienie Protokołu Dodatkowego nie stoi na przeszkodzie, aby koszty zapasów obowiązkowych gazu ziemnego - będące kosztem uzasadnionym - zostały uwzględnione przy kalkulacji taryfy powoda, która ma przecież zapewnić "pokrycie ekonomicznie uzasadnionych kosztów eksploatacyjnych".

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 47953 § 1 k.p.c oddalił odwołanie nie mając podstaw do jego uwzględnienia.

Już tylko na marginesie sprawy należało zwrócić uwagę, że skoro w świetle treści art. 47 ust. 2 PE Prezes URE zatwierdza przedłożoną mu taryfę albo odmawia jej zatwierdzenia, to wątpliwym wydaje się zaskarżenie odwołaniem jedynie jej części, a nie całości. Problem ten nie wymagał jednak oceny ze strony Sądu z uwagi na oddalenie całego odwołania.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do jego wyniku w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Koszty te ograniczały się do wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego pozwanego w pierwszym i drugim postępowaniu zażaleniowym (k. 442 i 1135), które wyniosło odpowiednio 540 zł i 360 zł oraz w postępowaniu "głównym" z odwołania od decyzji administracyjnej, w którym wyniosło 720 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.