Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 56503

Postanowienie
Sądu Antymonopolowego
z dnia 1 lutego 1999 r.
XVII Ama 8/99

UZASADNIENIE

Sentencja

Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Antymonopolowy po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 1999 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania Stowarzyszenia Dzierżawców, Właścicieli i Agentów Obiektów Turystycznych na terenie Warmii i Mazur z/s tymczasową w O. od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 września 1998 r., (...) przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zainteresowany Okręgowy Zespół Gospodarki Turystycznej PTTK Sp. z o.o. w O. o przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym

odwołanie odrzuca

Uzasadnienie faktyczne

Stowarzyszenie Dzierżawców, Właścicieli i Agentów Obiektów Turystycznych na terenie Warmii i Mazur z/s tymczasową w O., zwane dalej Stowarzyszeniem, zgłosiło żądanie wszczęcia przeciwko Okręgowemu Zespołowi Gospodarki Turystycznej PTTK Sp. z o.o. w O., zwanej dalej Spółką, antymonopolowego postępowania administracyjnego, zarzucając Spółce stosowanie praktyk monopolistycznych z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, zwanej dalej ustawą antymonopolową (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r., N 49, poz. 318, ze zm.), polegających na narzuceniu członkom Stowarzyszenia niekorzystnych warunków umów dzierżawy obiektów Spółki.

Pismami z dnia 17 i 24 lipca 1998 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem UOKiK (w jego imieniu na podstawie odrębnego upoważnienia prowadził postępowanie administracyjne i wydał zaskarżoną decyzję Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy), wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia pełnomocnictwa, a ponadto przesłania w dwóch egzemplarzach dokumentów załączonych do sprawy. Wezwanie skierowano na adres podany przez Stowarzyszenie. Wobec zwrotu tych pism przez pocztę, z adnotacją adresat nieznany, decyzją z dnia 17 września 1998 r., sygn. akt RBG-062-005/98/799 Prezes UOKiK umorzył postępowanie administracyjne, powołując się na art. 105 § 1 kpa w związku z art. 41 § 1 i 2

kpa Decyzja została doręczona Stowarzyszeniu w dniu 18 września 1998 r. Kwestionując zasadność wydania decyzji umarzającej postępowanie Stowarzyszenie pismem z dnia 23 września 1998 r. (data stempla pocztowego) odwołało się do Sądu Antymonopolowego, przy czym odwołanie podpisał pełnomocnik Stowarzyszenia w osobie radcy prawnego. Odwołanie nie zostało opłacone przy jego wniesieniu. Wpis sądowy wniesiony został w dniu 13 października 1998 r.

W odpowiedzi na odwołanie Prezes UOKiK zarzucił w szczególności, iż odwołanie Stowarzyszenia, z uwagi na jego nieopłacenie przy wniesieniu, jest dotknięte brakiem formalnym i nie wywołuje skutków prawnych.

Uzasadnienie prawne

Sąd Antymonopolowy, rozpoznając na posiedzeniu niejawnym wymogi formalne odwołania, zważył co następuje:

W pierwszej kolejności wymaga przesądzenia kwestia, czy odwołanie wniesione przez Stowarzyszenie podlega obowiązkowi uiszczenia stałego wpisu sądowego. Zagadnienie to uzależnione jest od oceny charakteru, w jakim występuje Stowarzyszenie w postępowaniu antymonopolowym, a mianowicie czy jest ono organizacją społeczną w rozumieniu art. 61 § 1 kpc i jest objęte zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie ustalenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli (Mon. Pol. Nr 22, poz. 155). Gdyby Stowarzyszenie występowało w niniejszym postępowaniu we wspomnianym wyżej charakterze, jego pozycja procesowa podlegałaby wówczas ocenie według przepisów o prokuratorze (art. 62 kpc). Prokurator zaś nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 111 § 1 pkt 4 kpc). Jednakże analiza § 1 statutu Stowarzyszenia nie pozostawia najmniejszych wątpliwości co do tego, iż Stowarzyszenie nie zostało powołane w celu ochrony interesów konsumentów. Wręcz przeciwnie. Postanowienie § 1 statutu akcentuje ochronę interesów członków Stowarzyszenia jako jego cel. Członkowie Stowarzyszenia, co wymaga podkreślenia, mają status prawny przedsiębiorców w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Wydzierżawiają bowiem od Spółki obiekty na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obsługi ruchu turystycznego. Stowarzyszenie, jako grupujące przedsiębiorców, wyczerpuje zatem znamiona związku w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej. Stosownie do tego przepisu przez "związek" rozumie się izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszające przedsiębiorców.

