Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920107

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 maja 2012 r.
VIII SA/Wa 814/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) czerwca 2010 r. znak (...) w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) kwietnia 2012 r., złożonym na biurze podawczym Sądu S. P. (skarżący), wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Jest osobą samotną, ostatnio dotkniętą przez kataklizm - nawałnicę, w wyniku czego zawalił się budynek gospodarczy, przez co poniósł dodatkowe straty. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, nie wskazał jakichkolwiek danych w odniesieniu do posiadanego majątku ruchomego lub nieruchomości. Uzupełniając przedmiotowy wniosek skarżący wyjaśnił, iż obecnie nie posiada żadnych źródeł utrzymania i nikt nie ponosi kosztów jego utrzymania. Nie ma rachunku bankowego. Wskazał, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około (...) ha.

Postanowieniem z 10 maja 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 814/10 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z (...) maja 2012 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, że jego sytuacja materialna jest trudna, jest bowiem osobą bezrobotną a w miejscowości, w której mieszka trudno jest znaleźć pracę. Nie posiada żadnych rezerw finansowych, które mógłby przeznaczyć na pomoc profesjonalnego pełnomocnika.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 10 maja 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne.

Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. W sytuacji natomiast, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, jest ona zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie w tym zakresie.

Analiza informacji zawartych we wniosku prowadzi do stwierdzenia, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego jego trudną sytuację rodzinną i materialną, wystawionego przez organy pomocy społecznej. Z oświadczenia uzupełniającego przedmiotowy wniosek oraz załączonego doń nakazu płatniczego podatku rolnego na 2012 r. wynika, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni (...) ha fizycznych ((...) ha przeliczeniowych). Gospodarstwo to niewątpliwie może być źródłem dochodu i utrzymania skarżącego. Ponadto skarżący nie udokumentował wysokości wydatków, nie udzielił informacji na temat zajmowanego domu (z ww. decyzji wynika, iż jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni (...) m2).

W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.