Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721254

Wyrok
Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 26 lutego 2019 r.
VIII U 2947/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Teresa Kalinka.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2019 r. w Gliwicach sprawy W. L. (L.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość emerytury na skutek odwołania W. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 22 listopada 2018 r. nr (...) oddala odwołanie.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z 22 listopada 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., powołując się na art. 114 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił ubezpieczonemu W. L. ponownego przeliczenia podstawy wymiaru emerytury na podstawie art. 110a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, iż odwołujący nie przedłożył nowych dowodów na okoliczność wykazania osiąganego przez niego wynagrodzenia. Z kolei dotychczas udowodnione zarobki, w tym również za lata 2001 - 2005 zostały już wcześniej uwzględnione w trakcie postępowania zakończonego decyzją z 3 stycznia 2018 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji, ubezpieczony wniósł o jej zmianę i przeliczenie świadczenia w myśl art. 110a. Ubezpieczony podniósł, iż w jego ocenie, jego akta osobowe i płacowe, w których posiadaniu jest Spółka (...), pozwolą na odtworzenie przez biegłego, jego zarobków za lata 1976 - 1979, na poziomie pozwalającym na wyliczenie wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury, niż przyjęty przez ZUS w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił, co następuje:

W. L. na podstawie decyzji (...) Oddział w Z. z 26 czerwca 2000 r. uzyskał prawo do emerytury górniczej od 4 sierpnia 2000 r. Do ustalenia jej wysokości przyjęto 24 lata i 10 miesięcy okresów składkowych oraz 1 miesiąc okresów nieskładkowych. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie z 10 kolejnych lat kalendarzowych z okresu od stycznia 1983 r. do grudnia 1992 r., gdzie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 279,21% i zgodnie z przepisami został ograniczony do 250%.

Po uzyskaniu prawa do świadczenia, ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu.

W dniu 27 grudnia 2017 r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury, powołując się na nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z dnia 5 marca 2015 r., tj. na podstawie art. 110a ustawy emerytalno - rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył zaświadczenie Rp-7 z 10 grudnia 2017 r., wystawione przez Koło (...) w K., potwierdzające jego zarobki za lata 2001 - 2005 oraz zaświadczenie Rp-7 z 11 grudnia 2017 r., wystawione przez Spółkę (...) S.A. w B., potwierdzające jego zarobki za lata 1980 - 2000.

W efekcie ZUS w dniu 3 stycznia 2018 r. wydał decyzję odmowną.

W dniu 27 września 2018 r. ubezpieczony ponownie wniósł o przeliczenie emerytury, na podstawie art. 110a ustawy emerytalno - rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył ponownie zaświadczenie Rp-7 z 10 grudnia 2017 r., wystawione przez Koło (...) w K., potwierdzające jego zarobki za lata 2001 - 2005.

W efekcie ZUS w dniu 22 listopada 2018 r. wydał zaskarżoną decyzję odmowną.

Do odwołania ubezpieczony nie dołączył żadnych nowych dowodów.

Z kolei w toku procesu, na wezwanie Sądu, Spółka (...) S.A. w B. Oddział w D. Kopalnie (...) w całkowitej likwidacji, nadesłała akta osobowe ubezpieczonego z okresu jego zatrudnienia w KWK (...). W szczególności dokumenty te to tzw. ogólna karta przebiegu zatrudnienia, gdzie zawarto informacje ogólne o ubezpieczonym, jak jego dane osobowe, zdobyte wykształcenie, okresy zatrudnienia u poprzednich pracodawców, daty badań okresowych, zmiany stanowiska pracy. Dodatkowo w dokumentacji tej znajdują się dokumenty potwierdzające nadanie stopnia górniczego, badania okresowe, karty obiegowe, charakterystyka stanowiska pracy, zaświadczenia pracy potwierdzające okresy zatrudnienia i zajmowane w tym czasie stanowiska pracy. Równocześnie w dokumentacji tej brak jest informacji w zakresie konkretnego wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego przed rokiem 1980, czy też choćby pozwalających na odtworzenie tego wynagrodzenia - stawki zaszeregowania.