Będąc związkiem przedsiębiorców, Stowarzyszenie nie korzysta zatem z uprawnień odnoszących się do organizacji społecznych w sprawach o ochronę konsumentów. Nie jest więc zwolnione od obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych; Dz. U. Nr 154, poz. 753, ze zm.) od odwołania od decyzji Prezesa UOKiK pobiera się wpis stały w kwocie 1.000 zł. Skutki wnoszenia przez adwokata lub radcę prawnego pisma, które nie jest należycie opłacone, a podlega opłacie w wysokości stałej, reguluje art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W świetle tego przepisu bez wezwania o uiszczenie opłaty należy odrzucić wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego środki zaskarżenia podlegające opłacie w wysokości stałej.

Wprawdzie Stowarzyszenie opłaciło odwołanie w dniu 13 października 1998 r., jednakże była to bezskuteczna czynność procesowa. Opłacenie wpisu dokonane zostało bowiem już po upływie dwutygodniowego terminu na zaskarżenie decyzji (art. 47928 § 1 kpc). Termin wniesienia odwołania upływał z dniem 2 października 1998 r.

Zgodnie z art. 167 kpc czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Należy wskazać, iż opłacając po terminie odwołanie Stowarzyszenie nie wnioskowało o przywrócenie uchybionego terminu, stosownie do wymogów art. 168 i 169 kpc Z tych też względów trafny jest zarzut Prezesa UOKiK, iż odwołanie Stowarzyszenia nie spełniało wymogów formalnych. Odwołanie podlega zatem odrzuceniu (art. 370 kpc).

Tym niemniej Sąd podziela pogląd Stowarzyszenia w przedmiocie braku podstaw dla wydania decyzji umarzającej postępowanie. Gdyby nawet założyć, iż żądanie wszczęcia administracyjnego postępowania antymonopolowego nie spełniało wymogów formalnych i nie zostały one usunięte w wyznaczonym terminie, wówczas miałby w sprawie zastosowanie art. 64 kpa Stosownie do art. 64 § 1 kpa, jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast zgodnie art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pisma Prezesa UOKiK nie zawierają takich pouczeń, co jest istotnym uchybieniem procesowym. Ponadto, zdaniem Sądu, brak możliwości doręczenia pisma procesowego nie czyni z tego powodu bezprzedmiotowym postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.

Sąd podziela kierunki orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 23 stycznia 1996 r., [...] (ONSA 1997, Nr 3, poz. 114), w świetle którego pozostawienie sprawy bez rozpoznania nie następuje w formie decyzji ani postanowienia. Nie można zatem wykluczyć zasadności ewentualnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zdaniem Sądu dla ewentualnego wszczęcia takiego postępowania nie stoi na przeszkodzie art. 23 ustawy antymonopolowej. Zgodnie bowiem z ustalonym orzecznictwem Sądu Antymonopolowego, jeżeli od decyzji Prezesa UOKiK zostało wprawdzie wniesione odwołanie, jednakże z przyczyn formalnych odrzucone (np. z powodu złożenia po terminie lub nieopłacenia), nie ma przeszkód dla wzruszenia takiej decyzji za pośrednictwem instrumentów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (postanowienie z dnia 27 października 1992 r., [...]). Od takiej decyzji przysługuje odwołanie (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 6 lipca 1994 r., [...]; Wokanda 1995 r., Nr 2).