Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1682369

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 czerwca 2013 r.
VIII SA/Wa 73/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna.

Sędziowie WSA: Justyna Mazur, Leszek Kobylski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy

1)

uchyla zaskarżone postanowienie;

2)

stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

3)

przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) grudnia 2012 r. znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium" lub "organ"), działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku Z. M. (dalej: "skarżący") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2012 r., znak: (...) uchylającym w całości decyzję własną z dnia (...) lipca 2012 r., znak: (...) oraz decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia (...) sierpnia 2011 r., znak: (...) i umarzającym postępowania administracyjne w I instancji jako bezprzedmiotowe orzekło o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia (...) października 2012 r., znak: (...) Kolegium w wyniku wznowienia postępowania, orzekło o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia (...) lipca 2012 r., znak: (...) i decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia (...) sierpnia 2011 r., znak: (...) i umorzeniu postępowania administracyjnego w I instancji jako bezprzedmiotowego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało odebrane osobiście przez skarżącego w dniu (...) listopada 2012 r.

W dniu (...) listopada 2012 r. wpłynął do organu (za pośrednictwem poczty) wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że uchybił terminowi na skutek wprowadzenia go w błąd przez Kolegium. W pouczeniu postanowienia z dnia (...) października 2012 r. napisano bowiem, że można złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, gdy tymczasem skarżący otrzymał postanowienie. Nadto skarżący wskazał, iż o tym, że jest to postanowienie nie w sprawie wznowienia postępowania, a kończące postępowanie w I instancji dowiedział się dnia (...) listopada 2012 r. Do wniosku dołączył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpoznając wniosek skarżącego, Kolegium uzasadniając wskazane na wstępie postanowienie z dnia (...) grudnia 2012 r. podniosło, iż postanowienie organu z dnia (...) października 2012 r., znak: (...), doręczone zostało skarżącemu w dniu (...) listopada 2012 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu (...) listopada 2012 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął za pośrednictwem poczty dopiero w dniu (...) listopada 2012 r. (data stempla pocztowego (...) listopada 2012 r.).

Kolegium zauważyło, iż siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy liczyć od dnia (...) listopada 2012 r., czyli od dnia w którym skarżący podał, że dowiedział się, iż postanowienie z dnia (...) października 2012 r. kończy przed organem I instancji postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Jednocześnie wskazało, iż wniosek o przywrócenie terminu został nadany przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym w R. w dniu (...) listopada 2012 r. wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zachowując w ten sposób drugi z warunków formalnych.

W ocenie Kolegium skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jego winy. Organ podniósł, iż w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy skarżący dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, jak i przyczyna uchybienia terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od skarżącego.

Zdaniem Kolegium podniesiona przez skarżącego okoliczność wprowadzenia go w błąd przez Kolegium poprzez błędne nazwanie decyzji "postanowieniem" nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Zauważyło, iż niezależnie od oczywistej omyłki popełnionej przez organ w nazwie wydanego rozstrzygnięcia, pouczenie o środku zaskarżenia było prawidłowe. Dlatego też skarżący miał pełną wiedzę o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak również o terminie założenia wniosku. Nie było więc przeszkód do dokonania czynności procesowej. Kolegium stwierdziło zatem, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie z dnia (...) grudnia 2012 r. skarżący wniósł o jego uchylenie. Za całkowicie bezzasadny uznał zarzut organu, iż z własnej winy nie dochował terminu, bo nie zachował szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Wskazał, iż Kolegium o tym, że wznowiło postępowanie poinformowało go w decyzji dot. odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z maja 2012 r. Zauważył, iż organ, stosownie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, powinien w tej sprawie wydać postanowienie, które winien był otrzymać. Dlatego też - jak wskazał skarżący - kiedy otrzymał postanowienie z dnia (...) października 2012 r. był przekonany, że to jest właśnie to postanowienie i nie zamierzał się od niego odwoływać. Już po upływie terminu wskazanego w tym postanowieniu, tj. o upływie 14 dni od jego otrzymania, powiedziano skarżącemu, że to może nie być postanowienie o wznowieniu postępowania, a decyzja kończąca to postępowanie. W ocenie skarżącego, Kolegium wprowadziło go w błąd, za który nie ponosi on winy. Wskazał, iż nie jest prawnikiem, a na profesjonalną pomoc prawną nie stać go finansowo. Dlatego też nie mógł wiedzieć, że Kolegium pod pozorem postanowienia faktycznie wydało decyzję.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniosło o jej oddalenie. Powtórzyło, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

W tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd w przedmiotowej sprawie uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2012 r., znak:(...).