W oparciu o akta emerytalne ubezpieczonego Sąd ustalił, że odwołujący wykazał swoje zarobki za lata 1980 - 2000 i 2001 - 2005, które w części, tj. za lata 2001 - 2005 przypadają po przyznaniu prawa do emerytury. Organ rentowy dokonał symulacyjnego wyliczenia i Sąd na jego podstawie ustalił, że wykazane przez odwołującego zarobki pozwoliły na ustalenie, za lata 1980 - 1997 oraz rok 2002, wwpw na poziomie 246,83%. Przy czym za przypadający po przyznaniu prawa do emerytury, rok 2002 ubezpieczony osiągnął zarobki na poziomie 15,59% przeciętnego wynagrodzenia, co odpowiada wwpw za ten rok.

Sąd ustalił zatem, że skoro do zastosowania reguły określonej w art. 110a ustawy emerytalnej, konieczne jest przyjęcie przynajmniej jednego roku po przyznaniu świadczenia, a najwyższe zarobki z tego okresu przypadają za rok 2002. Z kolei wyliczony, z uwzględnieniem zarobków za ten rok, wwpw z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym, z uwzględnieniem faktycznie wykazanych zarobków, wynosi 246,83%. Zatem skoro najniższy wwpw z udowodnionych lat, tj. za rok 1998 wynosi 199,74%, to ubezpieczony musiałby wykazać zarobki za którykolwiek rok przypadający przed rokiem 1980, na poziomie ponad 263,14% przeciętnego wynagrodzenia (250%-246,83% = 3,17%; 3,17% x 20 lat = 63,4%; 199,74% + 63,4% = 263,14). Sąd miał też na uwadze, że na okoliczność wykazania zarobków osiągniętych przed rokiem 1980, z nie zachowały się żadne dokumenty z akt osobowych odwołującego, pozwalające choćby na ustalenie przysługujących mu za te lata stawek zaszeregowania zasadniczego.

Sądowi z urzędu, na tle innych spraw o tożsamym charakterze, wiadomym jest, że zarobki pracowników dołowych kopalń węgla kamiennego, praktycznie dopiero od roku 1980 przekraczały poziom 250% przeciętnego wynagrodzenia, Ubezpieczony dopiero w 1982 r. zarobek w takiej wysokości osiągnął.

Ponadto, przyjmując w niniejszej sprawie, że ubezpieczony osiągnął w roku 1979 zarobek w takiej samej wysokości, jak w roku 1980 (co jest niemożliwe), to stanowiłoby to jedynie 238,21% średniego rocznego wynagrodzenia. Sąd nie dopuścił dowodu z opinii biegłego z zakresu emerytur i rent uznając, że nie jest możliwe na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów płacowych ustalenie wynagrodzenia poprzedzającego rok 1980 w wysokości skutkującej przeliczeniem emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, niekwestionowane przez strony, symulacyjne wyliczenie organu rentowego (k.18-20),

a także akta osobowe odwołującego z KWK (...) - dołączone do akt sprawy.

Zgromadzony materiał dowodowy, Sąd uznał za kompletny, wiarygodny i mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.

Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określa rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika (np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do odtworzenia wysokości wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w okresie jego zatrudnienia w KWK (...) przed rokiem 1980.

Jak wyżej wykazano Sądu nie wiążą ograniczenia dowodowe, takie jak w postępowaniu przed organem rentowym i Sąd może ustalać wysokość wynagrodzenia na podstawie dowodów pośrednich. Kluczową jednak kwestią jest, że muszą w rzeczywistości istnieć takie dowody jak choćby szczątkowa dokumentacja osobowa, w oparciu o którą można by potwierdzić takie dowody pośrednie, jakimi mogą być zeznania świadków, czy też zapisy w ich dokumentacji emerytalnej.

Nie można wysokości zarobków, stanowiących podstawę do wyliczenia składek na ubezpieczenie społeczne ustalać w sposób hipotetyczny, oparty jedynie na domniemaniu. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są bowiem normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wysokości wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Przy obliczaniu wysokości podstawy emerytury, bierze się zatem pod uwagę dokładnie ustaloną wartość - wysokość uzyskiwanego w określonym czasie wynagrodzenia. Tym samym, w sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składki, należy dokładnie określić wysokość wszystkich składników wynagrodzenia, które mają być uwzględnione - wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22 września 2015 r. III AUa 370/14 (LEX nr 1927664).

W przypadku braku dokumentacji płacowej istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w jego aktach osobowych, tj. umowy o pracę czy angaże, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia. W takim jednak wypadku uwzględnić można tylko takie składniki, które są pewne, stałe, wypłacane były w danym okresie i w określonej wysokości. Wysokości wynagrodzenia lub danego składnika wynagrodzenia nie można zatem ustalać w sposób przybliżony, ale pewny, na podstawie konkretnego dokumentu bądź jego kopii, który zachował się w dokumentacji osobowej ubezpieczonego - wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 3 czerwca 2015 r. III AUa 535/14 (LEX nr 1781979).

Nie ma możliwości wyliczenia wysokości wynagrodzenia, a co za tym idzie - wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśrednione, wynikające z porównania do wynagrodzenia innych pracowników. Uśrednione obliczenie wysokości wynagrodzenia - oparte na wynagrodzeniu otrzymanym przez innych pracowników - nie może oddać indywidualnych cech właściwych dla danego stosunku pracy. Obliczenie wysokości wynagrodzenia musi być oparte na dokumentacji, z której wynikają określone kwoty wynagrodzenia. Dopiero zebrana dokumentacja może zostać poparta zeznaniami świadków. Kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać zatem udowodniona w sposób bezwzględny. Nie jest możliwe udowadnianie jej jedynie przy pomocy zeznań świadków (jak np.: potwierdzanie wystąpienia okresu składkowego poprzez zeznania świadków, że dana osoba w określonym okresie faktycznie wykonywała pracę). Tylko dokumentacja stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym. Na podstawie innych dowodów nie jest możliwe dokładne określenie kwoty wynagrodzenia, a co zatem idzie - ustalenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury - wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 31 marca 2015 r. III AUa 1807/14 (LEX nr 1814849).

W przedmiotowej sprawie ubezpieczony w sposób pewny, tj. za pośrednictwem stosownych dokumentów, wykazał jedynie swoje zarobki z lat 1980 - 2000 i 2001 - 2005. Nie wykazał natomiast zarobków uzyskanych przed rokiem 1980.

Reasumując, Sąd uznał że W. L. nie ma prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej. Musiałby wykazać, że w którymkolwiek roku, do 1979 r. osiągał wynagrodzenie w wysokości nie mniejszej niż 263,15%. Tymczasem, nawet w oparciu o stawki zaszeregowania, które można by ewentualnie ustalić w oparciu o zapisy układów zbiorowych pracy, takie ustalenie nie jest możliwe. Bowiem zarobki górników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych i niższego dozoru rzadko osiągały poziom 250%.

Na marginesie Sąd dodaje, że istotny wpływ na niemożliwość wykazania obecnie wwpw na poziomie 250%, mają zarobki wykazane przez odwołującego za lata przypadające po uzyskaniu prawa do emerytury, z których najkorzystniejszy wwpw przypada na rok 2002 i wynosi 15,59%. Sąd zwraca zatem uwagę, że ubezpieczony niewątpliwie spełniłby warunki do przedmiotowego wyliczenia, w wypadku wykazania za jakikolwiek rok przypadający po przyznaniu prawa do emerytury, zarobków na poziomie przekraczającym 80% przeciętnego wynagrodzenia.

Mimo, że Sąd przyjął, ze istniały przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, ro odwołanie należało oddalić.

Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 47714 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.