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Dla skutecznego przywrócenia terminu wszystkie ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Stosownie zatem do § 1 art. 58 k.p.a. to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna.

W doktrynie mówi się, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny wskaźnik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Potrzebny jest tu kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (v. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). Nadto dostrzec trzeba, że z ww. regulacji prawnej wynika, iż brak winy wnioskodawca winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się na wiele przykładów (stanów faktycznych) niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności procesowych w terminie.

Badając wniosek skarżącego organ powinien mieć na uwadze to, że uchybienie terminu nie pozwala wykorzystać uprawnień wynikających z tego etapu i rodzaju procedury, w której znajduje się sprawa, a niekiedy prowadzi do utraty możliwości kontynuowania sprawy przed sądem. Wobec tego art. 58 k.p.a., który jest podstawą wydanego postanowienia, dla skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu, nie wymaga udowodnienia faktu, ani nie rozstrzyga kwestii, jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że pewien fakt jest uprawdopodobniony.

Uprawdopodobnienie winy zainteresowanego wiąże się z obowiązkiem przedstawienia okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu, sam zaś zainteresowany nie mógł zapobiec temu naruszeniu.

W dalszej kolejności należy wskazać, że pisma stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast.k.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią. Organ administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym winien przede wszystkim stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.).

W niniejszej sprawie Kolegium w zaskarżonym postanowieniu oceniło jako niewątpliwe to, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2012 r.

W ocenie Sądu argumentacja Kolegium w tym przedmiocie jest schematyczna, standardowa, nie biorąca pod uwagę uwarunkowań wynikających z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, w szczególności z faktu błędnego określenia rozstrzygnięcia decyzyjnego postanowieniem i wprowadzenia w ten sposób skarżącego w błąd.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że to skarżący, co prawda po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołanie stwierdził to uchybienie, w każdym razie nastąpiło to przed datą sprostowania z urzędu przez Kolegium omyłki pisarskiej (por. postanowienie z dnia (...) grudnia 2012 r. znak: (...)). W ocenie Sądu powyższe uchybienie stanowi naruszenie przez Kolegium ustanowionych w art. 8 i art. 9 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady informowania stron.

Na wiarę - zdaniem Sądu - zasługuje argumentacja skarżącego, że pozostawał on w przeświadczeniu, że otrzymane pismo dotyczy postanowienia o wznowieniu postępowania, wywiedzione w kontekście jego poprzednich pism. To przeświadczenie znajduje uzasadnienie w braku stosownego wykształcenia i wiedzy prawniczej skarżącego oraz w jakimś zakresie mogło wynikać - jak dowodzi pełnomocnik skarżącego - z jego stanu zdrowia.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium obowiązane będzie rozpatrzyć wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2012 r., znak:(...) z uwzględnieniem ocen Sądu.

Jednocześnie - w ocenie Sądu - należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika, Kolegium nie dopuściło się błędu w związku z wystąpieniem do skarżącego o wskazanie charakteru pisma z dnia (...) stycznia 2013 r. Kolegium bowiem zamieściło błędne pouczenie prawne w postanowieniu z dnia (...) grudnia 2012 r. i konwalidowało je wezwaniem z dnia (...) stycznia 2013 r. Powyższe postanowienie było bowiem ostatecznym w administracyjnym trybie postępowania na podstawie art. 59 § 2 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (punkt 2).

O przyznaniu radcy prawnemu z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) - punkt 3 sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.